Dz.U. 2001 nr 157 poz. 1837

Dziennik Ustaw Nr 157 — 12964 — Poz. 1837 1837 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego przez żołnierzy ˚andarmerii Wojskowej. Na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 24 sierp nia 2001 r. o ˚andarmerii Wojskowej i wojskowych or ganach porządkowych (Dz. U. Nr 123, poz. 1353 i Nr 154, poz. 1800) zarządza się, co następuje:

§1. Rozporządzenie określa:

1) warunki i sposoby użycia środków przymusu bez pośredniego przez żołnierzy ˚andarmerii Wojsko wej przy wykonywaniu zadań ustawowych,

2) sposób dokumentowania użycia tych środków.

§2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o „usta wie”, rozumie się przez to ustawę z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ˚andarmerii Wojskowej i wojskowych orga nach porządkowych.

§3. Zastosowanie środków przymusu bezpośred niego może mieć miejsce wobec osób, o których mo wa w art. 3 ust. 2 ustawy, uniemożliwiających wykony wanie czynności służbowych, określonych w art. 17 ust. 1 ustawy.

§4.

1. Zastosowanie środków przymusu bezpo średniego może nastąpić po uprzednim wezwaniu do podporządkowania się rozkazom lub poleceniom wy dawanym na podstawie prawa przez ˚andarmerię Wojskową i bezskutecznym uprzedzeniu o zastosowa niu tych środków, w razie niepodporządkowania się tym rozkazom lub poleceniom.

2. Można odstąpić od wymogów określonych w ust. 1, jeżeli zwłoka:

1) w zastosowaniu środków przymusu bezpośrednie go groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego, wolności obywateli albo uszko dzeniem mienia,

2) uniemożliwiłaby ujęcie osoby podejrzanej o popeł nienie przestępstwa lub poszukiwanej albo umoż liwiłaby ucieczkę takiej osoby.

§5. Zastosowanie środków przymusu bezpośred niego powinno nastąpić w taki sposób, aby osiągnię cie podporządkowania się rozkazom lub poleceniom wydanym na podstawie prawa przez ˚andarmerię Wojskową powodowało możliwie najmniejszą dolegli wość u osoby, wobec której środki te zostały zastoso wane.

§6. Jeżeli jest to konieczne do osiągnięcia podpo rządkowania się rozkazom lub poleceniom, wydanym na podstawie prawa przez ˚andarmerię Wojskową, można zastosować jednocześnie różne środki przymu su bezpośredniego.

§7. Jeżeli osoba, wobec której zostały zastosowa ne środki przymusu bezpośredniego, podporządkowa ła się rozkazom lub poleceniom wydanym na podsta wie prawa przez ˚ andarmerię Wojskową, odstępuje się od stosowania tych środków.

§8. ˚ ołnierze ˚ andarmerii Wojskowej są uprawnie ni do stosowania środków przymusu bezpośredniego, w szczególności w celu:

1) ujęcia osoby podejrzanej o popełnienie przestęp stwa lub wykroczenia albo poszukiwanej, a także udaremnienia ucieczki takiej osoby,

2) odparcia zamachu na życie lub zdrowie ludzkie,

3) odparcia zamachu na mienie,

4) zapewnienia przestrzegania dyscypliny wojskowej,

5) ochrony porządku publicznego na terenach i w obiektach jednostek wojskowych,

6) umożliwienia realizacji czynności, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9, 10 i 14 ustawy.

§9. ˚ołnierze ˚andarmerii Wojskowej mogą stoso wać wyłącznie te środki przymusu bezpośredniego, które zostały im służbowo przydzielone na wypo sażenie indywidualne lub wyposażenie służby, w skła dzie której wykonują odpowiednie czynności służbowe.

§10. Wobec kobiet o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje, że nie ukończyły 13 lat, starców oraz osób o widocznym kalectwie, można stosować wyłącz nie chwyty obezwładniające. § 1

1.

1. Siłę fizyczną można stosować w celu obez władnienia osoby, odparcia czynnej napaści albo zmu szenia do wykonania rozkazu lub polecenia wydanego na podstawie prawa przez ˚andarmerię Wojskową.

2. Stosując siłę fizyczną, nie wolno zadawać ude rzeń, chyba że działa się w:

1) obronie koniecznej,

2) celu odparcia bezpośredniego zamachu na życie lub zdrowie ludzkie albo na mienie,

3) celu ujęcia osoby podejrzanej o popełnienie prze stępstwa lub poszukiwanej albo udaremnienia jej ucieczki. § 1

2.

