Dz.U. 2002 nr 139 poz. 1169

1169 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia prze ciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych. Na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 117, poz. 100

7) zarządza się, co następuje: Dział I Przepisy ogólne

§1. Rozporządzenie określa szczegółowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożaro wego związanego z ruchem w poszczególnych rodza jach podziemnych zakładów górniczych, a także szcze gółowe zasady oceniania i dokumentowania ryzyka za wodowego oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających to ryzyko w formie dokumentu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pra cowników zatrudnionych w ruchu tych zakładów.

§2.

1. Przepisy rozporządzenia stosuje się do:

1) przedsiębiorców,

2) pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych zakładów górniczych, zwanych dalej „zakładami górniczymi”.

2. Przepisy rozporządzenia stosuje się odpowied nio do:

1) podmiotów wykonujących w zakresie swej działal ności zawodowej powierzone im czynności w ru chu zakładu górniczego, zwanych dalej „podmiota mi”,

3) osób niewymienionych w ust. 1 pkt 2, jeżeli wyko nują prace lub przebywają w zakładzie górniczym.

3. Przepisy rozporządzenia stosuje się także odpo wiednio do:

1) likwidacji zakładu górniczego,

2) wykonywania robót geologicznych w podziemnych wyrobiskach górniczych, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8910 — Poz. 1169

3) prowadzenia robót podziemnych z zastosowaniem techniki górniczej, określonych w odrębnych prze pisach,

4) składowania odpadów w podziemnych wyrobi skach górniczych.

§3. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o rzeczo znawcy, należy przez to rozumieć rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego.

§4.

1. W zakładzie górniczym sporządza się, uzu pełnia i aktualizuje niezbędną dokumentację prowa dzenia ruchu zakładu górniczego.

2. Rodzaje dokumentacji oraz ich zakres i wzory określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

3. Rodzaje dokumentacji prowadzenia ruchu zakła du górniczego w związku z nabywaniem, przechowy waniem i używaniem środków strzałowych oraz jej za kres i wzory określają odrębne przepisy.

§5. Przedsiębiorca zapewnia bieżące przeprowa dzanie analiz i badań niezbędnych dla bezpiecznego prowadzenia ruchu zakładu górniczego, w tym dla oce ny i dokumentowania ryzyka zawodowego.

§6.

1. Przedsiębiorca opracowuje, przed rozpoczę ciem prac, dla każdego zakładu górniczego dokument bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników za trudnionych w zakładzie górniczym, zwany dalej „do kumentem bezpieczeństwa”.

2. Dokument bezpieczeństwa powinien być:

1) dostępny w zakładzie górniczym,

2) aktualizowany każdorazowo w przypadku zmiany, rozbudowy i przebudowy miejsca lub stanowiska pracy, powodujących zmianę warunków pracy.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego powinien zapoznać pracowników zakładu górniczego z obowią zującym dokumentem bezpieczeństwa lub odpowied nią jego częścią.

4. Pracownik powinien potwierdzić na piśmie fakt zapoznania go z treścią dokumentu bezpieczeństwa lub odpowiednią jego częścią oraz przestrzegać jego postanowień.

5. Zawartość dokumentu bezpieczeństwa określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§7.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest od powiedzialny za:

1) prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakła du górniczego,

2) ustalenie zakresów działania poszczególnych dzia łów ruchu oraz służb specjalistycznych zakładu górniczego.

2. W zakresach działania, o których mowa w ust. 1 pkt 2, określa się w szczególności sposób:

1) koordynacji prac wykonywanych przez poszczegól ne działy ruchu i służby specjalistyczne oraz prac wykonywanych przez pracowników podmiotów,

2) wykonywania nadzoru nad pracami, o których mo wa w pkt 1,

3) używania maszyn i urządzeń w zakładzie górni czym.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, zwa nych dalej „osobami kierownictwa i dozoru ruchu”.

§8.

1. W zakładzie górniczym powinna być zorga nizowana i wyposażona w odpowiednie środki tech niczne służba dyspozytorska ruchu.

2. Zadaniem służby dyspozytorskiej ruchu jest bie żąca kontrola ruchu i stanu bezpieczeństwa wykony wania pracy.

3. W skład służby dyspozytorskiej ruchu wchodzą w szczególności dyspozytorzy ruchu posiadający stwierdzone kwalifikacje osoby wyższego dozoru ru chu w specjalności górniczej.

4. Szczegółowy zakres działania służby dyspozytor skiej ruchu oraz jej organizację ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

5. Wymóg posiadania kwalifikacji dyspozytorów ruchu, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy dyspozy torów w zakładach prowadzących roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej.

6. W dni wolne od pracy, w zakładach górniczych całkowicie likwidowanych, dozwolone jest łączenie funkcji osoby kierownictwa lub wyższego dozoru ru chu z funkcją dyspozytora ruchu.

§9.

1. Osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest odpo wiedzialny za doręczenie osobie kierownictwa i dozoru ruchu zakresu czynności, za pokwitowaniem odbioru.

§10. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny:

1) organizować i prowadzić pracę, w sposób zapew niający bezpieczeństwo pracowników, zakładu gór niczego i środowiska,

2) informować podległych im pracowników o przepi sach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy. § 1

1.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyzna cza osoby kierownictwa i dozoru ruchu odpowiedzial ne za:

1) ustalanie składów zespołów pracowniczych pod względem ich liczebności i kwalifikacji pracowni ków,

2) wyznaczanie przodowych zespołów, o których mo wa w pkt 1.

2. Przodowym zespołu pracowniczego, zatrudnio nego w wyrobiskach lub miejscach znacznie oddalo Dziennik Ustaw Nr 139 — 8911 — Poz. 1169 nych od innych miejsc pracy, może być wyłącznie wy specjalizowany pracownik.

3. Do wykonywania pracy w wyrobiskach lub miej scach, o których mowa w ust. 2, może być wyznaczona osoba, która posiada doświadczenie w wykonywaniu powierzonych czynności. Wyznaczona osoba powinna utrzymywać łączność ze służbą dyspozytorską ruchu, zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zakładu górni czego. § 1

2.

1. Rozkład pracy oraz dyżurów osób kierow nictwa i dozoru ruchu ustala się w taki sposób, aby ruch zakładu górniczego prowadzony był pod nadzo rem niezbędnej liczby osób kierownictwa i dozoru ru chu o odpowiednich specjalnościach technicznych.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyznacza na piśmie dla każdej zmiany, także w dni wolne od pra cy, osobę kierownictwa lub wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej, która powinna być obecna w zakładzie górniczym niezależnie od dyspozytora ru chu, w celu sprawowania nadzoru nad prowadzeniem ruchu zakładu górniczego na danej zmianie.

3. Niezależnie od postanowień ust. 1, dla każdej zmiany, także w dni wolne od pracy, ustala się dyżury kierownika ruchu zakładu górniczego lub jego zastęp ców, którzy nawet gdy przebywają poza zakładem gór niczym, będą mogli stawić się niezwłocznie w zakła dzie górniczym.

4. Dyspozytor ruchu powinien być powiadomiony o miejscu pobytu osób, o których mowa w ust. 1 i 2, oraz powinien mieć możliwość ich powiadomienia.

5. W dni wolne od pracy stan wyrobisk oraz obiek tów i urządzeń zakładu górniczego kontroluje się w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 1

3.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest odpowiedzialny za opracowanie instrukcji bezpieczne go wykonywania pracy dla stanowisk lub miejsc pracy w ruchu zakładu górniczego związanych ze szczegól nym ryzykiem; po konsultacji z pracownikami lub ich reprezentantami kierownik ruchu zakładu górniczego zatwierdza te instrukcje.

2. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny być zrozumiałe dla pracowników, których dotyczą, i okre ślać w szczególności:

1) sposoby bezpiecznego wykonywania pracy,

2) zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, z uwzględnieniem zagrożeń występujących przy wykonywaniu poszczególnych prac,

3) zasady ochrony przed zagrożeniami, o których mo wa w pkt 2.

3. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny za wierać informacje o stosowaniu sprzętu ratowniczego i działaniach, które powinny być podjęte w przypadku zagrożenia.

4. Kierownicy działów ruchu zakładu górniczego przekazują instrukcje, o których mowa w ust. 1, odpo wiednio dla stanowiska lub miejsca pracy każdemu pracownikowi, za pokwitowaniem odbioru.

5. Pracownicy powinni zapoznać się z treścią in strukcji, o których mowa w ust. 1, oraz wykonywać pra cę zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie się z treścią in strukcji pracownicy potwierdzają na piśmie. § 1

4.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego, przed przystąpieniem podmiotów do wykonywania pracy w ruchu zakładu górniczego, określa na piśmie szcze gółowy podział obowiązków między osobami kierow nictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego a podmio tem, w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pra cy i koordynacji prac.

2. Określając obowiązki, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się w szczególności:

1) zasady współpracy między osobami kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego a podmiotem w zakresie organizacji pracy, bezpieczeństwa, ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowe mu oraz wzajemnego informowania się o istnieją cym ryzyku,

2) organizację przeszkolenia pracowników wykonują cych prace w zakresie obowiązujących w zakładzie górniczym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeństwa po żarowego, występujących zagrożeń, porządku i dyscypliny pracy, zasad łączności i alarmowania, znajomości rejonu prac, a także zgłaszania wypad ków i zagrożeń,

3) zasady i warunki dostarczania materiałów, urzą dzeń, sprzętu i dokumentów kartograficznych.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego powiada mia właściwy organ nadzoru górniczego o podjęciu prac w ruchu zakładu górniczego przez podmiot naj później w dniu ich rozpoczęcia. § 1

5. Pracownicy lub ich reprezentanci powinni być informowani o wszystkich podejmowanych działa niach dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscach i na stanowiskach pracy. Informacje po winny być zrozumiałe dla pracowników, których doty czą. § 1

6. Pracownik może być dopuszczony do pracy w ruchu zakładu górniczego, jeżeli:

1) posiada wymagane kwalifikacje lub potrzebne umiejętności do wykonywania pracy,

2) odbył aktualne przeszkolenia w zakresie bezpie czeństwa i higieny pracy,

3) posiada dostateczną znajomość przepisów oraz za sad bezpieczeństwa i higieny pracy,

4) w wyniku badań lekarskich oraz innych wymaga nych badań został uznany za zdolnego do wykony wania określonej pracy. § 1

7.

1. Dopuszczenie do pracy osób zatrudnionych w kierownictwie i dozorze ruchu zakładu górniczego, których zakres czynności obejmuje sprawy:

1) techniki strzałowej, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8912 — Poz. 1169

2) przewietrzania i zwalczania zagrożeń: pyłowego, pożarowego, metanowego, wyrzutami gazów i skał,

3) zagrożenia tąpaniami,

4) podsadzania wyrobisk górniczych,

5) ruchu wyciągów szybowych — może nastąpić tylko po ukończeniu przez te osoby specjalistycznego przeszkolenia.

2. Odbycie specjalistycznego przeszkolenia, o któ rym mowa w ust. 1, jest wymagane również od pra cowników przed dopuszczeniem ich do pracy w ruchu zakładu górniczego na stanowiskach:

1) górnika,

2) górnika rabunkarza,

3) cieśli szybowego. § 1

8. Przed rozpoczęciem pracy pracownik powi nien sprawdzić w zakresie swoich kompetencji warun ki w miejscu pracy, a w szczególności techniczne środ ki bezpieczeństwa oraz narzędzia. Wyniki sprawdzenia przekazuje osobie dozoru ruchu. § 1

9.

1. Pracownik może być zatrudniony na no wym stanowisku pracy po odbyciu przeszkolenia w za kresie:

1) zagrożeń występujących na tym stanowisku,

2) sposobów ochrony przed zagrożeniami, o których mowa w pkt 1,

3) metod bezpiecznego wykonywania prac.

2. Instruktaż stanowiskowy powinny prowadzić osoby kierujące pracownikami, przeszkolone w zakre sie metod prowadzenia instruktażu.

3. Pracownicy, którzy byli nieobecni w pracy dłużej niż 6 miesięcy, po powrocie do pracy powinni być po nownie przeszkoleni w zakresie bezpiecznego wykony wania określonych prac.

§20. W zakładzie górniczym prowadzi się ewiden cję osób zatrudnionych na powierzchni i przebywają cych w wyrobiskach oddziałów, stosując odpowiedni sposób ewidencjonowania, pozwalający w szczegól ności na ustalenie liczby osób znajdujących się w tych wyrobiskach oraz umożliwiający ich identyfikację. § 2

1.

1. Przebywający w wyrobisku powinien posia dać przy sobie znaczek kontrolny lub inny identyfikator i okazywać go na żądanie osób kierownictwa i dozoru ruchu lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli.

2. Na lampie górniczej i sprzęcie oczyszczającym (pochłaniaczu ochronnym) osoby przebywającej w wy robisku umieszcza się widoczny numer, zgodny z nu merem znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora. § 2

2. Osoby dozoru ruchu oddziału powinny, po za kończeniu zmiany, wpisać do książki, w której ewiden cjonowane są osoby, o których mowa w § 20, informa cje dotyczące:

1) liczby pracowników, którzy wyjechali na powierzch nię,

2) pracowników, którzy pozostali w wyrobiskach, po dając ich nazwiska, numery identyfikacyjne, miej sce zatrudnienia i przewidziany czas wyjazdu,

3) osób dozoru ruchu, które przejęły nadzór nad pra cownikami, o których mowa w pkt 2. § 2

3.

1. Osoby niezatrudnione w ruchu zakładu gór niczego mogą przebywać w wyrobiskach tylko za zgo dą kierownika ruchu zakładu górniczego i w obecności wyznaczonego pracownika zakładu górniczego.

2. Obowiązek uzyskania zgody, o której mowa w ust. 1, nie dotyczy osób upoważnianych do przepro wadzania kontroli. § 2

4. Pracownicy zakładu górniczego niezatrudnie ni w danym oddziale ruchu oraz osoby niebędące pra cownikami zakładu górniczego wykonujący prace w tym oddziale powinni zgłosić swoje przyjście i wyj ście osobie dozoru ruchu oddziału. § 2

5.

1. W miejscach, w których powstało zagroże nie bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego lub pra cowników, mogą być wykonywane tylko prace związa ne z usuwaniem zagrożenia. Prace takie mogą być wy konywane tylko przez wyspecjalizowanych pracowni ków.

2. Podjęcie dalszej pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1, może nastąpić dopiero po stwierdzeniu przez osobę dozoru ruchu, że zagrożenie zostało usu nięte.

3. Wykonywanie prac związanych z usuwaniem za grożeń lub w innych niebezpiecznych warunkach mo że odbywać się tylko pod stałym i bezpośrednim nad zorem osoby dozoru ruchu. § 2

6. Zbędne wyrobiska, w tym otwory wiertnicze, zabezpiecza się lub likwiduje w taki sposób, aby nie stanowiły zagrożenia. Zabezpieczenia wymaga także dostęp do wyrobisk, których stan zagraża bezpieczeń stwu. § 2

7. Niedopuszczalne jest usuwanie urządzeń i in stalacji ochronnych, używanie ich niezgodnie z prze znaczeniem, a także samowolne wyłączanie. W przy padku uszkodzenia tych urządzeń i instalacji niezwłocz nie doprowadza się je do właściwego stanu, stosując w tym czasie inne odpowiednie zabezpieczenia. § 2

8.

1. Zakład górniczy wyposaża się w:

1) ogólnozakładową łączność telefoniczną umożliwia jącą porozumiewanie się w wyrobiskach i z po wierzchnią,

2) ogólnozakładowy system dyspozytorski obejmują cy w szczególności : a) system alarmowania pracowników zatrudnio nych w wyrobiskach na wypadek zagrożenia wy magającego wycofania ludzi z poszczególnych miejsc pracy, b) system kontroli stanu zagrożeń. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8913 — Poz. 1169

2. Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni być zaznajomieni ze znaczeniem sygnałów alarmo wych i sposobem ich nadawania. § 2

9. W zakładzie górniczym stosuje się maszyny, urządzenia i materiały, które spełniają wymagania określone w rozporządzeniu oraz w odrębnych przepi sach. § 30.

1. Oddanie do ruchu podstawowych obiek tów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego wymaga uzyskania zezwolenia wydanego przez właściwy organ nadzoru górniczego.

2. Do podstawowych obiektów, maszyn i urządzeń zakładu górniczego zalicza się:

1) szyby,

2) górnicze wyciągi szybowe w szybach i szybikach,

3) stacje wentylatorów głównych,

4) stacje odmetanowania wraz z siecią rurociągów,

5) wewnętrzne instalacje i sieci elektroenergetyczne wysokiego i średniego napięcia, zasilające podsta wowe obiekty i urządzenia na powierzchni,

6) centrale i dyspozytornie wraz z systemami łączno ści, bezpieczeństwa i alarmowania oraz magistral ne sieci telekomunikacyjne,

7) urządzenia i układy przewozu ludzi w wyrobiskach poziomych oraz pochyłych o nachyleniu do 45°,

8) główne stacje sprężarek powietrza wraz z siecią ru rociągów w szybach,

9) urządzenia i układy głównego odwadniania wraz z rozdzielniami zasilającymi,

10) główne składy paliw, olejów i środków smarnych oraz stałe komory napełniania paliwem środków transportowych, 1

1) główne urządzenia do wytwarzania i transportu podsadzki i mieszanin doszczelniających.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy wymieniony w ust. 2 obiekt, maszyna i urządzenie stanowi wyposa żenie lub część składową obiektu budowlanego zakła du górniczego, dla którego zezwolenia na użytkowanie wydawane są na podstawie odrębnych przepisów.

4. Do obiektów budowlanych zakładu górniczego w podziemnych zakładach górniczych zalicza się w szczególności:

1) budynki maszyn wyciągowych,

2) budynki nadszybia,

3) budynki lampiarni,

4) obiekty i urządzenia przeróbcze,

5) budynki stacji odmetanowania wraz z główną sie cią rurociągów,

6) obiekty stacji wentylatorów głównych,

7) szybowe wieże wyciągowe,

8) budynki głównych stacji sprężarek powietrza wraz z rurociągami,

9) budynki centralnych stacji klimatyzacyjnych,

10) budynki stacji elektroenergetycznych oraz główne urządzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i średnie go napięcia, 1

1) urządzenia i instalacje głównego odwadniania, 1

2) wolno stojące budynki centrali telefonicznych i dyspozytorni, 1

3) przeciwpożarowe zbiorniki, 1

4) mosty i estakady technologiczne, 1

5) obiekty podsadzkowe, 1

6) obiekty placów składowych urobku. § 3

1.

1. Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1, wydaje się na wniosek kierownika ruchu zakładu gór niczego na podstawie przedłożonej dokumentacji technicznej i protokołu odbioru technicznego dokona nego przez komisję powoływaną przez kierownika ru chu zakładu górniczego.

2. Protokół odbioru technicznego w szczególności zawiera informację, ż e planowany do oddania do ruchu obiekt, maszyna lub urządzenie wykonane zostały zgodnie z dokumentacją techniczną, a wyniki wykona nych pomiarów i prób zgodne są z wymaganiami okre ślonymi w odrębnych przepisach i w Polskich Nor mach.

3. Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1, wyda je się po uzyskaniu zezwoleń i decyzji wymaganych na podstawie odrębnych przepisów oraz potwierdzeniu, że dany obiekt, maszyna i urządzenie spełnia wymaga nia określone w przepisach dotyczących bezpieczeń stwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego. § 3

2.

1. Wymagania określone w § 30—31 powinny być spełnione w przypadku wprowadzenia istotnych zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków eksplo atacji podstawowych obiektów i urządzeń zakładu gór niczego.

2. Za istotną zmianę konstrukcyjną lub zmianę wa runków eksploatacji uważa się odpowiednio — zmianę parametrów konstrukcyjnych lub warunków prowa dzenia ruchu, które zawarte zostały w dokumentacjach technicznych i w zezwoleniu na oddanie do ruchu za kładu górniczego podstawowych obiektów, urządzeń i maszyn zakładu górniczego. § 3

3. Właściwy organ nadzoru górniczego może przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w § 30 ust. 1, zarządzić przeprowadzenie próbnego ruchu obiektów, maszyn i urządzeń, określić jego zakres i spo sób kontroli oraz uzależnić wydanie zezwolenia od uzy skanych wyników. § 3

4. Szczególne wymagania, jakie powinny być spełnione w odniesieniu do obiektów i urządzeń wy mienionych w § 30 ust. 2 pkt 2, określają przepisy § 453—456. Dział II Prace miernicze i geologiczne § 3

5.