1. Kajdanki można stosować wobec osoby skazanej, tymczasowo aresztowanej i zatrzymanej, a także doprowadzanej i konwojowanej, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa jej ucieczki albo dokonania przez nią czynnej napaści lub stawiania czynnego oporu, al bo też jeżeli zachowuje się ona agresywnie.

2. Kajdanki stosuje się także na polecenie sądu lub prokuratora wojskowego.

3. Kajdanek nie stosuje się wobec osób, których wygląd wskazuje na wiek poniżej 17 lat, z wyjątkiem nieletnich w wieku powyżej 16 lat podejrzanych o po pełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu.

4. Kajdanki zdejmuje się niezwłocznie po wprowa dzeniu osoby, wobec której je zastosowano, do unie możliwiających ucieczkę pomieszczeń służbowych ˚andarmerii Wojskowej lub wojskowych organów po rządkowych, Policji, aresztu lub zakładu karnego albo na przesłuchanie przez prokuratora lub na salę roz praw, chyba że prokurator lub sąd zarządzi inaczej.

5. Kajdanki zakłada się na ręce z przodu, a osobie zachowującej się agresywnie — na ręce z tyłu tak, aby nie tamowały obiegu krwi. § 1

3.

1. Pałkę wielofunkcyjną można stosować w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego oporu,

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Zabrania się:

1) zadawania uderzeń i pchnięć pałką wielofunkcyjną w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szcze gólnie wrażliwe części ciała,

2) stosowania na części ciała, o których mowa w pkt 1, blokad i zakładania dźwigni,

3) zadawania uderzeń rękojeścią pałki wielofunkcyj nej. Dziennik Ustaw Nr 157 — 12965 — Poz. 1837

3. Wolno zadawać uderzenia i pchnięcia pałką wie lofunkcyjną we wszystkie części ciała w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie i zdrowie własne lub innej osoby.

4. Nie wolno stosować pałki wielofunkcyjnej wobec osoby:

1) stawiającej bierny opór, chyba że uprzednie zasto sowanie siły fizycznej okazało się bezskuteczne,

2) której zastosowano kajdanki, prowadnice, kaftan bez pieczeństwa albo pas lub siatkę obezwładniającą,

3) przebywającej w pomieszczeniach służbowych ˚andarmerii Wojskowej, Policji, służby garnizono wej, służby wewnętrznej jednostki wojskowej, pro kuratury lub sądu. § 1

4.

1. Paralizator elektryczny można stosować w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego oporu,

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Przy stosowaniu środka, o którym mowa w ust. 1, należy zachować ostrożność, uwzględniając jego wła ściwości mogące stanowić zagrożenie dla życia i zdro wia ludzkiego. § 1

5.

1. Wodne środki obezwładniające można sto sować w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego lub biernego oporu,

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Przy stosowaniu wodnych środków obezwład niających ma zastosowanie odpowiednio przepis § 14 ust. 2.

3. Rozkaz zastosowania wodnych środków obez władniających wydają: Komendant Główny ˚andar merii Wojskowej lub komendanci oddziałów ˚andar merii Wojskowej. § 1

6.

1. Chemiczne środki obezwładniające mogą być stosowane w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego lub biernego oporu,

3) pościgu za osobą uzbrojoną lub używającą innego niebezpiecznego narzędzia, podejrzaną o popełnie nie przestępstwa lub poszukiwaną,

4) udaremniania ucieczki osoby skazanej, tymczaso wo aresztowanej, zatrzymanej, doprowadzanej lub konwojowanej,

5) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Przy stosowaniu chemicznych środków obez władniających ma zastosowanie odpowiednio przepis § 14 ust. 2.

3. Polecenie zastosowania chemicznych środków obezwładniających, z wyjątkiem ręcznych miotaczy ga zowych, wydają: Komendant Główny ˚andarmerii Wojskowej lub komendanci oddziałów ˚andarmerii Wojskowej. § 1

7. Technicznymi środkami obezwładniającymi są: prowadnice, kaftany bezpieczeństwa, pasy i siatki obezwładniające. § 1

8.

1. Prowadnice można stosować wobec osoby, co do której zachodzi uzasadniona obawa jej ucieczki.

2. Jeden z uchwytów prowadnicy zakłada się na rę kę osoby prowadzonej, a drugi uchwyt żołnierz ˚an darmerii Wojskowej zakłada sobie na rękę lub trzyma w ręku.

3. Prowadnice stosuje się na zasadach określonych w § 12 ust. 2—4. § 1

9.

1. Kaftan bezpieczeństwa oraz pasy i siatka obezwładniająca mogą być stosowane wobec osoby, która swoim zachowaniem stwarza bezpośrednie nie bezpieczeństwo dla życia lub zdrowia własnego lub in nej osoby, a także mienia, jeżeli zastosowanie innych środków przymusu bezpośredniego jest niemożliwe albo okazało się bezskuteczne.

2. Siatkę obezwładniającą można stosować także:

1) w pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie prze stępstwa lub poszukiwaną,

2) w celu udaremnienia ucieczki osoby skazanej, tym czasowo aresztowanej, zatrzymanej, doprowadzo nej lub konwojowanej.

3. Zastosowanie kaftana bezpieczeństwa oraz pa sów i siatki obezwładniającej następuje na rozkaz ko mendanta lub oficera dyżurnego jednostki organiza cyjnej ˚andarmerii Wojskowej.

4. Jeżeli czas stosowania kaftana bezpieczeństwa wynosi więcej niż dwie godziny, nie rzadziej niż co go dzinę luzuje się taśmy rękawów kaftana w celu umożli wienia prawidłowego obiegu krwi.

5. Odstępuje się od stosowania kaftana bezpieczeń stwa, jeżeli lekarz po zbadaniu osoby, wobec której go zastosowano, tego zażąda.

§20.

1. Kolczatka drogowa i inne urządzenia tech niczne umożliwiające zatrzymanie pojazdu, o których mowa w art. 42 ust. 2 ustawy, mogą być stosowane do zatrzymania pojazdu prowadzonego przez osobę, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, która nie zatrzy mała się mimo odpowiedniego sygnału:

1) gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przez nią przestępstwa albo przewożenia przez nią tym pojazdem osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub przedmiotów pochodzących z przestępstwa lub

2) gdy jej zachowanie wskazuje, że jest w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka. Dziennik Ustaw Nr 157 — 12966 — Poz. 1837

2. Kolczatki drogowej nie stosuje się do zatrzyma nia pojazdów jednośladowych.

3. Zastosowanie kolczatki drogowej i innych prze szkód umożliwiających zatrzymanie pojazdu następuje na rozkaz komendanta lub oficera dyżurnego jednostki organizacyjnej ˚andarmerii Wojskowej i w porozumie niu z Policją.

4. Zastosowanie kolczatki drogowej lub innej prze szkody umożliwiającej zatrzymanie pojazdu należy po przedzić:

1) sygnałem zatrzymania podanym przez żołnierza ˚andarmerii Wojskowej w sposób zrozumiały i wi doczny dla kierowcy zatrzymywanego pojazdu,

2) wstrzymaniem ruchu drogowego w obu kierunkach w odległości nie mniejszej niż 100 m od kolczatki lub innej przeszkody, w czasie zbliżania się zatrzy mywanego pojazdu.

5. Użycie kolczatki drogowej lub innej przeszkody umożliwiającej zatrzymanie pojazdu może być poprze dzone próbą zablokowania drogi zatrzymywanemu kierowcy oznakowanym pojazdem ˚andarmerii Woj skowej.

6. W przypadku blokowania drogi oznakowanym pojazdem ˚andarmerii Wojskowej, można odstąpić od wstrzymania ruchu drogowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 2. § 2

1.

1. Pies służbowy może być wykorzystany w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego oporu,

3) pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie prze stępstwa lub poszukiwaną,

4) udaremniania ucieczki osoby zatrzymanej, dopro wadzanej lub konwojowanej.

2. Pies służbowy powinien mieć nałożony kaga niec. Nie dotyczy to psa służbowego specjalnie wytre sowanego do działania bez kagańca.

3. Pies służbowy niewytresowany do działania bez kagańca może być wykorzystany bez kagańca tyl ko do odpierania czynnej napaści albo gdy jest używa ny do czynności służbowych podejmowanych wobec osób, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 6 lub 7 usta wy. § 2

2.

1. Broń gazowa i ręczne miotacze gazu mogą być stosowane w przypadku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) pokonywania czynnego oporu,

3) pościgu za osobą uzbrojoną lub używającą innego niebezpiecznego narzędzia, podejrzaną o popełnie nie przestępstwa lub poszukiwaną,

4) udaremnienia ucieczki osoby skazanej, tymczasowo aresztowanej, zatrzymanej, doprowadzanej lub kon wojowanej,

5) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Przy stosowaniu środków, o których mowa w ust. 1, należy zachować ostrożność, uwzględniając ich właściwości mogące stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, w tym osób trzecich. § 2

3.

1. Pociski niepenetracyjne mogą być wyłącz nie pociskami gumowymi miotanymi z broni palnej gładkolufowej albo broni alarmowej lub sygnałowej.

2. Pociski niepenetracyjne można stosować w przy padku:

1) odpierania czynnej napaści,

2) odpierania gwałtownego zamachu na mienie,

3) odpierania bezpośredniego bezprawnego zama chu przeciwko życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo w pościgu za sprawcą takiego zamachu,

4) zbiorowego zakłócenia porządku publicznego.