1. Służba mierniczo-geologiczna zakładu gór niczego powinna: Dziennik Ustaw Nr 139 — 8914 — Poz. 1169

1) wykonywać prace miernicze i geologiczne w celu rozpoznawania i dokumentowania warunków geo logiczno-górniczych i hydrogeologicznych oraz pa rametrów złoża,

2) przedstawiać sytuację wyrobisk górniczych w okre sie budowy, ruchu (eksploatacji) i likwidacji zakła du górniczego.

2. W zakresie wykonywania prac mierniczych w szczególności:

1) wykonuje się geodezyjne pomiary sytuacyjno-wy sokościowe wyrobisk,

2) sporządza się i uzupełnia mapy podstawowe, prze glądowe oraz specjalne,

3) wykonuje się pomiary realizacyjne przy budowie obiektów budowlanych zakładu górniczego i pro wadzeniu wyrobisk,

4) wykonuje się pomiary inwentaryzacyjne i kontrol ne wyrobisk górniczych oraz urządzeń i obiektów zakładu górniczego podczas ruchu i likwidacji,

5) wyznacza się granice filarów ochronnych, bezpie czeństwa i oporowych,

6) wykonuje się pomiary orientacyjne zakładu górni czego,

7) uzupełnia się mapy aktualnej sytuacji górniczo -geologicznej sąsiednich zakładów górniczych,

8) aktualizuje się mapy sytuacyjno-wysokościowe po wierzchni w związku z działalnością górniczą,

9) obserwuje się deformację terenu i obiektów bu dowlanych objętych wpływami eksploatacji górni czej.

3. W zakresie wykonywania prac geologicznych w szczególności:

1) prowadzi się profilowanie wyrobisk,

2) wykonuje się w wyrobiskach pomiary zaburzeń geologicznych oraz parametrów złoża,

3) określa się parametry geomechaniczne złoża i skał otaczających,

4) prowadzi się badania hydrogeologiczne wyprze dzające roboty górnicze,

5) wykonuje się opróbowania złoża i wód kopalnia nych,

6) prowadzi się ewidencję zasobów i strat w zasobach złóż kopalin,

7) prowadzi się okresowe analizy gospodarki złożem w procesie wydobywania,

8) określa się warunki geologiczne i hydrogeologicz ne dla projektowanych i prowadzonych robót gór niczych oraz likwidowanych wyrobisk górniczych,

9) prowadzi się bilans wód kopalnianych.

4. Zakład górniczy posiada odpowiednią składnicę do przechowywania dokumentacji mierniczo-geolo gicznej, wyposażoną i prowadzoną zgodnie z odrębny mi przepisami.

5. Kierownik ruchu zakładu górniczego może pod jąć decyzję, w uzgodnieniu z przedsiębiorcą, o prze chowywaniu dokumentacji mierniczo-geologicznej po za zakładem górniczym, pod warunkiem zapewnienia właściwego zabezpieczenia przed uszkodzeniem i do stępem osób niepowołanych.

6. W zakładach prowadzących roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej wykonuje się pra ce mierniczo-geologiczne w zakresie dostosowanym do wykonywanych robót. § 3

6.

1. Służba mierniczo-geologiczna przygotowu je i sporządza mapy wyrobisk na potrzeby:

1) kierownika ruchu zakładu górniczego, w skali 1 : 2000 lub 1 : 5000, wraz z głównymi przekrojami geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej można sporządzać mapy w skali 1 : 1000,

2) osób kierownictwa ruchu zakładu górniczego, wskazanych przez kierownika ruchu zakładu górni czego, w skali 1 : 2000 lub, w razie prowadzenia eksploatacji wielowarstwowej, sporządza się mapy w skali 1 : 1000,

3) kierownika działu wentylacji i kierownika kopalnia nej stacji ratownictwa górniczego — mapy wenty lacyjne w skali 1 : 2000; w uzasadnionych przypad kach kierownik ruchu zakładu górniczego może ze zwolić na sporządzanie map wentylacyjnych w in nej skali,

4) osób średniego dozoru górniczego, w skali 1 : 1000 lub 1 : 2000 (mapy oddziałowe) oraz w skali 1 : 5000 przy dużych odległościach między robota mi górniczymi prowadzonymi przez oddział.

2. Na mapach określonych w ust. 1 służba mierni czo-geologiczna przedstawia:

1) aktualne usytuowanie wyrobisk,

2) aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szcze gólności w zakresie struktury i parametrów zalega nia pokładów, zaburzeń tektonicznych i sedymen tacyjnych oraz parametrów geomechanicznych,

3) oznaczenie źródeł zagrożeń naturalnych, w tym kra wędzi eksploatacyjnych w niżej i wyżej zalegają cych pokładach,

4) oznaczenie granic występowania poszczególnych rodzajów zagrożeń naturalnych oraz ich stopni,

5) oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych.

3. Terminy sporządzania i uzupełniania map spe cjalnych wyrobisk ustala kierownik ruchu zakładu gór niczego. § 3

7.

1. Osoby dozoru ruchu, wyznaczone przez kie rownika ruchu zakładu górniczego, sporządzają w okresach miesięcznych szkice sztygarskie, na pod stawie których służba mierniczo-geologiczna wykonu je pomiary uzupełniające i aktualizuje mapy wyrobisk.

2. W razie nagłego odcięcia dostępu do wyrobisk i niemożliwości wykonania pomiarów uzupełniają cych, mapy wyrobisk uzupełnia się na podstawie szki ców sztygarskich. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8915 — Poz. 1169

3. Szkice sztygarskie przechowuje się w składnicy, o której mowa w § 35 ust. 4. § 3

8.

1. Kierownik służby mierniczo-geologicznej niezwłocznie informuje kierownika ruchu zakładu gór niczego o:

1) prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z pla nem ruchu zakładu górniczego lub inną zatwier dzoną dokumentacją,

2) zbliżaniu się prowadzonych robót górniczych do granic filarów ochronnych, oporowych, bezpie czeństwa i granicznych, krawędzi eksploatacyj nych, zrobów, wodonośnych uskoków, zawodnio nych warstw nadkładu lub do miejsc występowa nia innych zagrożeń,

3) stwierdzonych istotnych zmianach warunków geo logicznych, hydrogeologicznych i geotechnicz nych,

4) nieprawidłowościach w gospodarowaniu zasoba mi złoża podczas ich wydobywania.

2. Służba mierniczo-geologiczna zakładu górnicze go przekazuje kierownikowi ruchu zakładu górnicze go informacje wymienione w ust. 1, zamieszczone w książce uwag służby mierniczo-geologicznej. § 3

9.

1. Roboty górnicze prowadzone w sąsiedztwie granic filara bezpieczeństwa, a jeżeli nie ustanowiono filara bezpieczeństwa w odległości mniejszej niż 100 m od granic zbiorników wodnych, uskoków wodo nośnych, miejsc występowania wody z luźnym mate riałem lub pól pożarowych, mogą być prowadzone tyl ko pod nadzorem służby mierniczo-geologicznej, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do prowa dzenia robót górniczych na zbicie.

3. Kierownik służby mierniczo-geologicznej infor muje kierownika działu robót górniczych o każdym przypadku prowadzenia robót górniczych, o których mowa w ust. 1 i 2. Dział III Roboty górnicze Rozdział 1 Postanowienia ogólne § 40.

1. Roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sy tuację geologiczną i górniczą.

2. Złoże kopaliny przygotowuje się i wybiera plano wo, w sposób uwzględniający wpływ prowadzonych robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchnię. § 4

1.

1. Dla każdego jeszcze nieeksploatowanego złoża (pokładu) lub jego części, przed rozpoczęciem ro bót górniczych, opracowuje się projekt techniczny eks ploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.

2. Projekt techniczny eksploatacji zawiera w szcze gólności:

1) charakterystykę złoża (pokładu), wraz z niezbędny mi mapami i przekrojami,

2) uwarunkowania powierzchniowe,

3) sposoby udostępniania i przygotowania złoża (po kładu) do wybierania,

4) systemy wybierania złoża,

5) sposób przewietrzania,

6) sposób zabezpieczenia przed występującymi za grożeniami, dostosowany do rodzajów i stopnia nasilenia występujących zagrożeń,

7) schematy odstawy urobku i transportu materiałów,

8) sposób odwadniania,

9) schemat zasilania w energię oraz układ rurociągów wodnych, przeciwpożarowych, sprężonego powie trza, podsadzkowych i innych,

10) określenie sposobu doprowadzania energii, w szczególności elektrycznej, wraz z rozplanowa niem sieci, 1

1) systemy łączności oraz sygnalizacji alarmowych. § 4

2.

1. Dla wszystkich robót, przed rozpoczęciem:

1) drążenia,

2) eksploatacji,

3) zbrojenia,

4) likwidacji,

5) robót wiertniczych — otworów o długości powyżej 10 m — opracowuje się projekty techniczne wraz z techno logią wykonywania robót.

2. Na wniosek kierownika ruchu zakładu górnicze go dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych sporządza się projekt techniczny albo technologię wy konywania.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego zatwierdza projekty, o których mowa w ust. 1 i 2.

4. Projekt techniczny zawiera w szczególności:

1) mapę wyrobisk górniczych z naniesieniem przewi dywanych robót górniczych i planowanych strat w zasobach,

2) niezbędne przekroje i dane mierniczo-geologiczne,

3) charakterystykę zagrożeń naturalnych, spodziewa nych zaburzeń geologicznych, wynikającą z do tychczas prowadzonych robót górniczych, z uwzględnieniem robót prowadzonych w sąsied nich zakładach górniczych,

4) sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami,

5) rodzaj i typ obudowy,

6) sposób przewietrzania,

7) rodzaj i charakterystykę techniczną maszyn, urzą dzeń i instalacji stosowanych w wyrobisku, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8916 — Poz. 1169

8) wpływ likwidowanych wyrobisk na sąsiednie par tie pokładów i sąsiednie zakłady górnicze,

9) zasady organizacji pracy i nadzoru robót.

5. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyraża zgo dę na rozpoczęcie robót, o których mowa w ust. 1, na podstawie protokołu odbioru technicznego dokonane go przez komisję powołaną przez kierownika ruchu za kładu górniczego oraz na podstawie projektu technicz nego. § 4

3. W przypadku zbliżania się wyrobiska do me tanowej partii złoża (pokładu) lub do miejsca, w którym jest spodziewane nagromadzenie gazów wybucho wych lub szkodliwych dla zdrowia, jak również do nie czynnych wyrobisk, postęp przodka wyprzedza się od powiednimi przedwiertami oraz stosuje inne odpo wiednie środki dla zapewnienia bezpieczeństwa. § 4

4.

1. Każde wyrobisko kontroluje odpowiedni oddział ruchu zakładu górniczego oraz utrzymuje się w bezpiecznym i funkcjonalnym stanie.

2. Sposób okresowego odbioru robót górniczych przez służbę mierniczo-geologiczną określa kierownik ruchu zakładu górniczego. § 4

5. Osoby średniego dozoru ruchu prowadzące roboty górnicze na danej zmianie powinny:

1) posiadać podczas pracy mapę wyrobisk, o której mowa w § 36 ust. 1, oraz dokonywać uzupełnień danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z ozna czeniem napotkanych zagrożeń,

2) zgłaszać niezwłocznie służbie mierniczo-geologicz nej zmiany warunków geologicznych, wodnych i gazowych, napotkane podczas prowadzenia robót górniczych,

3) informować służbę mierniczo-geologiczną o za mierzonej likwidacji wyrobiska lub o powstałym braku dostępu do wyrobiska. § 4

6.

1. Osoba wykonująca roboty górnicze — gór nik przodowy lub strzałowy, operator maszyn górni czych powinna:

1) przed rozpoczęciem pracy na danej zmianie, po każdej dłuższej przerwie w pracy, po każdym wstrząsie, po wydrążeniu odcinka wyrobiska wy magającego zabudowy oraz po wykonaniu robót strzałowych zbadać strop i ociosy wyrobiska, obe rwać z miejsca bezpiecznego bryły górotworu stwarzające zagrożenie lub zabezpieczyć obudową te bryły górotworu, które nie mogą być oberwane,

2) obserwować zachowanie stropu, spągu i ociosów wyrobiska,

3) podjąć działania mające na celu usunięcie skutków zawału w wyrobisku lub wyłączyć wyrobisko z ru chu zakładu górniczego.

2. Przez zawał w wyrobisku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, rozumie się niezamierzone, grawitacyj ne przemieszczenie się do wyrobiska mas skalnych lub kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu powodują cym niemożność przywrócenia pierwotnej funkcji wy robiska w czasie krótszym niż 8 godzin.

3. Przepis ust. 2 nie dotyczy wyrobisk wykonanych w obudowie kotwowej w zakładach górniczych wydo bywających rudy miedzi oraz cynku i ołowiu, w których przez zawał rozumie się niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie się do wyrobiska mas skalnych na skutek opadu skał stropowych na wysokość równą lub większą od długości kotwi obudowy podstawowej, po wodujące całkowitą lub częściową utratę funkcjonal ności lub bezpieczeństwa użytkowania wyrobiska. Rozdział 2 Roboty wiertnicze § 4

7.

1. Podczas wykonywania otworu wiertniczego dokumentuje się wynik wiercenia oraz na bieżąco reje struje objawy wypływów gazu lub wody.

2. Wykonywanie otworów wiertniczych odbywa się pod nadzorem geologa górniczego oraz osób dozoru ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. Podczas wiercenia wiertacz powinien prowadzić obserwacje:

1) przepływu płuczki przez otwór,

2) zwiercin wynoszonych przez płuczkę,

3) wypływu gazu lub wody z otworu. § 4

8.

1. Dla otworów wiertniczych, które stanowią lub mogą stanowić zagrożenie i nie ma możliwości ich likwidacji, wyznacza się filary bezpieczeństwa o pro mieniu co najmniej 20 m.

2. Filar bezpieczeństwa zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.

3. Podczas wykonywania otworów wiertniczych z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wypły wu gazu lub wody pod ciśnieniem, stosuje się niezbęd ne zabezpieczenia przed ich wypływem do wyrobisk.

4. W razie stwierdzenia silnego wypływu gazów, wody, wyrzucenia płuczki lub zaniku płuczki wstrzy muje się wiercenie, otwór zamyka oraz zawiadamia się osobę dozoru ruchu.

5. Instalacja elektryczna dla napędu urządzeń wiert niczych oraz dla oświetlenia wyrobiska podczas wier cenia otworów badawczych, metanowych, długich strzałowych oraz podczas wiercenia otworów dla roz poznania warunków wodnych z wyrobisk powinna mieć budowę przeciwwybuchową.

6. Przepisy ust. 5 nie dotyczą otworów strzałowych wierconych z użyciem wiertnic samojezdnych w zakła dach górniczych eksploatujących kopaliny niepalne w warunkach braku zagrożenia metanowego.

7. Otwory wiertnicze likwiduje się zgodnie z projek tem technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1. § 4

9.

1. W celu rozeznania warunków hydrogeolo gicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby głębienia szybu odwierca się otwór badawczy na całą projektowaną głębokość szybu. W przypadku trudnych Dziennik Ustaw Nr 139 — 8917 — Poz. 1169 warunków geologicznych odwierca się większą liczbę otworów badawczych dla dokładniejszego rozeznania górotworu.

2. Szyb może być głębiony bez otworu badawcze go, jeżeli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne i gazowe są rozpoznane na podstawie otworów wiert niczych lub wyrobisk istniejących w bezpośrednim są siedztwie projektowanego szybu.

3. Przy wierceniu otworu badawczego określa się:

1) głębokość zalegania złoża (strop i spąg) oraz rodzaj przewiercanych warstw skalnych górotworu,

2) wykształcenie litologiczne przewiercanych warstw,

3) właściwości geotechniczne skał,

4) liczbę i głębokość występujących horyzontów wod nych oraz ciśnienie hydrostatyczne i wielkość do pływu wody,

5) występowanie horyzontów gazowych oraz ciśnie nie i wielkość dopływu gazu.

4. Podczas wiercenia oprócz normalnych prób wiertniczych pobiera się próby skał o strukturze niena ruszonej, celem określenia kąta tarcia wewnętrznego, kohezji, ciężaru objętościowego, porowatości, wilgot ności naturalnej i granicy płynności oraz plastyczności. § 50.

1. Każdy nawiercony horyzont wodny bada się dla określenia:

1) głębokości występowania,

2) grubości warstwy wodonośnej,

3) poziomu hydrostatycznego,

4) wielkości dopływu i ciśnienia wody,

5) temperatury wody,

6) stabilności ścian otworu,

7) składu chemicznego i aktywności wody w stosun ku do cementu.

2. Każdy nawiercony horyzont gazowy bada się dla określenia:

1) głębokości,

2) strefy występowania,

3) ciśnienia, dopływu i składu chemicznego gazów.

3. Po zakończeniu badań horyzontu wodnego lub gazowego szczelnie odizolowuje się go od otworu ru rami wiertniczymi, iłowaniem, cementacją, chemicznie lub w inny sposób. § 5

1.

1. Otwór badawczy likwiduje się, jeżeli nie jest wykorzystany dla celów zamrożenia górotworu lub in nych celów.

2. Likwidację otworów badawczych przeprowadza się w sposób zabezpieczający przed:

1) naruszeniem naturalnych stosunków wodnych,

2) powstaniem zagrożeń gazowych,

3) wdarciem się wody. § 5

2. Rodzaj i własności fizyczne płuczki oraz inne parametry wiercenia otworów mrożeniowych dosto sowuje się do rodzaju przewiercanych skał w taki spo sób, aby nie powstały pustki. § 5

3.

1. Podczas wiercenia otworów mrożeniowych sprawdza się kierunek otworu i wielkość odchylenia.

2. Pomiary pionowości wykonuje się w odstępach nie większych niż 10 m, a wyniki nanosi na tarcze mro żeniowe w przedziałach głębokościowych co 50 m.

3. Kręgi otworów mrożeniowych powinny zamykać się na każdej tarczy wyznaczonych przedziałów głębo kościowych; w przypadku niezamykania się kręgu otworów mrożeniowych odwierca się otwory dodatko we. § 5

4. Proces zamrażania górotworu kontroluje się przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewnętrz nym. § 5

5. W razie zamrażania górotworu w wyrobisku poziomym, otwory mrożeniowe wierci się poprzez ru ry prowadnicze, zawory lub tamy. § 5

6.

1. Otwór wiertniczy o średnicy większej niż 500 mm (wielkośrednicowy) powinien mieć obudowę dostosowaną do warunków geologiczno-górniczych i jego przeznaczenia.

2. Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazy wać współczynnik bezpieczeństwa nie mniejszy niż 2, w stosunku do przewidywanego ciśnienia zgniatające go.

3. Przestrzeń między obudową otworu wiertnicze go a górotworem wypełnia się oraz uszczelnia w przy padkach koniecznych.

4. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może wyrazić zgodę na pozosta wienie otworu wiertniczego bez obudowy. § 5

7. Wlot i wylot otworu wielkośrednicowego od powiednio się zabezpiecza. § 5

8.

1. Otwory wiertnicze badawcze, służące do rozpoznawania warunków wodnych, wykonuje się w przypadku:

1) prowadzenia robót górniczych w częściach złoża za liczonych do II i III stopnia zagrożenia wodnego al bo niezbadanych,

2) drążenia wyrobiska w odległości mniejszej niż 100 m od powierzchniowego lub podziemnego zbiornika wodnego,

3) drążenia wyrobiska w złożu w odległości mniejszej niż 50 m od nadkładu lub wychodni złoża,

4) uzasadnionym lokalnymi warunkami geologiczno -górniczymi i stanem zagrożenia wodnego.

2. Otwory wiertnicze, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, wykonuje się w odstępach nie większych niż 50 m, przy czym długość otworów powinna być równa co najmniej 8-krotnej wysokości wyrobiska, lecz nie mniejsza niż 25 m. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8918 — Poz. 1169

3. Z wykonywanego otworu wiertniczego badaw czego sporządza się profil geologiczny. § 5

9.

1. Otwory wiertnicze badawcze, o których mo wa w § 58 ust. 1, wykonuje się przy użyciu rury obsa dowej, wyposażonej w urządzenie zamykające i króciec z manometrem.

2. Szczelność rury obsadowej oraz jej obsadzenia wraz z urządzeniem zamykającym bada się pod ciśnie niem o 50% wyższym od ciśnienia hydrostatycznego przewidzianego dla danego otworu.

3. Pozostawione w wyrobiskach otwory wiertnicze badawcze zabezpiecza się przed wdarciem się wody lub gazów do wyrobisk. § 60.

1. Dla ujęcia i odprowadzenia metanu z góro tworu powinny być wykonywane otwory metanowe.

2. Otworem metanowym jest również otwór wyko nany w innym celu niż określony w ust. 1, z którego metan odprowadzany jest do rurociągu metanowego. § 6

1.

1. Otwór metanowy wiercony w nierozpozna nym górotworze, dłuższy niż 10 m, wykonuje się przez rurę obsadową, wyposażoną w urządzenie zamykające.

2. Szczelność rury obsadowej, urządzenia zamyka jącego oraz ich obsadzenie bada się w partiach góro tworu:

1) nierozpoznanych otworami badawczymi lub wy przedzającymi — ciśnieniem nie mniejszym niż ci śnienie słupa wody o wysokości liczonej od głębo kości wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do stropu karbonu,

2) rozpoznanych — ciśnieniem nie mniejszym niż naj większe ciśnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej partii górotworu.

3. Próbę szczelności prowadzi się z użyciem wody, przy wytworzeniu ciśnienia odpowiednio do wartości określonych w ust. 2 pkt 1 i 2, przez okres godziny.

4. Długość i średnicę rury obsadowej oraz sposób jej uszczelnienia w górotworze określa kierownik służ by odmetanowania. § 6

2. W przypadku gdy w trakcie wiercenia otworu metanowego wypływa metan, dalsze wiercenie może być prowadzone po uprzednim ujęciu metanu. § 6

3.

1. Zbędny otwór metanowy likwiduje się ce mentowaniem lub iłowaniem oraz zaślepia się.

2. Otwór metanowy znajdujący się w strefie zawa łowej lub odprężonej można zaślepić bez cementowa nia lub iłowania. Rozdział 3 Szyby i szybiki § 6

4. Czynne wyrobiska mające bezpośrednie połą czenia z głębionym lub pogłębianym szybem (szybi kiem) odgradza się od szybu (szybiku) oraz odpowied nio oznakowuje. § 6

5.

1. Pracowników zatrudnionych w szybie (szy biku) zabezpiecza się przed spadającymi przedmiota mi.

2. Wylot głębionego szybu zakrywa się szczelnym pomostem z klapami, otwieranymi wyłącznie podczas przejazdu naczynia wydobywczego. § 6

6. Roboty w szybie (szybiku) wykonuje się z po mostów roboczych lub naczyń wydobywczych, z za strzeżeniem § 527 ust. 1. § 6

7. Rozbieranie lub przekładanie pomostów sta łych, przemieszczanie pomostów wiszących oraz trans port urządzeń w szybie (szybiku) wykonuje się po speł nieniu wymagań określonych w § 535. § 6

8.

1. Do odwadniania głębionego szybu (szybi ku) instaluje się co najmniej dwie pompy, które mogą być podłączone do jednego rurociągu tłocznego.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do głębienia szybu metodą mrożeniową. § 6

9. Przy głębieniu szybu (szybiku) metodą mroże niową:

1) instalację mrożeniową wyposaża się w urządzenia sygnalizujące i blokujące nagły wypływ roztworu zamrażającego,

2) w środku przekroju szybu, w rdzeniu zamrażanego górotworu, wykonuje się otwór odprężający od wadniający. § 70.

1. Przy każdej komorze pomp zabudowuje się pomost umożliwiający obsłudze pompy wsiadanie do kubła i wysiadanie z niego oraz ładowanie i wyładowa nie urządzeń.

2. Wlot komory pomp do szybu (szybiku) zabezpie cza się barierą oraz progiem. § 7

1. Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodą obu dowy opuszczanej stopę obudowy posadawia się w skałach plastycznych, wodonieprzepuszczalnych na głębokość co najmniej 1 m. § 7

2. Podczas głębienia lub pogłębiania szybu (szy biku) z zastosowaniem otworu wielkośrednicowego:

1) stosuje się zabezpieczenia przed wpadnięciem ludzi do otworu,

2) zabezpiecza się wyrobisko pod otworem wielko średnicowym w celu ochrony załogi przed zagroże niami. § 7

3.

1. W szybie (szybiku), w którym za obudową występują skały luźne i zawodnione, elementy zbroje nia umocowuje się do obudowy wyłącznie metodą kot wienia. Długość kotew umocowanych do obudowy nie może przekraczać 2/3 grubości obudowy.

2. Przepisy ust. 1 nie dotyczą odcinków szybu w obudowie tubingowej i stalowej. § 7

4.

1. Szyb (szybik) wykonywany metodą nad sięwłomu o wysokości powyżej 20 m wyposaża się w szczelne pomosty: Dziennik Ustaw Nr 139 — 8919 — Poz. 1169

1) roboczy — w przodku nadsięwłomu,

2) bezpieczeństwa — w odległości 2—3 m pod pomo stem roboczym,

3) ochronny — zabudowany nie wyżej niż 6 m nad po ziomem podszybia.

2. Otwory, w pomoście ochronnym i bezpieczeń stwa, przeznaczone dla ruchu wyciągu i przejścia ludzi, zabezpiecza się klapami otwieranymi tylko na czas przejazdu lub przejścia. § 7

5.

1. Szyb (szybik) wykonywany metodą nad sięwłomu wyposaża się przy wysokości nadsięwłomu:

1) od 8 m do 20 m — w przedział zsypny i drabinowy,

2) powyżej 20 m — w przedział zsypny, drabinowy i wyciągowy.

2. Przedział zsypny powinien być stale wypełniony urobkiem do wysokości pomostu bezpieczeństwa. § 7

6. Droga dojścia załogi do przodka przedziałem drabinowym w szybach (szybikach) wykonywanych metodą nadsięwłomu nie może przekraczać 50 m. § 7

7.

1. Metodą nadsięwłomu, bez poszerzania, wy konuje się szyb (szybik) o przekroju poprzecznym nie większym niż 12 m2.

2. Poszerzenie nadsięwłomu prowadzi się w kierun ku z góry na dół.

3. Przepisy ust. 1 nie dotyczą nadsięwłomów wyko nywanych w złożach soli oraz rud metali. § 7

8. W razie przebijania nadsięwłomu do istnieją cego wyrobiska, na ostatnich 6 m wykonuje się otwór badawczy do tego wyrobiska. § 7

9. Pracownicy zatrudnieni w przodku nadsięwło mu powinni być każdorazowo powiadamiani o prze chodzeniu ludzi przedziałem drabinowym. § 80.

1. W skałach sypkich lub zaburzonych tekto nicznie niedopuszczalne jest wykonywanie szybu (szy biku) metodą nadsięwłomu.

2. Wykonywanie szybu (szybiku) metodą nadsię włomu w polu metanowym poprzedza się odwierce niem otworu wentylacyjnego. § 8

1.

1. Przebudowę szybu (szybiku), naprawę obu dowy, remont wyposażenia wykonuje się w kierunku z góry w dół.

2. Likwidację wyciągu szybowego wraz z przedzia łem drabinowym wykonuje się zgodnie z projektem technicznym.

3. Podczas wykonywania robót, o których mowa w ust. 1 i 2, wyciągi szybowe wykorzystuje się wyłącz nie do celów związanych z wykonywaniem tych robót.

4. Wykonywanie robót wymienionych w ust. 1 oraz likwidacja szybu (szybiku) odbywa się zgodnie z pro jektem technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1. § 8

2.

1. Szyb (szybik) likwiduje się przez całkowite zasypanie (wypełnienie) materiałem dobranym odpo wiednio do warunków geologicznych, przy uwzględ nieniu:

1) hydrogeologicznych i gazowych warunków wystę pujących w obrębie szybu,

2) zagrożenia metanowego i pożarowego,

3) sposobu zabezpieczenia poszczególnych pozio mów na podszybiach,

4) sposobu likwidacji zbrojenia szybu i urządzeń szy bowych,

5) rodzaju i sposobu zamknięcia (zabezpieczenia) wy lotu szybu,

6) sposobu przewietrzania szybu przed rozpoczęciem jego likwidacji i w czasie likwidacji szybu,

7) wpływu innych zagrożeń występujących po likwi dacji szybu w odniesieniu do powierzchni i sąsied nich zakładów górniczych.

2. Podczas likwidacji szybu wyznacza się wokół nie go strefę ochronną, wynikającą z zagrożeń naturalnych i technicznych.

3. Przebywanie ludzi i prowadzenie robót w strefie ochronnej, o której mowa w ust. 2, odbywa się pod szczególnym nadzorem odpowiednich służb.

4. W uzasadnionych przypadkach szybik może być likwidowany przez zamknięcie na zrębie podwójnymi stałymi pomostami, a w wyrobiskach łączących się z szybikiem odpowiednio wytrzymałymi tamami wyko nanymi z materiałów niepalnych.

5. Wykonanie tam, o których mowa w ust. 4, obo wiązuje także przy likwidacji szybu.

6. Zlikwidowany szyb (szybik) oznacza się na ma pach górniczych oraz w terenie, a także powiadamia właściwy organ gminy o sposobie likwidacji szybu i je go zabezpieczeniu. Rozdział 4 Wyrobiska korytarzowe § 8

3.

1. Miejsce rozpoczęcia, kierunek drążonego wyrobiska oraz nachylenie wyznacza służba mierniczo -geologiczna.

2. Kierunek drążonego wyrobiska, w tym jego na chylenie, powinny być kontrolowane przez:

1) przodowego lub operatora wiertnicy podczas wy konywania poszczególnych odrzwi obudowy albo przed kolejnym zabiorem,

2) osoby dozoru ruchu, z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu robót górniczych. § 8

4. Wysokość wyrobiska korytarzowego powinna wynosić co najmniej 1,8 m, z wyjątkiem przecinki ścia nowej w pokładzie o mniejszej grubości. § 8

5.

1. Wyrobisko o nachyleniu większym niż 12°, w którym odbywa się ruch pieszy, wyposaża się w schody i poręcze dla przejścia ludzi. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8920 — Poz. 1169

2. W zakładach górniczych rud miedzi przepisy ust. 1 stosuje się dla wyrobisk stanowiących dojście do oddziału wydobywczego.

3. W wyrobisku o nachyleniu większym niż 45° wy konuje się osobny przedział drabinowy z pomostami spoczynkowymi dla przejścia ludzi. § 8

6. Wykonywane wyrobisko o nachyleniu więk szym niż 25° wyposaża się w:

1) przedział odstawczy,

2) przedział dla przejścia ludzi, zabezpieczony przed wpadnięciem do niego urobku lub innych materia łów,

3) urządzenie łączności lokalnej między wejściem do tego wyrobiska i przodkiem, w wyrobisku o długo ści większej niż 20 m. § 8

7. Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem drążonym po wzniosie większym niż 25° pracę w przodku tego wyrobiska przerywa się. Rozdział 5 Systemy wybierania § 8

8.

1. Partię złoża lub pokład wyżej leżący wybie ra się przed pokładem leżącym niżej.

2. Określona w ust. 1 kolejność wybierania może być zmieniona, gdy:

1) zachodzi konieczność odprężenia lub odgazowania pokładu,

2) odległość i własności skał między pokładami za bezpieczają pokład wyżej leżący przed skutkami eksploatacji pokładu leżącego niżej,

3) wybieranie pokładu niżej leżącego odbywa się z za stosowaniem podsadzki. § 8

9.

1. Przy jednoczesnej eksploatacji sąsiednich partii złóż lub pokładów fronty wybierania powinny być usytuowane względem siebie w taki sposób, aby wykluczały wzajemne oddziaływanie na siebie w stop niu stwarzającym zagrożenie.

2. Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne odległości między nimi określa się odpowiednio w pro jektach technicznych, o których mowa w § 41 ust. 1 i w § 42 ust. 1. § 90.

1. Podczas wybierania sąsiednich pokładów pozioma odległość między przodkami wybierkowymi w poszczególnych pokładach powinna wynosić co naj mniej dwukrotną odległość między nimi, lecz nie mniejszą niż 30 m.

2. Podczas wybierania pokładu warstwami pozio ma odległość między przodkami wybierkowymi w po szczególnych warstwach powinna wynosić co naj mniej 30 m.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego może wyra zić zgodę na zmniejszenie odległości, o której mowa w ust. 2. § 9

1. Każda ściana powinna mieć co najmniej dwa wyjścia do wyrobisk przyścianowych, przeznaczone do przejścia ludzi do czynnych wyrobisk. § 9

2. W razie zatrzymania postępu ściany przez po nad dwie doby, a w przypadku pogorszenia się warun ków bezpieczeństwa — w okresie krótszym, kierownik działu robót górniczych powinien ustalić sposób za bezpieczenia ściany na ten okres oraz warunki ponow nego jej uruchomienia. § 9

3.

1. W ścianie o nachyleniu podłużnym powy żej 18° stosuje się zabezpieczenia chroniące ludzi przed staczającym się urobkiem lub innymi przedmiotami i materiałami.

2. W ścianie, o której mowa w ust. 1, dla zabezpie czenia ludzi dolne wnęki powinny wyprzedzać front ściany. § 9

4.

1. Urabianie całym frontem w ścianie prowa dzonej po wzniosie można wykonywać tylko w przy padku, gdy nachylenie poprzeczne nie przekracza 20°.

2. Âcianę o nachyleniu poprzecznym powyżej 10° można prowadzić na upad tylko na warunkach za twierdzonych przez kierownika ruchu zakładu górni czego. § 9

5. Âcianę z zawałem stropu i obudową indywi dualną prowadzi się w taki sposób, aby odległość mię dzy ociosem węglowym a linią pełnego zawału nie przekraczała 6 m, a we wnękach ścianowych odległość ta nie była większa niż 9 m. § 9

6.

1. W ścianie o nachyleniu podłużnym powy żej 15° rabowanie obudowy indywidualnej prowadzi się z dołu do góry.

2. Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indy widualnej w miejscach, w których brak jest obudowy ostatecznej, oraz w odległości mniejszej niż 30 m od pracującego kombajnu.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego może wyra zić zgodę na zmniejszenie odległości, o której mowa w ust. 2. § 9

7.

1. W ścianie z pasami podsadzki i obudową in dywidualną odległość frontu ściany od pasów pod sadzkowych nie może przekraczać 6 m, a we wnękach ścianowych odległość ta nie może być większa niż 9 m.

2. Rabowanie chodników między pasami podsadz kowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki wyko nuje się z opóźnieniem o szerokości jednego pola ro boczego ściany w stosunku do układania pasów pod sadzkowych.

3. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15°, pasy podsadzkowe zabezpiecza się przed ich obsunię ciem. § 9

8.

1. W ścianie z podsadzką hydrauliczną odle głość frontu ściany od linii szczelnej podsadzki nie mo że być większa niż 10 m przy stosowaniu obudowy in dywidualnej lub 12 m przy stosowaniu obudowy zme chanizowanej. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8921 — Poz. 1169

2. W ścianie z podsadzką suchą odległość frontu ściany od linii pełnej podsadzki nie może przekraczać:

1) 8 m — w ścianach o wysokości do 1,5 m,

2) 7 m — w pozostałych ścianach.

3. Wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m.

4. Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej od ległości, o których mowa w ust. 2, mogą być zwiększo ne na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego, jeżeli jest to uzasadnione rodza jem zastosowanej obudowy. § 9

9.

1. Âciany z ugięciem stropu mogą być prowa dzone w pokładach o grubości nie większej niż 1,2 m.

2. Âcianę z obudową indywidualną odpowiednio zabezpiecza się obudową wzmacniającą od strony ugi nającego się stropu.

3. Odległość ociosu ściany od linii obudowy wzmacniającej nie może przekraczać 6 m, a wnęki ścia nowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m.

4. Z przestrzeni wybranej, spod uginającego się stropu, niedopuszczalne jest usuwanie obudowy drewnianej, z wyjątkiem obudowy wzmacniającej. § 100. Oddanie do ruchu ściany prowadzonej w wa runkach specjalnych:

1) wyposażonej w obudowę indywidualną, mającej nachylenie większe niż 35° lub wysokość większą niż 3 m,

2) z ugięciem stropu,

3) w warunkach zagrożenia: a) tąpaniami trzeciego stopnia, b) metanowego czwartej kategorii, c) wodnego trzeciego stopnia, d) wyrzutami gazów i skał,

4) zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybie rania dotychczas niestosowanego w danym zakła dzie górniczym,

5) w strefie oddziaływania eksploatacji prowadzonej w sąsiednim zakładzie górniczym,

6) w sąsiedztwie pola pożarowego,

7) po wystąpieniu w ścianie zawału, tąpnięcia, poża ru, wybuchu pyłu węglowego, wybuchu metanu, wyrzutu gazów i skał oraz wdarcia wody — wymaga zezwolenia właściwego organu nadzoru górniczego. § 10

1.

1. Przy wybieraniu pokładów węgla:

1) wysokość zabierki nie może być większa niż 4 m,

2) szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m,

3) szerokość nogi pozostawionej między zabierkami nie może być większa niż 4 m,

4) przed rozpoczęciem wybierania w nowej zabierce likwiduje się sąsiednią zabierkę.

2. Wymiary zabierki określa się w projekcie tech nicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1. § 10

2. Zabierka w partii złoża lub w pokładzie o na chyleniu większym niż 20° nie może być prowadzona po wzniosie. § 10

3. W zabierce prowadzonej po rozciągłości, w partii złoża lub w pokładzie o nachyleniu powyżej 8° , górny ocios odpowiednio zabezpiecza się przed obry waniem się skał. § 10

4. Przy wybieraniu pokładów węgla systemem filarowo-zabierkowym, szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m, odległość ociosu zabierki od linii podsadzki przekraczać 10 m, a wdzierki filarowe oraz drążone pochylnie zbiornikowe nie mogą mieć szero kości większej niż 4 m. § 10

5. Oddanie do ruchu oddziału eksploatującego partię złoża rud miedzi w warunkach specjalnych, w szczególności:

1) o nachyleniu ponad 15°,

2) w filarze, gdy jego szerokość jest mniejsza niż 350 m,

3) w warunkach zagrożenia: a) tąpaniami trzeciego stopnia, b) wodnego trzeciego stopnia,

4) po wystąpieniu w partii złoża tąpnięcia, zawału lub wdarcia wody,

5) zaprojektowanego z zastosowaniem systemu wy bierania lub jego odmiany dotychczas niestosowa nego — wymaga zezwolenia właściwego organu nadzoru górniczego. § 10

6.

1. Eksploatacja złóż rud miedzi, cynku i oło wiu typu pokładowego oraz gniazdowego może odby wać się systemami komorowo-filarowymi lub zabier kowymi.

2. Eksploatacja złóż systemem komorowo-filaro wym może być prowadzona jednowarstwowo lub wie lowarstwowo.

3. W złożach pokładowych i gniazdowych zbliżo nych do typu pokładowego zalegających w filarach ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronny mi, gdy zachodzi konieczność szczególnego ogranicze nia deformacji powierzchni, stosuje się systemy wy bierania z podsadzką.

4. Wprowadzenie nowych systemów eksploatacji złóż rud miedzi, cynku i ołowiu lub odmian tych syste mów poprzedza się badaniami rozwiązań technicz nych, przeprowadzanymi przez rzeczoznawcę. § 10

7. Przy eksploatacji złóż pokładowych lub gniazdowych, zbliżonych do typu pokładowego cynku lub ołowiu, o grubości powyżej 6 m, a przy eksploata cji złóż rud miedzi powyżej 7 m, stosuje sie systemy wybierania z podsadzką. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8922 — Poz. 1169 § 10

8.