3. Pociski niepenetracyjne mogą być stosowane w budynkach w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1—3.

4. Pociski niepenetracyjne stosuje się:

1) oddając strzał ostrzegawczy (salwę ostrzegawczą) w górę,

2) celując w dolną część ciała, do wysokości pasa oso by.

5. Polecenie zastosowania pocisków niepenetracyj nych wydają: Komendant Główny ˚andarmerii Woj skowej, komendanci oddziałów ˚andarmerii Wojsko wej lub osoby przez nich upoważnione. § 2

4.

1. Jeżeli wskutek zastosowania środka przy musu bezpośredniego nastąpiło zranienie osoby, żoł nierz ˚andarmerii Wojskowej jest obowiązany natych miast udzielić tej osobie pierwszej pomocy, a w razie potrzeby zapewnić pomoc lekarską.

2. Pomoc lekarską zapewnia się zawsze kobiecie ciężarnej, wobec której użyto środka przymusu. § 2

5.

1. Jeżeli następstwem zastosowania środka przymusu bezpośredniego jest uszkodzenie ciała lub śmierć człowieka albo szkoda w mieniu znacznej war tości, żołnierz ˚andarmerii Wojskowej niezwłocznie:

1) o ile to możliwe: a) zabezpiecza na miejscu zdarzenia ślady i dowo dy oraz nie dopuszcza osób postronnych, b) podejmuje inne czynności niecierpiące zwłoki, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów zdarzenia, c) podejmuje działania zmierzające do ustalenia świadków zdarzenia, Dziennik Ustaw Nr 157 — 12967 — Poz. 1837

2) melduje o zdarzeniu oficerowi dyżurnemu jednost ki organizacyjnej ˚andarmerii Wojskowej.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, oficer dy żurny jednostki organizacyjnej ˚ andarmerii Wojskowej podejmuje niezbędne dalsze czynności zabezpieczają ce ślady i dowody przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem. § 2

6.

1. Zastosowanie środka przymusu bezpośred niego żołnierz ˚andarmerii Wojskowej dokumentuje w książce dowódcy patrolu, nakazie konwojowania al bo meldunku o doprowadzeniu zatrzymanego oraz w pisemnym meldunku składanym przełożonemu.

2. Pisemny meldunek, o którym mowa w ust. 1, po winien zawierać w szczególności:

1) stopień wojskowy, imię i nazwisko żołnierza oraz nazwę jednostki organizacyjnej ˚andarmerii Woj skowej,

2) czas i miejsce zastosowania środka przymusu bez pośredniego,

3) dane osoby, wobec której zastosowano środek przymusu bezpośredniego,

4) szczegółowe powody i rodzaj zastosowanego środ ka przymusu bezpośredniego,

5) opis postępowania poprzedzającego zastosowanie środka przymusu bezpośredniego,

6) skutki zastosowania środka przymusu bezpośred niego,

7) w razie potrzeby określenie sposobu realizacji prze pisów § 4 i 25,

8) inne ważne okoliczności zdarzenia,

9) dane ustalonych świadków zdarzenia,

10) podpis żołnierza sporządzającego meldunek.

3. Jeżeli następstwem zastosowania środka przy musu bezpośredniego jest uszkodzenie ciała lub śmierć człowieka albo szkoda w mieniu znacznej war tości, komendant jednostki organizacyjnej ˚andarme rii Wojskowej niezwłocznie zawiadamia właściwego miejscowo prokuratora wojskowego.

4. O każdym przypadku użycia środka przymusu bezpośredniego składa się meldunek w systemie służb dyżurnych.

5. Każdorazowo komendant jednostki organizacyj nej ˚andarmerii Wojskowej wyjaśnia zasadność zasto sowania środka przymusu bezpośredniego, a o wyni kach wyjaśnień pisemnie melduje przełożonemu. § 2

7. W zakresie uregulowanym w rozporządzeniu traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1995 r. w sprawie szczegółowych przypadków oraz warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego, a także szczegółowych warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez żołnierzy wojskowych organów porządkowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 5, poz. 35). § 2

8. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Prezes Rady Ministrów: L. Miller Dziennik Ustaw Nr 157 — 12968 — Poz. 1837

Status prawny: uz. za uchylony
Data ogłoszenia: 2001-12-31
Data wydania: 2001-12-18
Data wejścia w życie: 2002-01-01
Data obowiązywania: 2002-01-01
Data uchylenia: 2013-06-05
Organ wydający: RADA MIN.
Dziennik Ustaw: Dz.U. 2001 nr 157 poz. 1837