1. Technologię likwidacji pustek poeksplo atacyjnych przy wybieraniu złóż rud miedzi oraz cynku i ołowiu określa się w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41 ust. 1.

2. Wybieranie złóż rud cynku i ołowiu systemami komorowym i chodnikowo-podpółkowym jest dopusz czalne tylko w przypadkach, gdy nie ma możliwości za stosowania innych systemów, na warunkach ustalo nych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 10

9. Szerokość komór i filarów międzykomoro wych, przy eksploatacji złóż soli metodą suchą, dobie ra się w taki sposób, aby filary nie ulegały zniszczeniu i zapewniały utrzymanie stropu nad komorami na okres przewidywanego ich działania. § 1

10.

1. Osie filarów między komorami przy eks ploatacji, o której mowa w § 109, poziomu niższego po winny się pokrywać z osiami filarów poziomów wyż szych.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy złoża bryłowego. § 11

1. Przy wybieraniu komór przy eksploatacji złóż soli metodą suchą w układzie wielopiętrowym, w wy sadowych złożach soli, zachowuje się kolejność wybie rania komór od góry w dół. § 11

2.

1. Uzyskiwanie urobku przy eksploatacji złóż soli w komorach z zastosowaniem metody mokrej od bywa się za pomocą ługowania.

2. Sposób wybierania, o którym mowa w ust. 1, może być stosowany w komorach ługowniczych:

1) otwartych z ługowaniem w zastoju,

2) otwartych z ługowaniem dynamicznym bocznym,

3) otwartych ługowanych natryskowo,

4) wykonywanych otworami wiertniczymi z wyrobisk podziemnych.

3. Przy wybieraniu metodą mokrą, za pomocą ługo wania, na najniższym poziomie wykonuje się zespół komór awaryjnych wraz z systemem zapór, uniemożli wiających zalanie wyrobisk solanką z przeługowanych komór na poziomach wyższych.

4. Wysokość szybików wybierkowych dla komór łu gowniczych nie może przekraczać 10 m. Rozdział 6 Wykonywanie robót strzałowych § 11

3. Kierownik służby strzałowej wyznaczony przez kierownika ruchu zakładu górniczego sprawuje nadzór nad stosowaniem środków strzałowych, sprzę tu strzałowego oraz wykonywaniem robót strzało wych. § 11

4.

1. Ârodki strzałowe odpala się w uprzednio wykonanych otworach strzałowych, jeżeli w dopusz czeniu do ich stosowania nie postanowiono inaczej.

2. Wykonywanie robót strzałowych wolno przyło żonymi ładunkami materiałów wybuchowych jest do puszczalne dla rozsadzania luźnych brył i zestrzeliwa nia odspojeń tylko za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego; kierownik ruchu zakładu górniczego usta la warunki bezpiecznego wykonywania robót strzało wych. § 11

5.

1. Ârednicę otworu strzałowego dobiera się w sposób umożliwiający umieszczenie w nim środków strzałowych bez stosowania nacisku.

2. Ârodki strzałowe wprowadza się do otworu strza łowego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin.

3. Do wprowadzania środków strzałowych do otworu strzałowego i wypełniania go przybitką stosu je się sprzęt strzałowy niepowodujący powstawania ła dunków elektrostatycznych. § 11

6.

1. Otwory strzałowe rozmieszcza się zgodnie z metryką strzałową.

2. Odległość między otworami strzałowymi nie po winna być mniejsza niż 40 cm.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do robót strzało wych, przy których wykonywaniu dopuszczalne jest użycie materiałów wybuchowych skalnych. § 11

7. Roboty strzałowe wykonuje się w obecności osoby dozoru górniczego:

1) gdy zawartość metanu przekracza 0,5%: a) w górnych wnękach ścianowych, b) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy żej 10°, c) przy wywoływaniu zawału stropu za pomocą materiałów wybuchowych metanowych i meta nowych specjalnych,

2) gdy zawartość metanu przekroczy 1% w wyrobi skach,

3) przy wywoływaniu zawału stropu materiałami wy buchowymi węglowymi i skalnymi,

4) w strefach zaburzeń geologicznych w wyrobiskach eksploatacyjnych,

5) przy rozsadzaniu luźnych brył materiałem wybu chowym odpalanym w otworach strzałowych,

6) przy użyciu ładunków wolno przyłożonych,

7) przy użyciu lontów detonujących, z wyjątkiem lon tów używanych poza otworami strzałowymi w sys temie nieelektrycznego odpalania,

8) przy usuwaniu niewypałów,

9) przed maszynami urabiającymi,

10) w skałach o temperaturze wyższej niż 50°C lub niż szej niż 0°C. § 11

8.

1. W miejscu wykonywania robót strzało wych powinna znajdować się odpowiednia ilość mate riału używanego do przybitki.

2. Do wykonywania przybitki otworów strzałowych mogą być używane tylko materiały niepalne i nietok syczne. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8923 — Poz. 1169 § 11

9. Przy wykonywaniu przybitki powinny być spełnione następujące warunki:

1) przybitka powinna wypełniać szczelnie odcinek otworu strzałowego od materiału wybuchowego do wylotu otworu,

2) długość przybitki nie może być mniejsza niż 30 cm,

3) w otworach strzałowych o głębokości do 1,5 m dłu gość przybitki wynosi: a) nie mniej niż połowę długości otworu strzałowe go, przy stosowaniu środków strzałowych meta nowych i węglowych, b) nie mniej niż 1/3 długości otworu strzałowego, przy stosowaniu środków strzałowych metano wych specjalnych,

4) w otworach o głębokości powyżej 1,5 m długość przybitki wynosi: a) nie mniej niż 1/3 długości otworu strzałowego, przy stosowaniu środków strzałowych węglo wych, metanowych i metanowych specjalnych, b) nie mniej niż 30 cm, przy stosowaniu środków strzałowych skalnych. § 1

20.

1. Wprowadzając pneumatycznie przybitkę piaskową do otworów strzałowych, ładunki materiału wybuchowego inicjuje się w tych otworach zapalnika mi nieelektrycznymi lub zapalnikami elektrycznymi kla sy co najmniej 0,45 A.

2. Woda jako materiał przybitkowy może być wpro wadzana do otworów strzałowych przez wypełnienie otworu wodą lub w pojemnikach.

3. Przybitkę przez wypełnienie otworów wodą moż na stosować w otworach skierowanych w dół załado wanych wodoodpornymi środkami strzałowymi.

4. W głębionych szybach przybitkę wodną można stosować przez ich zalanie wodą na wysokość co naj mniej 10 cm od dna szybu, lecz nie więcej niż 40 cm po niżej dolnego pierścienia anten strzałowych.

5. Przy stosowaniu przybitki wodnej w pojemni kach przywylotowy odcinek otworu strzałowego na długości 30 cm wypełnia się gliną.

6. Przybitki wodnej nie stosuje się przy strzelaniu zruszającym, wstrząsowym i zruszająco-odprężającym w caliźnie pokładów tąpiących oraz przy strzelaniu wy muszającym zawał skał stropowych w wyrobiskach eksploatacyjnych. § 12

1. Materiałem wybuchowym skalnym można załadować tylko otwory strzałowe wykonane w skałach płonnych lub w złożu niepalnym. § 12

2. W zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny strzelanie dla wywołania zawału skał stropowych przy użyciu materiałów wybuchowych wę glowych lub skalnych wymaga spełnienia następują cych warunków:

1) usunięcia w promieniu 5 m od otworów strzało wych pyłu węglowego,

2) stosowania opylania pyłem kamiennym w promie niu 5 m od otworów strzałowych, jeżeli pył węglo wy nie został zmyty wodą lub zabezpieczony przez wilgoć naturalną,

3) kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem py łu węglowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyległych do tego wyrobiska, przeprowadzonej przez osobę dozoru służby pyłowej przed rozpoczę ciem robót strzałowych oraz co najmniej co trzy dni w przypadku bieżącego wykonywania robót strza łowych. § 12

3. Przy głębieniu szybów (szybików), w przy padku przechodzenia przez warstwy węgla o grubości powyżej 10 cm, stosowanie środków strzałowych skal nych jest niedopuszczalne. § 12

4. W szybach (szybikach) głębionych metodą mrożeniową na odcinkach mrożonych może być uży wany wyłącznie materiał wybuchowy trudno zama rzalny. § 12

5. Przy głębieniu szybu (szybiku) odpalanie ła dunków materiału wybuchowego może odbywać się tylko z powierzchni lub z poziomu pośredniego mają cego połączenia z innym szybem. § 12

6. Naboje udarowe przy głębieniu szybu (szybi ka) sporządza się w miejscu wyznaczonym przez kie rownika służby strzałowej. § 12

7. Przy wykonywaniu robót strzałowych w szy bie (szybiku) stosuje się:

1) inicjowanie od dna otworu, przy stosowaniu mate riałów wybuchowych skalnych,

2) zapalniki zwłoczne milisekundowe o kolejnych stopniach zwłoki w poszczególnych kręgach otwo rów, przy czym w każdym z kręgów mogą być sto sowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zwło ki,

3) niskooporowy układ połączeń zapalników elek trycznych,

4) odrębne przewody (kable) strzałowe szybowe do odpalania ładunków materiału wybuchowego, któ re nie mogą być używane do innych celów. § 12

8.

1. Przed rozpoczęciem robót strzałowych wy konuje się pomiary prądów błądzących, jeżeli stosowa ne są zapalniki elektryczne w głębionym szybie (szybi ku).

2. Przed przystąpieniem do przyłączenia zapalni ków elektrycznych do linii strzałowej wszystkie kable i przewody elektroenergetyczne znajdujące się w szy bie (szybiku) wyłącza się spod napięcia. § 12

9. Przy wykonywaniu nadsięwłomów ładunki materiału wybuchowego można odpalić tylko wtedy, gdy na pomoście roboczym znajduje się urobek. § 130. W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, cynku i ołowiu przepisy § 131—134 stosu je się do otworów o długości ponad 10 m, a w pozosta łych zakładach górniczych do otworów o długości po nad 6 m. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8924 — Poz. 1169 § 13

1.

1. Inicjowanie ładunków materiału wybucho wego w długich otworach strzałowych odbywa się przy użyciu lontu detonującego.

2. Konstrukcję ładunku materiału wybuchowego w długich otworach strzałowych określa dokumenta cja strzałowa. § 13

2.

1. ¸adunki wielokolumnowe materiału wy buchowego w długich otworach strzałowych inicjuje się podwójną linią lontu detonującego albo pojedyn czą linią lontu detonującego, o masie rdzenia co naj mniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu.

2. W zakładach górniczych wydobywających wę giel kamienny można inicjować pojedynczą linią lontu detonującego jednokolumnowe ładunki materiału wy buchowego w długich otworach strzałowych o średni cy do 45 mm.

3. W zakładach górniczych wydobywających kopa liny niepalne można inicjować ładunki materiału wy buchowego ciągłe i rozczłonkowane w długich otwo rach strzałowych pojedynczą linią lontu detonującego, o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu. § 13

3.

1. Do inicjowania lontu detonującego w dłu gich otworach strzałowych używa się co najmniej dwóch zapalników natychmiastowych lub milisekun dowych jednego stopnia opóźnienia, przy czym zapal niki te łączy się szeregowo lub równolegle w obwód strzałowy.

2. W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, cynku i ołowiu lont detonujący w długich otwo rach strzałowych może być inicjowany przy użyciu co najmniej dwóch zapalników natychmiastowych lub zwłocznych o tym samym stopniu opóźnienia. § 13

4.

1. Do odpalania ładunków materiału wybu chowego w długich otworach strzałowych, w przypad ku zastosowania zapalników elektrycznych stosuje się wyłącznie takie zapalniki, których oporność mieści się w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej kla sy oraz tego samego rodzaju i długości przewodów za palnikowych.

2. W przypadku gdy do inicjowania w długich otwo rach strzałowych zastosowano zapalniki elektryczne, przed odpaleniem ładunków materiału wybuchowego mierzy się oporność obwodu strzałowego przyrządem kontrolno-pomiarowym. § 13

5. Lont detonujący stosuje się przy strzelaniu:

1) ładunkami rozdzielonymi, niezależnie od długości kolumny i otworów strzałowych,

2) urabiającym wzdłużnym (bocznym), otworami przelotowymi i ślepymi, gdy ich głębokość przekra cza 3 m,

3) zruszającym caliznę przed maszynami urabiający mi, gdy długość kolumny ładunku przekracza 1,5 m,

4) wstrząsowym w caliźnie węglowej pokładów za grożonych tąpaniami lub torpedującym w otacza jących je skałach, a także przy strzelaniu zruszają co-odgazowującym w pokładach zagrożonych wy rzutami gazów i skał,

5) wymuszającym zawał stropu wyrobisk eksploata cyjnych, niezależnie od rodzaju stosowanego ma teriału wybuchowego, gdy długość kolumny ła dunku jest większa niż 1,5 m, bez względu na dłu gość otworu. § 13

6.

1. Odpalanie lontu detonującego na ze wnątrz otworów strzałowych jest niedozwolone.

2. W zakładach górniczych wydobywających kopa liny niepalne, w polach niemetanowych, dopuszcza się odpalanie lontu detonującego na zewnątrz otworów strzałowych, na warunkach ustalonych przez kierowni ka ruchu zakładu górniczego.

3. Lont detonujący może być stosowany wyłącznie w miejscach wyznaczonych przez kierownika ruchu za kładu górniczego.

4. Osoby wykonujące roboty strzałowe oraz osoby dozoru ruchu nadzorujące roboty strzałowe wykony wane przy użyciu lontu detonującego powinny być przeszkolone w zakresie warunków używania lontu de tonującego przy wykonywaniu tych robót. § 13

7. W składzie materiałów wybuchowych znaj dują się wykazy:

1) osób uprawnionych do wykonywania robót strza łowych z zastosowaniem lontów detonujących,

2) miejsc, w których dopuszczalne jest wykonywanie robót strzałowych z zastosowaniem lontów deto nujących. § 13

8. Wykonywanie robót strzałowych zruszają cych caliznę przed maszynami urabiającymi wymaga spełnienia następujących warunków:

1) przy odpalaniu ładunków materiału wybuchowego przy użyciu zapalników elektrycznych: a) zapalniki elektryczne odpalane w jednej serii po winny mieć jednakowe dopuszczalne wartości oporności, b) oporność obwodu strzałowego powinna być sprawdzona dopuszczonym do tego celu przy rządem kontrolno-pomiarowym,

2) po odpaleniu każdej serii otworów strzałowych osoba wykonująca roboty strzałowe i osoba dozo ru ruchu powinny sprawdzić, czy nastąpiło całko wite odpalenie wszystkich ładunków. § 13

9. Wykonywanie robót strzałowych w polach metanowych:

1) zaliczonych do III i IV kategorii zagrożenia metano wego,

2) w wyrobiskach korytarzowych prowadzonych po wzniosie większym niż 10°,

3) we wszystkich przypadkach użycia materiałów wy buchowych skalnych i węglowych — dozwolone jest wyłącznie za zgodą kierownika ru chu zakładu górniczego, który ustala warunki bez piecznego ich wykonywania. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8925 — Poz. 1169 § 140. Otwory strzałowe, przy wykonywaniu robót strzałowych w polach metanowych, rozmieszcza się w sposób uniemożliwiający powstanie wyrw w stro pie. § 14

1.

1. W polach metanowych we wszystkich wy robiskach, w których prowadzone są roboty strzałowe, wykonuje się pomiary zawartości metanu.

2. Pomiary zawartości metanu wykonywane są przez strzałowych, metaniarzy i osoby dozoru ruchu, zgodnie z wymaganiami określonymi w § 281—284. § 14

2. W razie stwierdzenia w wyrobisku zawarto ści metanu:

1) do 1% — roboty strzałowe wykonuje się przy uży ciu materiałów wybuchowych metanowych,

2) do 1,5% — roboty strzałowe wykonuje się przy uży ciu materiałów wybuchowych metanowych spe cjalnych. § 14

3. Wykonywanie robót strzałowych przy użyciu materiałów wybuchowych węglowych i skalnych w polach metanowych jest dopuszczalne przy zawarto ści metanu do 0,5% oraz przy zawartości metanu do 1,0% z zastosowaniem zapalarek z blokadą metanome tryczną. § 14

4.

1. Roboty strzałowe wstrzymuje się w razie stwierdzenia:

1) zawartości metanu w przekroju wyrobiska w pro mieniu 10 m od otworów strzałowych lub w pro mieniu 5 m od stanowiska odpalania ładunków materiału wybuchowego przekraczającej wartość dopuszczalną,

2) przystropowych nagromadzeń metanu w strefie przyprzodkowej do 50 m.

2. Wstrzymanie robót strzałowych, o których mowa w ust. 1, zgłasza się:

1) osobie dozoru ruchu,

2) dyspozytorowi ruchu,

3) dyspozytorowi metanometrii w razie stosowania metanometrii automatycznej.

3. Wznowienie robót strzałowych może nastąpić po stwierdzeniu przez osobę dozoru ruchu, że zagrożenie zostało usunięte. § 14

5. W polach metanowych przy wykonywaniu robót strzałowych:

1) w górnych wnękach ścianowych,

2) wymuszających zawał w stropach ścian,

3) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powyżej 10°,

4) przy zaburzeniach geologicznych w ścianach i ubierkach — gdy zawartość metanu przekracza 0,5%, stosuje się zapalarki wyłącznie do tego celu dopuszczone i linię strzałową w jednym odcinku mającą dwa przewody we wspólnej izolacji, z wyjątkiem przewodów przod kowych o długości nie większej niż 10 m. § 14

6. Przy stosowaniu do robót strzałowych wyko nywanych w polach metanowych zapalników elek trycznych metanowych milisekundowych stosuje się w sąsiednich otworach strzałowych zwłokę między strzałową, wynoszącą nie więcej niż:

1) 60 ms — w skale jednorodnej,

2) 90 ms — w skale niejednorodnej. § 14

7. Osoba wykonująca roboty strzałowe, w wa runkach zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, po winna:

1) zmywać wodą pył węglowy albo

2) zraszać wodą przed odpaleniem ładunku materiału wybuchowego, albo

3) opylać pyłem kamiennym — przodek i strefę przyprzodkową. § 14

8.

1. Zmywanie wodą pyłu węglowego, w wy robiskach korytarzowych drążonych w warunkach za grożenia wybuchem pyłu węglowego, wykonuje się w przodku i w strefie przyprzodkowej o długości co naj mniej 10 m:

1) przed rozpoczęciem pracy na zmianie,

2) w czasie pracy, gdy wystąpi osad pyłu węglowego,

3) przed rozpoczęciem wykonywania robót strzało wych.

2. W wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywa nia pyłu węglowego wodą można stosować zraszanie wodą.

3. Zraszanie wodą stosuje się w strefie od 10 m do 60 m od przodka w celu pozbawienia pyłu lotności. § 14

9. W polach niemetanowych i w polach I lub II kategorii zagrożenia metanowego, przy robotach wy konywanych w warunkach zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, zamiast zmywania lub zraszania wodą py łu węglowego w drążonych wyrobiskach korytarzo wych można stosować, za zgodą kierownika ruchu za kładu górniczego, opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej o długości co najmniej 4 m. Ilość pyłu zużytego do opylania na każdy otwór strza łowy wynosi:

1) 2 kg — w polach niemetanowych,

2) 3 kg — w polach metanowych,

3) 10 kg — przy pojedynczo odpalanych ładunkach materiału wybuchowego. § 150. W wyrobiskach wybierkowych, w warunkach zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, stosuje się zmywanie wodą pyłu węglowego lub opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wy konywaniem robót strzałowych:

1) dla wymuszania zawału stropu w ścianach materia łami wybuchowymi węglowymi lub skalnymi,

2) w chodnikach podsadzkowych,

3) ładunkami wolno przyłożonymi,

4) przy rozsadzaniu luźnych brył. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8926 — Poz. 1169 § 15

1. Przed wykonywaniem robót strzałowych w luźnych bryłach ładunkami wolno przyłożonymi, w warunkach zagrożenia wybuchem pyłu węglowego usuwa się pył węglowy w promieniu 10 m od miejsca odpalania ładunków oraz zabezpiecza tę strefę przez zraszanie lub zmywanie wodą. Strefę tę zamiast wo dą można zabezpieczyć przez opylenie pyłem ka miennym, przy czym na każdy ładunek materiału wy buchowego używa się co najmniej 10 kg pyłu kamien nego. § 15

2. Wykonując roboty strzałowe w luźnych bry łach w warunkach zagrożenia wybuchem pyłu węglo wego ładunkami materiału wybuchowego umieszczo nego w otworach strzałowych, jak również w przybier kach stropu i spągu oraz w ściekach, zabezpiecza się pył węglowy przed możliwością wybuchu. § 15

3. W pokładach (złożach) zaliczonych do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, wielkość zabioru i dłu gość otworów strzałowych przy strzelaniu urabiającym ustala kierownik służby strzałowej, w porozumieniu z kierownikiem służby do spraw tąpań, na podstawie opinii kopalnianego zespołu do spraw tąpań. § 15

4.

1. Po każdym strzelaniu urabiającym, wyko nywanym w strefie szczególnego zagrożenia tąpania mi, wejście pracowników do tej strefy oraz do przodka następuje nie wcześniej niż po upływie co najmniej 30 minut.

2. Po każdym strzelaniu wstrząsowym (odprężają cym) wejście pracowników do przodka może nastąpić za zgodą osoby dozoru ruchu, nie wcześniej niż po upływie co najmniej 40 minut. § 15

5. Dokumentację strzelania wstrząsowego spo rządza kierownik służby strzałowej, wraz z kierowni kiem służby do spraw tąpań, na podstawie opinii ko palnianego zespołu do spraw tąpań. § 15

6.

1. Przed każdym strzelaniem wstrząsowym oraz przed każdym strzelaniem w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami, odbywającym się w miejscach zagrożonych wybuchem metanu lub pyłu węglowego, wyłącza się sieć elektryczną spod napięcia, z wyjątkiem sieci zasilającej urządzenia wentylacyjne.

2. Ponowne załączenie sieci elektrycznej następuje po zakończeniu okresu wyczekiwania po strzelaniu i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania ro bót strzałowych. § 15

7. Lokalizację miejsc odpalania strzelania ura biającego i wstrząsowego w pokładach (złożach) za grożonych tąpaniami ustala kierownik działu (służby) do spraw tąpań wspólnie z kierownikiem służby strza łowej. § 15

8.

1. W zakładach górniczych, w wyrobiskach zagrożonych wyrzutami gazów i skał, po wycofaniu lu dzi ze strefy zagrożenia skutkami wyrzutu, roboty strza łowe wykonuje się metodą centralnego strzelania, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. W zakładach górniczych, o których mowa w ust. 1, w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do I kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał, dopusz cza się lokalne wykonywanie robót strzałowych, na wa runkach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego:

1) przy przebudowie wyrobisk korytarzowych, robo tach przybierkowych i wykonywaniu ścieków,

2) w ścianach przy urabianiu, jeżeli prognoza bieżąca na podstawie pomiarów w otworach o długości 6 m nie wykazuje strefy bezpośredniego zagroże nia,

3) w ścianach przy strzelaniu w stropie dla wymusza nia zawału,

4) przy rozsadzaniu luźnych brył.

3. Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, o których mowa w § 159. § 15

9.

1. W zakładach górniczych, w razie stwier dzenia zagrożenia wyrzutem metanu i skał, na okres wykonywania robót strzałowych wyznacza się strefę zagrożenia, która powinna obejmować:

1) wyrobisko korytarzowe przewietrzane z zastosowa niem wentylacji odrębnej,

2) wyrobisko ścianowe od stanowiska odpalania ła dunków materiału wybuchowego do chodnika wentylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do naj bliższego skrzyżowania z innym niezależnym prą dem powietrza.

2. Ze stref zagrożenia, przed odpalaniem ładunków materiału wybuchowego:

1) wycofuje się ludzi do miejsc ustalonych w metryce (dokumentacji) strzałowej,

2) wyłącza się urządzenia elektryczne spod napięcia, z wyjątkiem urządzeń iskrobezpiecznych. § 160.

1. W zakładach górniczych wydobywających sól w złożu (w wyrobiskach) zaliczonym do III kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał, odpalanie ładun ków materiałów wybuchowych odbywa się ze stacji centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni, przy czym załoga przebywa w wyznaczonych strefach na podszybiu.

2. Czynności związane z centralnym strzelaniem odbywają się pod nadzorem osoby wyższego dozoru ruchu.

3. Dopuszcza się lokalne wykonywanie robót strza łowych, na warunkach ustalonych przez kierownika ru chu zakładu górniczego, przy:

1) likwidacji zatorów w urządzeniach zsypowych,

2) rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych,

3) rozstrzeliwaniu luźnych brył. § 16

1. Wykonywanie robót strzałowych jest niedo puszczalne w miejscach, w których temperatura skał:

1) jest wyższa niż 100°C,

2) lub otoczenia jest niższa niż –35°C. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8927 — Poz. 1169 § 16

2. Wykonując roboty strzałowe w:

1) skałach, w których temperatura jest wyższa niż 50°C, stosuje się środki strzałowe termoodporne,

2) miejscach, w których temperatura skał lub otocze nia jest niższa niż 0°C, stosuje się środki strzałowe mrozoodporne. § 16

3.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego za twierdza instrukcję likwidowania niewypałów.

2. Niewypał likwiduje się przez wydobycie nabojów materiału wybuchowego z otworu strzałowego, z wy jątkiem materiałów wybuchowych nitrogliceryno wych.

3. Niedopuszczalne jest posługiwanie się metalo wymi narzędziami podczas wydobywania nabojów materiału wybuchowego. § 16

4.

1. Niewypał, którego nie można zlikwidować przez wydobycie z otworu strzałowego naboi, usuwa się, przestrzegając następujących warunków:

1) przewody zapalnika elektrycznego zwiera się i izo luje,

2) stwierdzenie kierunku otworu strzałowego nastę puje przez usunięcie przybitki na długości najwyżej 20 cm od wylotu otworu,

3) równoległy otwór strzałowy (lub dwa otwory) o długości większej niż długość otworu z niewypa łem wierci się w odległości 50 cm od otworu z nie wypałem.

2. Po odpaleniu ładunków kontroluje się odstrzelo ny urobek w celu znalezienia środków strzałowych po chodzących z niewypału. § 16

5. Niewypał znajdujący się w otworze strzało wym, gdy do zainicjowania materiału wybuchowego stosowano zapalnik i lont detonujący, likwiduje się przez wymianę zapalnika przymocowanego do lontu detonującego i ponowne odpalenie ładunku. § 16

6. W dzienniku strzałowym wpisuje się infor mację o sposobie likwidowania niewypału, a znalezio ne środki strzałowe oddaje się do składu materiałów wybuchowych. § 16

7. Wiercenie otworów strzałowych w pozosta łych w caliźnie resztkach odpalonych otworów (faj kach) jest niedopuszczalne. Otwory takie oznakowuje się. Rozdział 7 Obudowa wyrobisk § 16

8.

1. Każde wyrobisko powinno mieć obudowę dostosowaną do warunków geologiczno-górniczych.

2. W wyrobiskach drążonych w skałach dostatecznie mocnych, niegrożących zawałem, po dokładnym roze znaniu warunków górniczo-geologicznych oraz przepro wadzeniu badań górotworu, kierownik ruchu zakładu górniczego zezwala na niestosowanie obudowy.

3. Strop niezwłocznie po odsłonięciu zabezpiecza się obudową, z uwzględnieniem stosowanej technolo gii prowadzenia robót.

4. Wyrobiska utrzymywane bez obudowy kontrolu je się z częstotliwością ustaloną przez kierownika dzia łu robót górniczych. § 16

9.

1. O ile przepisy rozporządzenia nie stanowią inaczej:

1) kierownik działu robót górniczych dokonuje dobo ru obudowy w poszczególnych wyrobiskach, na podstawie rozeznania warunków górniczo-geolo gicznych,

2) rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania określa się w projekcie technicznym, o którym mo wa w § 41 ust. 1.

2. Osoby dozoru ruchu powinny zapoznać pracow ników z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wy robiska i sposobem jej wykonywania. § 170.

1. Stan obudowy wyrobisk kontroluje się z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu ro bót górniczych, o ile przepisy rozporządzenia nie sta nowią inaczej.

2. Obudowę głównych wyrobisk, w szczególności szybów, szybików, głównych dróg przewozowych oraz wentylacyjnych, kontroluje raz na kwartał osoba wyż szego dozoru ruchu górniczego, wyznaczona przez kie rownika ruchu zakładu górniczego.

3. W przypadku wykorzystywania szybów oraz szy bików do odwodnienia, za pomocą pomp głębino wych, sposób i częstotliwość kontroli ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. § 17

1.

1. Obudowę wyrobisk można wykorzystać do zawieszenia, podnoszenia lub przesuwania maszyn, urządzeń i materiałów, których ciężar nie spowoduje obciążeń dynamicznych, w szczególności kabli elek trycznych z osprzętem, lutniociągów z wentylatorami i rurociągów.

2. Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania ma szyn, urządzeń i materiałów, które mogą spowodować obciążenia dynamiczne, dopuszcza się wykorzystanie obudowy wyrobisk:

1) doraźnego wykorzystania jej do tego celu, przy za stosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniającej po uzyskaniu zezwolenia osoby dozoru górnicze go,

2) stałego wykorzystywania jej do tego celu, zgodnie z opracowaną dokumentacją techniczną po uzyska niu zezwolenia kierownika działu robót górniczych.

3. Dopuszcza się użycie zestawów obudowy zme chanizowanej do podnoszenia ciężkich elementów wy posażenia ściany zgodnie z wymaganiami ustalonymi przez producenta obudowy w dokumentacji technicz no-ruchowej.

4. Podwieszanie do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej elementów wyposażenia o ciężarze prze Dziennik Ustaw Nr 139 — 8928 — Poz. 1169 kraczającym 1 Mg lub wywołujących obciążenia dyna miczne jest niedopuszczalne. § 17

2. W miejscach niezabezpieczonych obudową mogą przebywać wyłącznie osoby wykonujące obudo wę tymczasową lub kotwową. § 17

3.

1. Obudowę podporową wyrobisk wykonuje się w taki sposób, aby:

1) strop był niezwłocznie po odsłonięciu zabezpieczo ny obudową,

2) zapewniona była jej odpowiednia stabilność i pod porność,

3) przestrzeń między obudową a wyłomem była wy pełniona,

4) stojaki obudowy indywidualnej o wysokości prze kraczającej 3 m były dodatkowo zabezpieczone przed przewróceniem.

2. W razie pogorszenia się własności skał lub zwięk szenia ciśnienia górotworu obudowę niezwłocznie wzmacnia się. § 17

4.

1. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga:

1) rozeznania warunków górniczo-geologicznych,

2) przeprowadzenia badań górotworu,

3) opracowania projektu obudowy kotwowej w zakła dach górniczych wydobywających węgiel kamien ny.

2. Z zastrzeżeniem ust. 1, obudowę kotwową moż na stosować:

1) w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, do zabezpieczenia wyrobisk korytarzo wych i komorowych o powierzchni przekroju po przecznego nieprzekraczającej 30 m2 i szerokości wyrobiska nie większej od 7 m,

2) w zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, cynku i ołowiu, do zabezpieczenia wyrobisk poszukiwawczych, udostępniających i eksploata cyjnych oraz w komorach specjalnego przeznacze nia,

3) w innych podziemnych zakładach górniczych, za zgodą i na zasadach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. Projektowanie, wykonywanie i kontrola obudo wy kotwowej w zakładzie górniczym wydobywającym węgiel kamienny oraz w zakładzie górniczym wydoby wającym rudy miedzi, cynku i ołowiu określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. § 17

5.

1. Rabowanie obudowy wykonuje się zgod nie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika działu robót górniczych.

2. Rabowanie obudowy wykonują wyłącznie górni cy rabunkarze.

3. Górnicy niezatrudnieni bezpośrednio przy rabo waniu obudowy znajdują się w bezpiecznej odległości od miejsca rabowania obudowy, ustalonej przez przo dowego zespołu rabunkarzy.

4. Przodowy nie bierze bezpośredniego udziału w rabowaniu obudowy w ścianie. § 17

6. Przed przystąpieniem do rabowania obudo wy każdorazowo sprawdza się stan obudowy, przy czym w ścianach sprawdza się przede wszystkim stan obudowy we wnękach i na skrzyżowaniach; w przypad ku stwierdzenia nieprawidłowości w obudowie rabo wanie rozpoczyna się po odpowiednim jej wzmocnie niu. § 17

7. Podczas rabowania obudowy roboty górni cze w przyległych wyrobiskach są prowadzone na wa runkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 17

8. W wyrobiskach korytarzowych, o nachyleniu powyżej 15°, rabowanie obudowy w kierunku z góry na dół jest niedopuszczalne. Rozdział 8 Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie zrobów § 17

9.

1. Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie zrobów wykonuje się w sposób niepowodujący zagro żenia dla osób wykonujących czynności podsadzania oraz dla załogi zatrudnionej w sąsiednich wyrobiskach, w szczególności usytuowanych poniżej podsadzanego wyrobiska lub doszczelnianych zrobów.

2. Niedopuszczalne jest stosowanie do podsadza nia lub doszczelniania, materiałów, które mogą mieć szkodliwy wpływ na bezpieczeństwo i zdrowie osób wykonujących czynności podsadzania oraz załogi, o której mowa w ust. 1. § 180. Zbiorniki zmywcze wyposaża się w urządze nia zabezpieczające przed przedostawaniem się do ru rociągów nadziarna lub przedmiotów mogących spo wodować ich zatkanie. § 18

1. Po zainstalowaniu nowego rurociągu, po każdej wymianie rur oraz po usunięciu korka w rurocią gu, przed podsadzaniem lub doszczelnianiem, kontro luje się drożność i szczelność rurociągu. § 18

2.

1. Rurociągi układa się albo zawiesza w spo sób uniemożliwiający ich przypadkowe przemieszcze nie.

2. Wzdłuż trasy rurociągów zapewnia się łączność telefoniczną.

3. Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu lub doszczelnieniu powinni mieć możliwość porozumienia się z obsługą urządzeń do transportu materiału pod sadzkowego. § 18

3. Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej i doszczelnianiu zrobów:

1) oczyszcza się wodę odprowadzaną do systemu głównego odwadniania,

2) prowadzi bilans wody,

3) bieżąco kontroluje rurociągi, przebieg podsadzania i doszczelniania oraz odpływ wody. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8929 — Poz. 1169 § 18

4. Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczegól nych wyrobisk oraz sposób ich wykonywania ustala kierownik działu robót górniczych. § 18

5. Przy stosowaniu podsadzki suchej samosta czającej się:

1) w razie usytuowania frontu ściany, przy którym górna jej część wyprzedza dolną, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości w kierunku ociosu nie może przekroczyć 15°,

2) w razie usytuowania frontu ściany, przy którym górna jej część jest opóźniona w stosunku do dol nej, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prosto padłej do rozciągłości w kierunku zrobów nie mo że być mniejsze od 15°,

3) ustala się w projekcie technicznym, o którym mo wa w § 42 ust. 1, osoby kontrolujące stan tamy podsadzkowej przed rozpoczęciem podsadzania oraz działania podejmowane dla zabezpieczenia ta my przed jej uszkodzeniem podczas podsadzania. § 18

6.

1. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowa dzeniu innych robót w ścianie ustala się działania orga nizacyjno-techniczne, zapewniające bezpieczne wa runki pracy.

2. Niedopuszczalne jest przebywanie ludzi w ścia nie podczas podsadzania podsadzką suchą samosta czającą się przy takim usytuowaniu frontu, przy którym górna część ściany wyprzedza dolną. Dział IV Przewietrzanie i klimatyzacja Rozdział 1 Postanowienia ogólne § 18

7.

1. Ilość powietrza doprowadzana do wyro bisk powinna zapewniać utrzymanie w tych wyrobi skach wymaganego składu powietrza i temperatury.

2. Wszystkie dostępne wyrobiska i pomieszczenia przewietrza się w taki sposób, aby zawartość tlenu w powietrzu nie była mniejsza niż 19% (objętościowo), a najwyższe dopuszczalne stężenia gazów w powietrzu nie przekraczały wartości określonych w tabeli: Rodzaj gazu NDS/mg/m3 NDSCh/mg/m3 (objętościowo i %) (objętościowo i %) Dwutlenek węgla — — (1,0) (1,0) Tlenek węgla 30 180 (0,002

6) (0,015) Tlenek azotu 5 10 (0,0002

6) (0,00052) Dwutlenek siarki 2 5 (0,00007

5) (0,00019) Siarkowodór 10 20 (0,000

7) (0,0014)

3. Skróty wymienione w ust. 2 oznaczają:

1) NDS — najwyższe dopuszczalne stężenie średnio ważone,

2) NDSCh — najwyższe dopuszczalne stężenie chwilo we — zdefiniowane w odrębnych przepisach.

4. W zakładach górniczych stosujących maszyny z napędem spalinowym zawartość tlenków azotu okre śla się na podstawie stężenia dwutlenku azotu.

5. Prawidłowość wskazań i działań przyrządów au tomatycznych oraz indywidualnych stosowanych do pomiarów stężeń gazów, o których mowa w ust. 2, kontroluje się za pomocą mieszanek wzorcowych. § 18

8. W przypadku stwierdzenia, że skład powie trza nie odpowiada wymaganiom określonym w § 187 ust. 2, niezwłocznie wycofuje się ludzi, a wejście do za grożonego wyrobiska zabezpiecza się. W miejscach tych wykonuje się wyłącznie prace z zakresu ratownic twa górniczego i przeciwpożarowego. § 18

9. Nieprzewietrzane wyrobiska niezwłocznie otamowuje się lub likwiduje, a do czasu ich otamowa nia lub zlikwidowania zamyka się do nich dostęp. § 190.

1. Prędkość prądu powietrza w wyrobiskach w polach metanowych, z wyjątkiem komór, nie może być mniejsza niż 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcją elektryczną przewodową w tych polach — nie mniejsza niż 1 m/s.

2. Przy stosowaniu śluz wentylacyjnych w wyrobi skach w polach metanowych dopuszcza się mniejsze prędkości prądu powietrza od określonych w ust. 1, pod warunkiem zapewnienia wymaganego składu po wietrza.

3. Prędkość prądu powietrza nie może przekraczać:

1) 5 m/s — w wyrobiskach wybierkowych,

2) 8 m/s — w wyrobiskach korytarzowych,

3) 12 m/s — w szybach i szybikach podczas jazdy lu dzi. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8930 — Poz. 1169

4. Prędkość prądu powietrza w wyrobiskach kory tarzowych, w których nie odbywa się regularny ruch lu dzi, można zwiększyć do 10 m/s.

5. Pomiary prędkości prądu powietrza wykonuje się w wolnych przekrojach wyrobiska. § 19

1.

1. W zakładach górniczych organizuje się służbę wentylacyjną wyposażoną w przyrządy kontrol no-pomiarowe.

2. Stan urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyj nych oraz skuteczność przewietrzania i klimatyzacji systematycznie kontroluje się i odpowiednio doku mentuje. § 19

2. Przewietrzanie ścian w pokładach zaliczo nych do II, III lub IV kategorii zagrożenia metanowego kontroluje się przez automatyczny pomiar prędkości lub ilości powietrza. § 19

3.

1. Na nadszybiu szybu zjazdowego instaluje się urządzenie sygnalizujące czerwonym światłem zniżkę ciśnienia barometrycznego.

2. W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zakładu górniczego, kierownika działu wentylacji oraz kierow nika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego znajdu je się barograf. § 19

4. Osoby dozoru ruchu niezwłocznie zawiada miają służbę wentylacyjną o wszelkich niezamierzo nych zmianach w wentylacji wyrobisk. Rozdział 2 Przewietrzanie za pomocą wentylatorów głównych § 19

5.

1. Wyrobiska przewietrza się prądami powie trza wytwarzanymi przez wentylatory główne, zabudo wane na powierzchni.

2. W zakładzie górniczym eksploatującym kopaliny palne stosuje się przewietrzanie ssące.

3. W zakładach górniczych wydobywających kopa liny niepalne oraz prowadzących roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej, w których nie wy stępuje zagrożenie metanowe, można stosować wen tylatory podziemne głównego przewietrzania, na wa runkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 19

6.

1. Przy każdym szybie wydechowym, oprócz czynnego wentylatora głównego lub zespołu wentyla torów głównych, instaluje się główny wentylator rezer wowy, którego uruchomienie możliwe będzie w ciągu 10 minut.

2. W zakładach górniczych eksploatujących złoża lub pokłady niemetanowe lub zaliczone do I kategorii zagrożenia metanowego oraz w których pokłady węgla zaliczone są do I i II grupy samozapalności, zamiast wentylatora rezerwowego utrzymuje się silnik zapaso wy do wentylatora wraz z częściami zapasowymi. § 19

7.

1. Wentylator główny powinien zapewnić w przekroju szybu wydechowego poniżej kanału wen tylacyjnego podciśnienie statyczne powietrza co naj mniej 785 Pa.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego w likwido wanych zakładach górniczych może zmienić wartość podciśnienia statycznego, o którym mowa w ust.1.

3. Przepis ust. 1 nie dotyczy zakładów, o których mowa w § 195 ust. 3.

4. Wentylator główny dobiera się do sieci wentyla cyjnej w sposób umożliwiający stabilną pracę. § 19

8.

1. Spiętrzenie i wydajność wentylatorów głównych w ich punktach pracy nie mogą różnić się między sobą więcej niż o 10%.

2. Charakterystykę wentylatorów głównych aktuali zuje się raz na 5 lat oraz po każdej zmianie konstrukcji wentylatorów.

3. Stacje wentylatorów głównych wyposaża się w urządzenia do regulacji wydajności i spiętrzenia.

4. W zakładach górniczych mających jeden szyb wydechowy stację wentylatorów głównych wyposaża się w urządzenie do zmiany kierunku przepływu powie trza.

5. W sieci wentylacyjnej, gdy jest więcej szybów wydechowych, powinno być możliwe wykonanie re wersji (zmiany kierunku przepływu) powietrza w po szczególnych podsieciach. Urządzenia powodujące re wersję powietrza utrzymuje się w stanie umożliwiają cym jej wykonanie w czasie nie dłuższym niż 20 minut. Zakres i częstotliwość kontroli urządzeń powodujących rewersję powietrza określa kierownik ruchu zakładu górniczego. § 199.

1. Stacje wentylatorów głównych wyposaża się w przyrządy dokonujące ciągłych pomiarów:

1) podciśnienia statycznego powietrza w kanale wen tylacyjnym przed zasuwą (klapą) i za zasuwą (kla pą),

2) prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym,

3) podciśnienia statycznego powietrza w przekroju szybu wydechowego poniżej kanału wentylacyjne go.

2. Pomiary podciśnienia statycznego przed zasuwą i prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym auto matycznie rejestruje się, a wyniki pozostałych pomia rów, o których mowa w ust. 1, dokumentuje.

3. Miejsce zabudowy przyrządów do wykonywania pomiarów, o których mowa w ust. 1, w zakładach, o których mowa w § 195 ust. 3, wyznacza kierownik ru chu zakładu górniczego. § 200.

1. Zmiana warunków pracy wentylatora głównego lub jego unieruchomienie, podczas wykony wania robót w szybie wydechowym, może nastąpić wyłącznie za zgodą kierownika ruchu zakładu górnicze go. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8931 — Poz. 1169

2. W likwidowanych zakładach górniczych lub w ich częściach zapewnia się bieżącą kontrolę i odpowiednie modyfikowanie sieci wentylacyjnej, z uwzględnieniem dostosowania parametrów pracy wentylatorów głów nych do poszczególnych etapów likwidacji. § 20

1.

1. W przypadku awaryjnej przerwy w ruchu wentylatora głównego, trwającej co najmniej 20 mi nut:

1) wstrzymuje się wykonywanie robót,

2) wyłącza urządzenia spod napięcia w polach meta nowych II—IV kategorii zagrożenia metanowego,

3) wyprowadza załogę w kierunku szybów wdecho wych lub na powierzchnię.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala spo sób postępowania, o którym mowa w ust. 1, w planie ratownictwa. § 20

2. Przerwy w pracy wentylatora głównego au tomatycznie sygnalizuje się w dyspozytorni zakładu górniczego, dokumentując jednocześnie czas trwania przerw oraz przyczyny ich wystąpienia. § 20

3.

1. Budynek stacji wentylatorów głównych wykonuje się z materiałów niepalnych i wyposaża w łączność telefoniczną z centralą telefoniczną zakładu górniczego oraz wyposaża się w stałe i rezerwowe oświetlenie.

2. W ramach oświetlenia rezerwowego można sto sować przenośne lampy akumulatorowe. § 20

4.

1. Stan techniczny wentylatorów głównych, w tym zdolność do ruchu wentylatora rezerwowego i urządzeń do zmiany kierunku przepływu powietrza, oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej kontrolują osoby dozoru ruchu działu energomechanicznego i wentylacji.

2. Wyniki kontroli, o której mowa w ust. 1, doku mentuje się.

3. Zakres i częstotliwość kontroli oraz sposób doku mentowania wyników kontroli określa kierownik ruchu zakładu górniczego. § 20

5.

1. Doprowadzenie pod ziemię powietrza i od prowadzenie powietrza tym samym wyrobiskiem do puszczalne jest tylko w okresie prowadzenia robót, ma jących na celu uzyskanie połączenia dwoma wyjściami na powierzchnię.

2. Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobi ska i zroby jest niedopuszczalne, z wyjątkiem ich likwi dacji.

3. Połączenie wentylacyjne sąsiednich zakładów górniczych może nastąpić tylko za zgodą i na warun kach ustalonych przez kierowników ruchu tych zakła dów. O zamiarze połączenia powiadamia się właściwy organ nadzoru górniczego na 14 dni przed zamierzo nym połączeniem.

4. W zakładach górniczych wydobywających kopa liny niepalne, w których nie występuje zagrożenie me tanowe, kierownik ruchu zakładu górniczego może podjąć decyzję o niestosowaniu przepisu ust. 2. § 20

6.

1. Projektując wyrobiska, tworzy się jak naj mniej złożoną sieć wentylacyjną.

2. W każdej sieci wentylacyjnej wydziela się rejony wentylacyjne przewietrzane niezależnymi prądami po wietrza. § 20

7. Projektując i wykonując wyrobiska koryta rzowe, uwzględnia się konieczność najszybszego uzy skania w nich prądu powietrza wytwarzanego przez wentylator główny. § 20

8.

1. Projektując udostępnienie, rozcięcie oraz prowadzenie eksploatacji złoża lub jego części, powin no się uwzględniać konieczność ograniczenia odpro wadzenia powietrza z wyrobisk korytarzowych z wen tylacją odrębną do prądów powietrza przewietrzają cych wyrobiska wybierkowe.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w zakładach górni czych eksploatujących kopaliny niepalne. § 20

9.

1. Jednym prądem powietrza może być prze wietrzana grupa przodków, pod warunkiem że zawar tość metanu w powietrzu doprowadzonym do każdego przodka nie przekracza 0,5%, a przy stosowaniu meta nometrii automatycznej — 1%, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Grupy przodków drążonych kombajnami z zasto sowaniem wentylacji lutniowej kombinowanej z ssą cym lutniociągiem wyposażonym w urządzenie odpy lające mogą być przewietrzane, pod warunkiem że za wartość metanu doprowadzonego do każdego z przod ków nie przekroczy 0,5%. § 2

10.

1. Âciany przewietrza się niezależnymi prą dami powietrza, z tym ż e długość ściany lub łączna dłu gość ścian przewietrzanych jednym niezależnym prą dem powietrza nie powinna być większa niż 400 m.

2. W pokładach niemetanowych lub zaliczonych do I kategorii zagrożenia metanowego kierownik ruchu za kładu górniczego może zezwolić na okresowe przewie trzanie jednym niezależnym prądem powietrza ścian o łącznej długości większej niż 400 m, pod warunkiem utrzymywania między tymi ścianami dróg wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m.

3. Ze ściany o wysokości mniejszej niż 2 m lub na chyleniu większym niż 12° utrzymuje się drogi wyjścia w odstępach nie większych niż 250 m.

4. Przepis ust. 3 stosuje się do ścian określonych w ust. 1.

5. Największą dopuszczalną długość dróg z nieza leżnym prądem powietrza ustala się z uwzględnieniem czasu działania stosowanych środków ochrony dróg oddechowych. § 21

1.

1. Składy materiałów wybuchowych, komo ry pomp głównego odwadniania, a w zakładach górni czych wydobywających kopaliny palne także komory kruszarni, przewietrza się niezależnymi prądami po wietrza. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8932 — Poz. 1169

2. W polach metanowych wszystkie komory, z wy jątkiem komór stanowiących oddziałowe składy narzę dzi, sprzętu przeciwpożarowego i sanitarnego, prze wietrza się prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny.

3. Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2, przewietrzanych prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny odprowadza się z najwyższe go punktu komory i prowadzi poziomo lub po wznio sie.

4. W komorach, o których mowa w ust. 2, nie moż na umieszczać w odległości bliższej niż 20 cm od naj wyższego punktu w świetle obudowy żadnych urzą dzeń i elementów, które mogłyby utrudniać przepływ powietrza pod stropem komór. § 21

2.

1. Powietrze doprowadza się możliwie naj krótszą drogą do każdego poziomu wydobywczego, skąd prądami wznoszącymi odprowadza się w kierun ku szybu wydechowego.

2. Sprowadzanie powietrza wyrobiskiem na upad dopuszcza się wyłącznie w przypadkach, gdy:

1) średni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej nie przekracza 5°,

2) średni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej wynosi od 5° do 10°, a prędkość przepływu powie trza jest większa niż 0,5 m/s,

3) powietrze jest odprowadzane z pól zagrożonych wyrzutami dwutlenku węgla lub siarkowodoru.

3. W przypadkach uzasadnionych warunkami gór niczo-geologicznymi kierownik ruchu zakładu górni czego może odstąpić od wymagań określonych w ust. 2, ustalając warunki zapewniające bezpieczeń stwo ruchu. § 21

3.

1. Regulację przewietrzania prowadzi się ta mami regulacyjnymi, umieszczonymi na początku prą dów rejonowych.

2. Do regulacji przewietrzania można stosować wen tylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego może, po ustaleniu warunków, dopuścić regulację przewietrza nia przy zastosowaniu wentylatorów pomocniczych lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych prądach powietrza lub rejonowych prądach powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego. § 21

4.

1. W wyrobiskach korytarzowych, stanowią cych połączenie między prądem powietrza prowadzo nym od szybu wdechowego a odprowadzanym do szy bu wydechowego, zabudowuje się śluzy wentylacyjne.

2. Drzwi tam w śluzie wentylacyjnej wykonuje się z materiałów niepalnych i zabezpiecza przed samo czynnym otwarciem.

3. Tamy, o których mowa w ust. 1, wyposaża się w czujniki sygnalizujące ich otwarcie do dyspozytorni lub w środki zapewniające ich zamknięcie, ustalone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

4. Tamy śluz wentylacyjnych uruchamiane mecha nicznie oraz tamy wewnątrz rejonów wentylacyjnych wyposaża się w drzwi otwierane w jedną stronę.

5. Odstęp między tamami wentylacyjnymi w śluzie lub między sąsiednimi śluzami powinien umożliwić, podczas ruchu ludzi lub urządzeń transportowych, za mknięcie drzwi jednej z tam lub drzwi w sąsiedniej ślu zie.

6. Każda tama przy moście wentylacyjnym powin na posiadać dwoje drzwi otwieranych w przeciwne strony albo zabezpieczonych przed samoczynnym otwarciem.

7. W zakładach górniczych wydobywających kopa liny niepalne, w których nie występuje zagrożenie me tanowe, kierownik ruchu zakładu górniczego decyduje o potrzebie wybudowania śluz wentylacyjnych. § 21

5.

1. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny zamykać się samoczynnie albo mechanicznie.

2. Niedopuszczalne jest pozostawianie otwartych drzwi oraz składowanie materiałów i sprzętu w bezpo średnim sąsiedztwie tam wentylacyjnych. § 21

6.

1. Tamy wentylacyjne wykonuje się z mate riałów niepalnych.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych:

1) zlokalizowanych wewnątrz rejonu wentylacyjnego,

2) tymczasowych, niezbędnych na czas budowy tam wentylacyjnych wykonanych z materiałów niepal nych. § 21

7. W wyrobisku korytarzowym łączącym wyro biska z taśmociągiem z innym wyrobiskiem, stanowią cym drogę ucieczkową, co najmniej jedna z tam wen tylacyjnych, łącznie z drzwiami, powinna być wykona na z materiałów niepalnych. § 21

8.

1. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudo wanych na drogach przewozu lokomotywowego lub przewozu z napędem własnym oraz głównego trans portu maszynami samojezdnymi powinny być otwie rane i zamykane mechanicznie lub automatycznie.

2. W przypadku gdy różnica ciśnień powietrza unie możliwia ręczne otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej, ta mę wyposaża się w urządzenie zapewniające otwarcie drzwi i bezpieczne przejście przez tamę. § 21

9.

1. W wyrobiskach, w których konieczne jest zabudowanie tam wentylacyjnych, nie można budo wać urządzeń transportu linowego.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, gdy za pewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamknię cie i otwarcie tam bez potrzeby wejścia załogi na trasę transportu. § 2

20. W zakładach górniczych eksploatujących ko palinę palną, tamy wentylacyjne buduje się blisko skrzyżowań wyrobisk. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8933 — Poz. 1169 § 22

1.

1. W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę palną wyrobiska przewietrzane grupowymi prądami powietrza wyposaża się w urządzenia trans portowe.

2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach kie rownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na od stąpienie od stosowania przepisu ust. 1. § 22

2. Kierownik działu wentylacji, za zgodą kie rownika ruchu zakładu górniczego, wprowadza zmiany w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które nanosi się na mapy i schematy wentylacyjne w ciągu doby. Rozdział 3 Przewietrzanie za pomocą lutniociągów, pomocni czych urządzeń wentylacyjnych lub przez dyfuzję § 22

3.

1. Wyrobiska, które nie są przewietrzane prą dami powietrza wytwarzanymi przez wentylator głów ny, przewietrza się za pomocą lutniociągów.

2. Lutniociągi powinny być wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycz nych lutni z tworzyw sztucznych.

3. Wyrobiska można przewietrzać pomocniczymi urządzeniami wentylacyjnymi, jeżeli długość tych wy robisk nie jest większa niż:

1) w polach niemetanowych i polach zaliczonych do I kategorii zagrożenia metanowego: a) 15 m — przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie), b) 10 m — przy nachyleniach powyżej 10° (we wzniosie i upadzie),

2) w polach II, III i IV kategorii zagrożenia metanowe go: a) 6 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie i upadzie), b) 4 m — przy nachyleniu powyżej 10° (we wznio sie i upadzie).

4. W zakładach górniczych eksploatujących kopali nę niepalną, przy braku zagrożenia metanowego, kie rownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić, po spełnieniu wymagań określonych w § 187 ust. 2, na przewietrzanie wyrobisk o długości nieprzekraczającej 60 m, stosując wentylatory wolnostrumieniowe, wy twarzające strugę strumienia na odległość co najmniej 45 m, umieszczone w wolnych przekrojach wyrobisk z opływowym prądem powietrza. § 22

4.

1. Wyrobiska można przewietrzać przez dyfu zję, jeżeli długość tych wyrobisk nie jest większa niż:

1) w polach niemetanowych i I kategorii zagrożenia metanowego: a) 10 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie i upadzie), b) 6 m — przy nachyleniu powyżej 10° (we wznio sie i upadzie),

2) 2 m — w polach metanowych II, III lub IV kategorii zagrożenia metanowego.

2. W polach metanowych przewietrzanie przez dy fuzję wnęk odmetanowania, wnęk wiertniczych oraz dojść do tam izolacyjnych i pożarowych jest niedo puszczalne.

3. W polach metanowych przelewowe komory pomp oraz wloty do podszybi długości do 10 m, w któ rych strop na całej długości ma wznios wynoszący co najmniej 15° w kierunku szybu, przewietrza się przez dyfuzję lub pomocniczymi urządzeniami wentylacyjny mi, jeżeli zapewniony jest prawidłowy skład powietrza.

4. W zakładach górniczych eksploatujących kopali nę niepalną kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na przewietrzanie przez dyfuzję wyrobisk o długościach większych od ustalonych w ust. 1, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w § 187 ust. 2. § 22

5.

1. Przewietrzanie lutniociągiem może być ssące, tłoczące lub kombinowane.

2. Odległość lutniociągu od czoła przodka nie mo że być większa niż:

1) w polach niemetanowych i niezagrożonych wyrzu tami gazów i skał — 10 m,

2) w polach metanowych lub zagrożonych wyrzutami gazów i skał: a) przy wentylacji ssącej — 6 m, b) przy wentylacji tłoczącej lub kombinowanej — 8 m.

3. W uzasadnionych przypadkach, stosując wenty lację tłoczącą, odległość określona w ust. 2 pkt 1 może być zwiększona do 15 m, za zgodą kierownika ruchu za kładu górniczego.

4. W wyrobiskach drążonych kombajnami:

1) odległość lutniociągu ssącego od czoła przodka przy wentylacji ssącej nie powinna być większa niż 3 m,

2) odległość lutniociągu tłoczącego od czoła przodka przy wentylacji tłoczącej nie powinna być większa niż: a) w polach niemetanowych — 10 m, b) w polach metanowych — 8 m,

3) przy wentylacji kombinowanej odległość lutniocią gu ssącego od czoła przodka nie powinna być większa niż 6 m, a odległość lutniociągu tłoczące go — większa niż 12 m. § 22

6.

1. Odległość lutniociągu od czoła przodka w szybach (szybikach) nie może być większa niż 4 √s przy wentylacji tłoczącej i kombinowanej oraz 2 √s przy wentylacji ssącej, gdzie s oznacza powierzch nię przekroju wyrobiska pionowego w wyłomie, wyra żoną w m2.

2. W szybach (szybikach), w których pomost znaj duje się w odległości mniejszej od czoła przodka niż określona w ust. 1, koniec lutniociągu powinien znaj dować się między przodkiem a pomostem. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8934 — Poz. 1169 § 22

7.

1. Lutniociąg wyprowadza się do przepływa jącego prądu powietrza na odległość co najmniej 8 m w takim kierunku, aby nie występowała recyrkula cja powietrza.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy lutniociągów pomocni czych stosowanych:

1) przy wentylacji kombinowanej,

2) dla usuwania nagromadzeń metanu,

3) dla poprawy warunków klimatycznych.

3. W wyrobisku, z którego pobierane jest powietrze do przewietrzania wyrobiska z użyciem lutniociągu, powinna płynąć ilość powietrza uniemożliwiająca wy stępowanie jego recyrkulacji, natomiast na odcinku lutniociągu w prądzie przepływającym powinna być utrzymana wymagana prędkość powietrza.

4. Przy wentylacji kombinowanej ilość powietrza doprowadzana lutniociągiem zasadniczym powinna być większa od ilości pobieranej przez lutniociąg po mocniczy.

5. W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, cynku i ołowiu, stosując system komorowo-fi larowy, dopuszcza się wyprowadzenie lutniociągu do przepływającego prądu powietrza na odległość unie możliwiającą występowanie recyrkulacji powietrza. § 22

8.

1. Prędkość prądu powietrza w wyrobisku przewietrzanym z użyciem lutniociągu powinna wyno sić co najmniej w polach:

1) niemetanowych i I kategorii zagrożenia metanowe go — 0,15 m/s,

2) II, III, IV kategorii zagrożenia metanowego — 0,30 m/s.

2. W drążonym wyrobisku o przekroju poprzecz nym w wyłomie ponad 20 m2 przewietrzanym z uży ciem lutniociągu prędkość powietrza może być mniej sza niż określona w ust. 1, jeżeli zapewnione jest utrzy manie dopuszczalnych zawartości gazów oraz właści wych warunków klimatycznych. § 22

9. W części szybu (szybiku) przewietrzanej z użyciem lutniociągu prędkość powietrza powinna wynosić co najmniej w polach:

1) niemetanowych i I kategorii zagrożenia metanowe go — 0,15 m/s,

2) II, III i IV kategorii zagrożenia metanowego — 0,30 m/s. § 230. W szybach głębionych z powierzchni w zło żach metanowych lutniociąg wyprowadza się na wyso kość co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w przy padku gdy wentylator znajduje się w budynku — co najmniej 0,5 m ponad jego dach. § 23

1. Przy każdym szybie (szybiku) lub nadsięwło mie drążonym w warunkach zagrożenia metanowego, oprócz wentylatora czynnego, powinien być wentyla tor rezerwowy. § 23

2. Pomosty w drążonych szybach (szybikach) lub nadsięwłomach wykonuje się tak, aby zapewniały stale swobodny przepływ powietrza uniemożliwiający nagro madzenie się metanu pod lub nad tymi pomostami. § 23

3.

1. Wyrobiska drążone metodą nadsięwłomu w polach metanowych przewietrza się prądem powie trza wytwarzanym przez wentylator główny.

2. Dukla wiertnicza w polu metanowym drążona metodą nadsięwłomu może być przewietrzana za po mocą lutniociągu tylko do wysokości 15 m. § 23

4. Wentylatory lutniowe w polach metanowych powinny pracować bez przerwy; w przypadku przerwy awaryjnej w pracy wentylatora roboty wstrzymuje się, wycofuje ludzi, a wejście do wyrobiska zagradza. § 23

5.

1. W szybach głębionych z powierzchni, w warunkach zagrożenia metanowego, elektryczne sil niki wentylatorów zabudowanych na początku lutnio ciągu przewietrza się bezpośrednio z atmosfery.

2. W polach metanowych II—IV kategorii zagroże nia metanowego elektryczne silniki wentylatorów za budowanych na początku lutniociągu przewietrza się powietrzem pobieranym bezpośrednio z prądu opły wowego, doprowadzanym w celu przewietrzania wy robiska. § 23

6. Wentylatory lutniowe powinny znajdować się na początku lutniociągu w prądzie powietrza wy tworzonym przez wentylator główny. § 23

7. Szczegółowe zasady przewietrzania wyro bisk za pomocą lutniociągów określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. Rozdział 4 Klimatyzacja § 23

8.

1. Wykonując roboty górnicze, prowadzi się rozpoznanie pierwotnej temperatury skał.

2. Sposób pomiaru temperatury pierwotnej skał określa Polska Norma.

3. Przy pierwotnej temperaturze skał wyższej niż 30°C opracowuje się prognozę warunków klimatycz nych oraz ustala działania zapewniające utrzymanie właściwych warunków klimatycznych. § 23

9.

1. Temperatura powietrza w miejscu pracy nie powinna przekraczać 28°C przy wykonywaniu po miaru termometrem suchym, a intensywność chłodze nia nie powinna być mniejsza od 11 katastopni wilgot nych (Kw).

2. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzo na termometrem suchym w miejscu pracy jest większa od 28°C, a nie przekracza 33°C, lub intensywność chło dzenia jest mniejsza od 11 katastopni wilgotnych, sto suje się odpowiednie rozwiązania techniczne dla obni żenia temperatury powietrza lub ogranicza czas pracy do 6 godzin, liczony łącznie ze zjazdem i wyjazdem, dla pracowników przebywających całą zmianę roboczą w miejscu pracy, gdzie parametry klimatyczne są prze kroczone. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8935 — Poz. 1169

3. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzo na termometrem suchym przekracza 33°C, można za trudnić ludzi tylko w akcji ratowniczej.

4. W zakładach górniczych stosujących maszyny samojezdne dopuszcza się określenie warunków kli matycznych pracy, wyznaczając temperaturę zastępczą klimatu w sposób określony w Polskiej Normie. Dział V Zagrożenia górnicze Rozdział 1 Postanowienia ogólne § 240.

1. Występujące w zakładzie górniczym zagro żenia rozpoznaje się i zwalcza.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego powołuje zespoły opiniodawcze w sprawach rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących w zakładzie gór niczym.

3. Przy rozpoznawaniu i zwalczaniu zagrożeń w za kładach górniczych uwzględnia się opinię zespołów, o których mowa w ust. 2. § 24

1. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu gór niczego powinni być zapoznani z:

1) aktualnym stanem zagrożeń występujących w miej scach ich pracy,

2) zasadami rozpoznawania objawów zagrożeń,

3) sposobami postępowania w przypadku powstania określonych zagrożeń. § 24

2.

1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakła du górniczego powinny się zapoznać z planem ratow nictwa sporządzonym na podstawie odrębnych przepi sów.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala spo sób zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu z planem ratownictwa oraz wprowadzonymi w nim zmianami. § 24

3. Opracowując projekty techniczne eksploata cji, o których mowa w § 41 ust. 2, w pokładach zaliczo nych do II — IV kategorii zagrożenia metanowego, przy równoczesnym występowaniu zagrożenia tąpaniami lub pożarami endogenicznymi w zrobach, określa się środki zapobiegania zagrożeniom, uwzględniając ich wzajemne oddziaływanie. Rozdział 2 Zagrożenia metanowe § 24

4. W polach niemetanowych w przypadku stwierdzenia, w próbach powietrza pobranych do ana lizy laboratoryjnej, zawartości 0,1% metanu lub powy żej oraz w zakładach górniczych wydobywających wę giel kamienny, w przypadku stwierdzenia w pokładzie węgla metanonośności powyżej 0,1 m3/Mg w przeli czeniu na czystą substancję węglową, kierownik ruchu zakładu górniczego niezwłocznie:

1) stosuje niezbędne rygory bezpiecznego prowadze nia robót w warunkach powstałego zagrożenia me tanowego,

2) powiadamia właściwy organ nadzoru górniczego,

3) zleca rzeczoznawcy badanie stanu zagrożenia me tanowego. § 24

5.

1. Przepis § 244 stosuje się także w przypad ku stwierdzenia w pokładach metanowych większej metanonośności niż maksymalne wartości odpowia dające kategorii, do której złoże lub pokład zostały za liczone na podstawie odrębnych przepisów.

2. W wyrobiskach (pomieszczeniach) zaliczonych do odpowiednich stopni niebezpieczeństwa wybuchu, stan zagrożenia metanowego analizuje się i kontroluje w szczególności w przypadku zmian w przewietrzaniu lub zaobserwowaniu zmian wywołanych wpływem ro bót górniczych.

3. Zakres kontroli i analizy, o której mowa w ust. 2, określa kierownik działu wentylacji.

4. W przypadku wzrostu stanu zagrożenia metano wego kierownik ruchu zakładu górniczego stosuje nie zbędne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadzenia robót i ewentualnie dokonuje zmiany dotychczasowe go zaliczenia do stopnia niebezpieczeństwa wybuchu. § 24

6. Dojścia do pól metanowych oznacza się ta blicami z odpowiednimi napisami ostrzegawczymi. § 24

7.

1. W przypadku gdy w wyrobisku zawartość metanu wynosi powyżej 2%, niezwłocznie:

1) wycofuje się ludzi z zagrożonych wyrobisk,

2) wyłącza sieć elektryczną,

3) unieruchamia maszyny i urządzenia,

4) zagradza wejścia do tych wyrobisk,

5) zawiadamia najbliższą osobę dozoru ruchu.

2. Obowiązek wyłączenia nie dotyczy urządzeń elektrycznych, które mogą być eksploatowane przy do wolnej zawartości metanu w powietrzu. § 24

8.

1. Zawartość metanu w powietrzu nie powin na przekraczać:

1) 1% — na wylocie z rejonowych prądów powietrza,

2) 0,75% — w szybie wydechowym, mierzona zgodnie z § 271 ust. 3.

2. W razie stosowania metanometrii automatycz nej, zawartość metanu na wylocie z rejonowych prą dów powietrza może wynosić 1,5%. § 24

9.

1. W pokładach węgla prowadzi się badania metanonośności:

1) w otworach badawczych wierconych dla rozpozna nia pokładów węgla lub ich części, nie rzadziej niż co 100 m długości otworu, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8936 — Poz. 1169

2) w drążonych szybach (szybikach) oraz w wyrobi skach korytarzowych w udostępnionych pokładach węgla o grubości powyżej 0,4 m,

3) w wyrobiskach korytarzowych w pokładach węgla, w odstępach nieprzekraczających 200 m w płasz czyźnie pokładu oraz dodatkowo w odległości nie przekraczającej 25 m od stwierdzonych uskoków powodujących przerwanie ciągłości pokładu lub innych zaburzeń geologicznych, mogących mieć wpływ na wzrost metanonośności pokładu w miej scach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Badania dla określenia metanonośności pokła dów węgla wykonuje rzeczoznawca zgodnie z opraco waną metodyką.

3. Rozpoznanie zagrożenia metanowego badania mi kontrolnymi prowadzi się zgodnie z metodami okre ślonymi w załączniku nr 5 do rozporządzenia. § 250.

1. W polach metanowych wykonuje się, co najmniej raz w miesiącu, pomiary i obliczenia, w celu określenia metanowości bezwzględnej — całkowitej ilości wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejo nach wentylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych.

2. W pokładach metanowych wykonuje się w drą żonych wyrobiskach, co najmniej raz w miesiącu, po miary i obliczenia dla określenia metanowości bez względnej. § 25

1. Metanowość bezwzględną, ustaloną dla wy eksploatowanej w okresie kwartalnym części pokładu węgla, oznacza się na podstawowych i wentylacyj nych mapach wyrobisk. § 25

2.

1. Projektując eksploatację pokładów węgla, których metanonośność jest większa niż 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, oraz po kładów, nad którymi w odległości do 120 m lub pod którymi w odległości do 60 m zalegają niewyeksplo atowane pokłady węgla o metanonośności większej niż 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystą substancję wę glową, opracowuje się prognozy metanowości bez względnej wyrobisk wybierkowych.

2. Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych opracowuje się dla:

1) pokładu węgla lub jego części jeszcze nieeksploato wanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji,

2) wyrobiska wybierkowego w pokładzie węgla wraz z projektem technicznym tego wyrobiska. § 25

3. Projektując wyrobiska korytarzowe o długo ści powyżej 200 m w pokładach węgla o metanonośno ści większej niż 4,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystą sub stancję węglową, opracowuje się prognozy metano wości bezwzględnej wyrobisk. § 25

4. Prognozy metanowości bezwzględnej wyro bisk wykorzystywane są dla obliczenia potrzebnej ilo ści powietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym wprowadzeniu odmetanowania i dla ustalenia innych niezbędnych środków profilaktyki metanowej. § 25

5. Prognozy metanowości bezwzględnej wyro bisk wybierkowych i korytarzowych w nierozpozna nych częściach złoża opracowuje rzeczoznawca. § 25

6. Projekt techniczny, o którym mowa w § 41 ust. 1, dotyczący eksploatacji pokładów węgla zaliczo nych do II — IV kategorii zagrożenia metanowego w re jonach przygranicznych zakładu górniczego bez pozo stawienia filara granicznego opiniuje rzeczoznawca. § 25

7. Wyrobiska korytarzowe utrzymywane przy zrobach przewietrza się lub izoluje tamami, a dojścia do tam przewietrza. § 25

8.

1. Âciany zawałowe w polach metanowych prowadzi się bez wnęk kombajnowych i strugowych.

2. W przypadku braku odpowiedniego wyposaże nia technicznego, stosując dodatkowe środki profilak tyki metanowej, dopuszczalne jest wykonywanie wnęk kombajnowych i strugowych w ścianach zawałowych z użyciem materiałów wybuchowych, na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górnicze go. § 25

9.

1. W wyrobiskach prowadzonych w polach metanowych zaliczanych do II—IV kategorii zagrożenia metanowego mogą być urabiane kombajnami zwięzłe skały pod warunkiem zastosowania, odpowiednio do branych do warunków, szczególnych środków zabez pieczenia przed zapłonem metanu.

2. Wyposażenie techniczne zmechanizowanych wyrobisk wybierkowych odpowiednio dobiera się do warunków geologiczno-górniczych, z uwzględnieniem zasady nieurabiania kombajnem zwięzłych skał stro powych i niedopuszczenia do zetknięcia się organu urabiającego kombajnu ze stropnicami obudowy. § 260.

1. W polach metanowych II—IV kategorii za grożenia metanowego stosuje się szczególne środki zabezpieczające przed:

1) zapłonem metanu, przy urabianiu zwięzłych skał kombajnami,

2) zapłonem i przenoszeniem zapłonu metanu pod przenośnikami ścianowymi,

3) nagromadzeniem się metanu w rejonie skrzyżowań ścian z chodnikami przyścianowymi.

2. Ârodki zabezpieczające przed zagrożeniami, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 5 do roz porządzenia. § 26

1.

1. Przy zbliżaniu się wyrobiskami do pokła dów metanowych lub wyrobisk i zrobów, w których spodziewane jest nagromadzenie metanu, przodek wyrobiska powinien być stale wyprzedzony o 4 m co najmniej jednym otworem badawczym.

2. Strefę, w której obowiązuje wykonywanie otwo rów badawczych, ich długość, liczbę i kierunki wyzna cza kierownik działu robót górniczych w porozumieniu z kierownikiem działu wentylacji. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8937 — Poz. 1169

3. Zakres i częstotliwość pobierania prób powietrza do analizy chemicznej z otworów badawczych i wyro biska ustala kierownik działu wentylacji. § 26

2. W polach metanowych:

1) prowadzi się kontrolę zawartości metanu w powie trzu metanomierzami przenośnymi,

2) w wyrobiskach znajdujących się w polach metano wych II—IV kategorii stosuje się kontrolę zawarto ści metanu w powietrzu oraz zabezpieczenia urzą dzeń elektrycznych za pomocą urządzeń metano metrii automatycznej, przy czym dla nowo budo wanych central stosuje się systemy zabezpieczeń metanometrycznych, umożliwiające ciągły pomiar i rejestrację zawartości metanu oraz wyłączenie urządzeń elektrycznych w czasie nie dłuższym niż 15 sekund,

3) prowadząc eksploatację złóż (pokładów) zaliczo nych do II stopnia zagrożenia tąpaniami i równo cześnie do II—IV kategorii zagrożenia metanowe go, stosuje się systemy zabezpieczeń metanome trycznych, umożliwiające pomiar i rejestrację za wartości metanu oraz wyłączenie urządzeń elek trycznych w czasie nie dłuższym niż 60 sekund,

4) stosuje się systemy zabezpieczeń metanometrycz nych, umożliwiające ciągły pomiar i rejestrację za wartości metanu oraz wyłączenie urządzeń elek trycznych w czasie nie dłuższym niż 15 sekund, przy prowadzeniu eksploatacji złóż (pokładów) za liczonych do III stopnia zagrożenia tąpaniami i rów nocześnie zaliczanych do II—IV kategorii zagroże nia metanowego. § 26

3. Kontrolę zawartości metanu w powietrzu wy konuje się urządzeniami metanometrii automatycznej i metanomierzami przenośnymi budowy przeciwwy buchowej. § 26

4. Naprawy urządzeń metanometrii automa tycznej i urządzeń przenośnych wykonują producenci lub jednostki przez nich upoważnione. § 26

5.

1. Zawartość metanu w powietrzu kontrolu je się, przeprowadzając pomiary:

1) pod stropem wyrobiska,

2) nad obudową wyrobiska,

3) w miejscach możliwych wypływów lub gromadze nia się metanu.

2. Pomiar zawartości metanu pod stropem wyrobi ska wykonuje się nie niżej niż 10 cm od najwyższego miejsca niezabudowanego stropu, szczelnej obudowy lub okładziny obudowy.

3. Pomiar zawartości metanu nad obudową wyro biska wykonuje się w najwyższym dostępnym miejscu wyrobiska nad obudową. § 26

6.

1. W systemach metanometrii automatycz nej i zabezpieczeń metanometrycznych urządzeń elek trycznych stosuje się metanomierze:

1) wyłączające spod napięcia urządzenia elektryczne,

2) rejestrujące wyniki pomiarów zawartości,

3) wyłączająco-rejestrujące.

2. Metanomierze wyłączające spod napięcia urzą dzenia elektryczne, stanowiące automatyczne zabez pieczenie metanometryczne urządzeń elektrycznych, powinny:

1) samoczynnie wyłączać spod napięcia urządzenia elektryczne, gdy zawartość metanu w powietrzu przekroczy dopuszczalną wartość, z wyjątkiem urządzeń dopuszczonych do pracy przy dowolnej zawartości metanu,

2) sygnalizować świetlnie lub akustycznie w dyspozy torni metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metanomierza przekroczenia dopuszczalnych za wartości metanu w powietrzu,

3) wskazywać lub rejestrować w dyspozytorni meta nometrycznej lub w miejscu zabudowy metano mierza zawartość metanu w powietrzu.

3. Metanomierze rejestrujące, stosowane dla auto matycznej kontroli zawartości metanu w powietrzu, powinny:

1) rejestrować w dyspozytorni metanometrycznej za wartości metanu w wyrobiskach,

2) sygnalizować świetlnie lub akustycznie w dyspozy torni metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metanomierza przekroczenia dopuszczalnych za wartości metanu w wyrobiskach. § 26

7.

1. Metanomierzami wyłączająco-rejestrują cymi zabezpiecza się urządzenia elektryczne zainstalo wane w ścianie oraz w wyrobiskach przyścianowych.

2. W razie przekroczenia zawartości 2% metanu w powietrzu wypływającym ze ściany lub zawartości 1% metanu w powietrzu dopływającym do ściany, me tanomierze powinny wyłączać spod napięcia urządze nia elektryczne zabudowane:

1) w ścianie,

2) w wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza wypływającym ze ściany,

3) w wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza dopływającym do ściany, na odcinku co najmniej 10 m od wlotu do ściany.

3. Czujniki metanomierzy kontrolujące zawartość metanu w prądzie powietrza wypływającego ze ściany zabudowuje się pod stropem:

1) w wyrobisku przyścianowym — w odległości nie przekraczającej 10 m od wylotu ze ściany, jeżeli na wylocie nie łączą się prądy powietrza,

2) w ścianie — w odległości 2 m od wyrobiska przy ścianowego, jeżeli na wylocie łączą się prądy po wietrza.

4. Czujnik metanomierza kontrolujący zawartość metanu w prądzie powietrza dopływającym do ściany zabudowuje się pod stropem w ścianie, w odległości nie większej niż 10 m od wyrobiska przyścianowego.

5. W ścianach o wysokości mniejszej niż 1,5 m, w których wyposażenie techniczne uniemożliwia zabu dowanie czujnika metanomierza w ścianie pod stro pem, kierownik działu wentylacji wyznacza miejsce za Dziennik Ustaw Nr 139 — 8938 — Poz. 1169 budowy czujnika lub czujników w wyrobiskach przy ścianowych z prądem powietrza dopływającym do ściany, w odległości nie większej niż 10 m od wlotu do ściany. § 26

8.

1. W wyrobiskach przewietrzanych za pomo cą lutniociągów zabudowuje się metanomierze wyłą czająco-rejestrujące, kontrolujące zawartość metanu pod stropem wyrobiska.

2. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 1, zabudowuje się:

1) przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem tłoczą cym — w odległości nie większej niż 10 m od czoła przodka, w miejscu stwierdzanych największych zawartości metanu,

2) przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem ssącym między wlotem do lutni ssącej a czołem przodka — w odległości nie większej niż 6 m od czoła przodka,

3) w odległości od 10 m do 15 m od skrzyżowania z wyrobiskiem przewietrzanym opływowym prą dem powietrza.

3. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, zabudowuje się w wyrobiskach o długości większej niż 15 m, a czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2 pkt 3, w wyrobiskach o długości więk szej niż 25 m.

4. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, powinny powodować wyłączenie:

1) kombajnów chodnikowych — przy przekroczeniu zawartości 1% metanu w powietrzu,

2) maszyn i innych urządzeń z napędem elektrycz nym, zainstalowanych w wyrobiskach przewietrza nych za pomocą lutniociągów — przy przekrocze niu zawartości 2% metanu w powietrzu.

5. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2 pkt 3, powinny powodować wyłączenie:

1) urządzeń elektrycznych zainstalowanych w wyrobi sku przewietrzanym lutniociągiem tłoczącym — przy przekroczeniu zawartości 2% metanu w po wietrzu,

2) urządzeń elektrycznych zainstalowanych w wyrobi sku przewietrzanym lutniociągiem ssącym — przy przekroczeniu zawartości 1% metanu w powietrzu. § 26

9. Stosując inne systemy wybierania niż ścia nowe, rozmieszczenie czujników metanomierzy auto matycznych oraz zasięg i zakres wyłączania urządzeń elektrycznych ustala kierownik działu wentylacji. § 270.

1. W szybach (szybikach) przewietrzanych za pomocą lutniociągów zabudowuje się czujniki metano mierzy wyłączająco-rejestrujących:

1) co najmniej 10 m poniżej zrębu szybu lub poziomu przy wentylacji tłoczącej,

2) przy wentylacji ssącej w lutniociągu przed wentyla torem,

3) pod pomostem roboczym.

2. Czujniki, o których mowa w ust. 1, powinny, po przekroczeniu zawartości 1% metanu w powietrzu:

1) wyłączać urządzenia elektryczne w szybach oraz 10-metrowej strefie od wylotu szybu, z wyjątkiem wentylatorów i urządzeń przeznaczonych do jazdy ludzi,

2) powodować w 10-metrowej strefie od wylotu szy bu uruchomienie sygnalizacji ostrzegawczej. § 27

1.

1. Zawartość metanu na wylocie z rejonów wentylacyjnych, w których prowadzone są roboty wy bierkowe, oraz w szybach wentylacyjnych kontroluje się metanomierzami rejestrującymi.

2. Pomiar zawartości metanu w rejonie wentylacyj nym, w którym prowadzone są roboty wybierkowe, dokonują czujniki metanomierza rejestrującego pod stropem wyrobiska w prądzie wylotowym ze ściany lub zespołu ścian między wylotem ostatniej ściany a skrzyżowaniem z innym, czynnym wentylacyjnie wy robiskiem.

3. Pomiar zawartości metanu w szybie wentylacyj nym wykonuje się w prądzie wylotowym całkowitym, co najmniej 10 m poniżej kanału wentylatora główne go lub co najmniej 10 m powyżej najwyższego wlotu powietrza wypływającego z wyrobisk do szybu. § 272.

1. Kombajny chodnikowe w polach II—IV ka tegorii zagrożenia metanowego dodatkowo wyposaża się w metanomierze o pomiarze ciągłym, wyłączające organ urabiający kombajnu przy przekroczeniu zawar tości 2% metanu.

2. Czujnik metanomierza wyłączającego powinien być zabudowany na wysięgniku organu urabiającego. § 27

3.

1. W wyrobisku korytarzowym przewietrza nym wentylacją lutniową kombinowaną, z zastosowa niem instalacji odpylającej, dodatkowo zabudowuje się metanomierze wyłączające urządzenia elektryczne w tym wyrobisku, przy przekroczeniu 1% zawartości metanu w powietrzu.

2. Czujniki metanomierzy wyłączających urządze nia elektryczne zabudowuje się:

1) w strumieniu powietrza wypływającego z instalacji odpylającej,

2) pod stropem wyrobiska, w strefie między wylotem strumienia powietrza z instalacji odpylającej i wy lotem powietrza z zasadniczego lutniociągu tłoczą cego. § 27

4.

1. Podziemny zbiornik, w którym gromadzo ny jest węgiel z pokładów zaliczonych do II—IV katego rii zagrożenia metanowego, wyposaża się w metano mierz wyłączająco-rejestrujący, zabudowany w strefie wylotowej ze zbiornika.

2. W razie przekroczenia zawartości 0,5% metanu metanomierz powinien spowodować automatyczne:

1) wyłączenie urządzeń elektrycznych budowy zwy kłej zainstalowanych w strefie, do której może wpłynąć metan pochodzący ze zbiornika,

2) uruchomienie wentylacji odrębnej zbiornika. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8939 — Poz. 1169 § 27

5.

1. W zbiornikach podziemnych i powierzch niowych, w których gromadzony jest węgiel z pokła dów zaliczonych do II—IV kategorii zagrożenia metano wego oraz w wyrobiskach i pomieszczeniach przyle głych do zbiornika, niezależnie od wymagań określo nych w § 274, prowadzi się pomiary zawartości meta nu przy użyciu metanomierzy przenośnych.

2. Kierownik działu wentylacji dla poszczególnych zbiorników węgla ustala:

1) miejsce i sposób oraz częstotliwość pomiarów za wartości metanu,

2) osoby odpowiedzialne za prowadzenie pomiarów zawartości metanu,

3) zasady postępowania w razie stwierdzenia zawar tości metanu powyżej 1% w podziemnym zbiorni ku lub w wyrobiskach przyległych do tego zbiorni ka albo w powierzchniowym zbiorniku. § 27

6. Zbiornik na powierzchni, w którym groma dzony jest węgiel z pokładów zaliczonych do II—IV ka tegorii zagrożenia metanowego oraz w którym pomia ry metanomierzami przenośnymi wykazują zawartość powyżej 0,5% metanu, wyposaża się w metanomierz rejestrujący zawartość metanu w zbiorniku. § 27

7.

1. W zakładach górniczych wydobywających węgiel lokalizację czujników metanometrycznych, za sięg oraz zakres wyłączeń urządzeń elektrycznych przez metanometrię automatyczną, poza przypadkami określonymi w rozporządzeniu, ustala kierownik działu wentylacji.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego, w zakła dach górniczych wydobywających kopaliny niepalne, ustala:

1) zakres zastosowania metanometrii automatycznej,

2) lokalizację czujników metanometrycznych,

3) zakres wyłączeń urządzeń elektrycznych przez me tanometrię automatyczną. § 27

8.

1. W przypadku uszkodzenia urządzenia me tanometrii automatycznej w zakresie wyłączania ruch maszyn i urządzeń elektrycznych nie może być prowa dzony do czasu usunięcia uszkodzenia.

2. W przypadku uszkodzenia metanometrii automa tycznej w zakresie transmisji i rejestracji pomiarów u dyspozytora ruch maszyn i urządzeń elektrycznych może być prowadzony do końca zmiany, pod warun kiem wykonywania pomiarów zastępczych i przekazy wania ich wyników do dyspozytora, na zasadach okre ślonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego, jednak nie rzadziej niż co 0,5 godziny. § 27

9.

1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu, meta niarze, strzałowi, kombajniści, konserwatorzy metano metrii automatycznej, wyznaczeni do wykonania po miarów pracownicy oddziału odmetanowania, wierta cze oraz przodowi, o których mowa w § 280 ust. 1, prze bywający w polach metanowych powinni być wyposa żeni w metanomierze przenośne; osoby te wykonują w tych polach pomiary zawartości metanu.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala wy posażenie innych osób niż wymienione w ust. 1, prze bywających w polach metanowych, w metanomierze przenośne.

3. Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny być przeszkolone w zakresie pomiaru zawartości metanu. § 280.

1. Przodowi zatrudnieni w polach meta nowych kontrolują zawartość metanu pod stropem w 10-metrowym odcinku wyrobiska, w którym znajdu ją się stanowiska pracy, przed rozpoczęciem pracy na każdej zmianie i w czasie pracy co dwie godziny w:

1) przodkach wyrobisk,

2) wyrobiskach likwidowanych,

3) wnękach wiertniczych,

4) innych miejscach wyznaczonych przez osoby kie rownictwa lub dozoru ruchu.

2. W pokładach zaliczonych do II—IV kategorii za grożenia metanowego, w wyrobiskach korytarzowych drążonych kombajnami, przodowi kontrolują zawar tość metanu nad obudową w 10-metrowej strefie przy przodkowej, przed rozpoczęciem urabiania. § 28

1.

1. Metaniarze kontrolują zawartość metanu w polach metanowych pod stropem wyrobisk górni czych, w dniach pracy raz na dobę:

1) w przodkach wyrobisk,

2) w prądach powietrza wlotowych i wylotowych z przodków,

3) w komorach,

4) we wnękach wiertniczych,

5) w miejscach wykonywania robót strzałowych,

6) przy tamach izolacyjnych,

7) w innych wyrobiskach i miejscach określanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub osobę przez niego wyznaczoną.

2. Metaniarze kontrolują zawartość metanu nad obudową wyrobisk górniczych w pokładach zaliczo nych do II — IV kategorii zagrożenia metanowego w:

1) drążonych wyrobiskach korytarzowych i komoro wych z wentylacją odrębną, w strefie 50 m od przodka, w odstępach nie większych niż 10 m — raz na dobę w dni pracy,

2) wyrobiskach z wentylacją odrębną, w odstępach nie większych niż 50 m — raz w miesiącu,

3) wyrobiskach przyścianowych zaliczonych do po mieszczeń ze stopniem „c” niebezpieczeństwa wy buchu metanu, w których zabudowane są urządze nia elektryczne w: a) strefie 50 m od przodka, w odstępach nie więk szych niż 10 m — raz na tydzień, b) strefie ponad 50 m od przodka, w odstępach nie większych niż 50 m — raz w miesiącu,

4) innych miejscach określonych przez kierownika ru chu zakładu górniczego lub osobę przez niego wy znaczoną. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8940 — Poz. 1169

3. W wyrobiskach korytarzowych i wybierkowych w pokładach zaliczonych do III i IV kategorii zagrożenia metanowego, w których prowadzone są roboty strza łowe, metaniarze powinni kontrolować zawartość me tanu nad obudową w 50-metrowej strefie we wszyst kich kierunkach od miejsc prowadzenia robót strzało wych, w odstępach nie większych niż 10 m — raz na do bę w dni pracy.

4. Metaniarze prowadzą pomiary w polach metano wych dla wykrycia miejsc możliwych wypływów meta nu.

5. W dni wolne od pracy, na zmianie poprzedzają cej obłożenie robót, zakres i częstotliwość kontroli wy konywanych przez metaniarzy ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. § 28

2.

1. Strzałowi kontrolują zawartość metanu w polach metanowych pod stropem wyrobisk podczas wykonywania robót strzałowych:

1) w przodkach oraz w strefie 10 m od miejsca wyko nywania robót strzałowych: a) przed rozpoczęciem pracy, b) w czasie pracy — co 2 godziny, c) przed przystąpieniem do załadowania materia łów wybuchowych do otworów strzałowych, d) przed każdym podłączeniem zapalników elek trycznych do linii strzałowej, e) po każdym odpaleniu otworów strzałowych,

2) w strefie 5 m od stanowiska strzałowego, przed podłączeniem zapalarki elektrycznej do linii strza łowej.

2. Strzałowi w pokładach zaliczonych do III i IV ka tegorii zagrożenia metanowego, przed przystąpieniem do ładowania otworów strzałowych, kontrolują zawar tość metanu nad obudową wyrobisk w 50-metrowej strefie we wszystkich kierunkach od miejsca prowadze nia robót strzałowych, w odstępach nie większych niż 10 m.

3. W polach metanowych w głębionych szybach (szybikach) pomiary zawartości metanu prowadzi się:

1) na dnie szybu i pod pomostem roboczym — przed rozpoczęciem robót i każdym strzelaniem,

2) w strefie 5 m od stanowiska strzałowego — przed podłączeniem zapalarki do linii strzałowej. § 28

3. W przypadku stwierdzenia, w wyniku przepro wadzonych pomiarów nad obudową, zawartości 5% metanu lub powyżej:

1) niezwłocznie wstrzymuje się roboty w wyrobisku,

2) przeprowadza dodatkowe pomiary dla ustalenia rozmiarów nagromadzenia metanu i miejsc wypły wu metanu,

3) podejmuje działania mające na celu likwidację za grożenia. § 28

4. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala szczegółowy zakres kontroli zawartości metanu wyko nywanych przez przodowych, kombajnistów, metania rzy i strzałowych oraz osoby dozoru ruchu. § 28

5. W pokładach zaliczonych do III i IV kategorii zagrożenia metanowego stosuje się przenośne meta nomierze alarmujące:

1) podczas wiercenia otworów drenażowych oraz ba dawczych,

2) podczas likwidacji wyrobisk, w razie niestosowania automatycznych zabezpieczeń metanometrycz nych,

3) w innych miejscach, określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego lub osobę przez niego wyznaczoną. § 28

6. Szczegółowy zakres i sposób stosowania w polach metanowych benzynowych lamp wskaźniko wych dla kontroli zawartości tlenu i dwutlenku węgla ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. § 28

7.

1. W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (pokłady) metanowe wyznacza się metaniarzy oraz osoby wyższego dozoru ruchu w dziale wentyla cji, odpowiedzialne za przeszkolenie, prawidłową pra cę metaniarzy oraz za stan i gospodarowanie metano mierzami przenośnymi.

2. W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (pokłady) zaliczone do II—IV kategorii zagrożenia me tanowego, niezależnie od wymagań określonych w ust. 1:

1) wyznacza sę dyspozytora metanometrii,

2) organizuje służbę dla zapewnienia konserwacji i kontroli urządzeń metanometrii automatycznej oraz konserwacji i kontroli metanomierzy przeno śnych,

3) wyznacza osobę wyższego dozoru ruchu w dziale energomechanicznym, odpowiedzialną za stan oraz użytkowanie urządzeń metanometrii automa tycznej.

3. W zakładach górniczych, stosujących mniej niż 20 metanomierzy automatycznych, dopuszcza się peł nienie obowiązków dyspozytora metanometrii przez dyspozytora ruchu.

4. Obowiązki dyspozytora metanometrii, jego kwa lifikacje oraz zasady współdziałania z dozorem ruchu i odpowiednimi służbami ustala kierownik ruchu zakła du górniczego. § 28

8. Wyniki pomiarów metanometrii automatycz nej na bieżąco obserwuje się, analizuje i dokumentuje. § 28

9.

1. Prawidłowość zabudowy czujników meta nometrii automatycznej kontrolują:

1) osoby dozoru ruchu oddziałowego, co najmniej raz na zmianie — w oddziałach górniczych,

2) metaniarze, co najmniej raz na dobę w dni pracy we wszystkich wyrobiskach i w pomieszczeniach na powierzchni, w których może gromadzić się metan,

3) konserwatorzy metanomierzy automatycznych, z częstotliwością ustaloną przez kierownika ruchu zakładu górniczego we wszystkich miejscach, gdzie są zabudowane czujniki metanometrii auto matycznej. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8941 — Poz. 1169

2. Prawidłowość działania czujników metanometrii automatycznej kontroluje się za pomocą mieszanek wzorcowych, o stężeniu metanu większym o 0,2% od ustalonego progu zadziałania czujnika. § 290. W pobliżu każdego przodka oraz w miejscach wyznaczonych przez osobę dozoru ruchu działu wenty lacji umieszcza się tablicę kontroli metanu. § 29

1. Wyniki pomiarów zawartości metanu wpisu ją:

1) przodowi — na tablicy kontroli metanu,

2) strzałowi — w dzienniczkach strzałowych,

3) metaniarze — na tablicy kontroli metanu, w dzien niku metaniarza i książce metaniarza,

4) osoby dozoru ruchu — na tablicy kontroli metanu, w notesach oraz w książce raportowej. § 29

2.

1. Kierownik działu wentylacji lub wyznaczo na osoba wyższego dozoru ruchu działu wentylacji, raz na dobę, zapoznają się z:

1) zapisami metanometrii automatycznej,

2) wynikami pomiarów zawartości metanu zapisywa nymi w książce metaniarza.

2. W razie wzrostu zagrożenia metanowego kierow nik działu wentylacji opracowuje program profilaktyki metanowej i przedkłada do zatwierdzenia kierowniko wi ruchu zakładu górniczego. § 29

3.

1. W zakładach górniczych eksploatujących pokłady zaliczone do IV kategorii zagrożenia metano wego stosuje się odmetanowanie górotworu.

2. Podczas drążenia kombajnami kamiennych wy robisk korytarzowych w mało rozpoznanych partiach złóż w skałach porowatych w polu metanowym IV ka tegorii zagrożenia metanowego prowadzi się wyprze dzające odmetanowanie górotworu, gdy:

1) w wyprzedzających otworach kontrolnych o długo ści nie mniejszej niż 10 m ciśnienie metanu wyno si co najmniej 0,5 kPa,

2) wydzielanie metanu ze skał w zależności od ich po rowatości wynosi co najmniej 0,5 m3/min.

3. W przypadkach uzasadnionych analizą stanu wa runków wentylacyjno-metanowych i prognozą meta nowości można nie stosować odmetanowania, o któ rym mowa w ust. 1, o ile przestrzegane będą warunki gwarantujące bezpieczeństwo pracy i ruchu zakładu górniczego, ustalone przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 29

4. Metan ujmowany podczas odmetanowania górotworu odprowadza się rurociągami metanowymi na powierzchnię lub do wyrobisk z prądem powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego, przy zacho waniu dopuszczalnych zawartości metanu w powie trzu, na warunkach określonych przez kierownika ru chu zakładu górniczego. § 29

5. Rurociągi metanowe powinny być budowa ne, wyposażone i oznakowane w sposób określony w Polskiej Normie. § 29

6.

1. Rurociągów metanowych nie można bu dować:

1) w szybach wdechowych,

2) w wyrobiskach z elektryczną trakcją przewodową.

2. W wyrobiskach pochyłych z układem transportu rurociągi metanowe mogą być budowane tylko w uza sadnionych przypadkach, pod warunkiem zastosowa nia zabezpieczeń przed uszkodzeniem rurociągów. § 29

7.

1. Każde stwierdzone uszkodzenie rurociągu metanowego niezwłocznie zgłasza się do dyspozytora ruchu i niezwłocznie usuwa.

2. Przed przystąpieniem do naprawy rurociągu me tanowego, wymiany zasuwy lub innego elementu, ru rociąg zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający wy pływ metanu oraz zasysanie powietrza do rurociągu.

3. Z odcinka rurociągu metanowego, przeznaczo nego do naprawy, usuwa się metan za pomocą wody lub sprężonego powietrza.

4. Szczegółowy sposób wykonania naprawy ruro ciągu metanowego ustala, w zależności od lokalnych warunków i rodzaju uszkodzenia, osoba dozoru ruchu służby odmetanowania. § 29

8.

1. Stację odmetanowania lokalizuje się na powierzchni.

2. W przypadkach uzasadnionych ograniczonym zakresem lub przejściowym okresem stosowania od metanowania stacja odmetanowania może być zlokali zowana w wyrobisku podziemnym. § 29

9. Wymagania, jakie powinna spełniać stacja odmetanowania, określa załącznik nr 4 do rozporzą dzenia. § 300.

1. Ujęcie metanu powinno mieć urządzenie umożliwiające zamknięcie wypływu gazu, z wyjątkiem ujęć prowizorycznych.

2. Ujęcie metanu lub grupę sąsiednich otworów metanowych wyposaża się w urządzenia umożliwiają ce pomiary ilości, ciśnienia i składu gazu oraz regula cję ciśnienia gazu, a także odpowiednie urządzenia od wadniające. § 30

1.

1. Przed rozpoczęciem eksploatacji każdego ujęcia metanu wykonuje się pomiar procentowej za wartości metanu w gazie i pomiar ciśnienia gazu; wy niki pomiarów dokumentuje się.

2. Pomiar ciśnienia gazu, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy ujęć prowizorycznych. § 30

2.

1. W celu sprawdzenia prawidłowości działa nia urządzeń wytwarzających podciśnienie w stacji od metanowania przeprowadza się ruch próbny bez po bierania metanu przez 72 godziny.

2. Instalacja gazowa stacji odmetanowania oraz ru rociągi metanowe mogą być napełnione gazem po sprawdzeniu ich szczelności. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8942 — Poz. 1169 § 30

3.

1. Zawartość metanu, w gazie ujmowanym do rurociągów metanowych, powinna wynosić co naj mniej 30%.

2. W wypadkach uzasadnionych, za zgodą kierow nika ruchu zakładu górniczego, dopuszcza się ujmowa nie do rurociągów metanowych gazu o zawartości me tanu mniejszej niż określona w ust. 1, lecz co najmniej 20%, jeżeli zawartość metanu w zbiorczym rurociągu metanowym będzie wynosić minimum 30%. § 30

4.

1. Urządzenia stacji odmetanowania utrzy muje się w ciągłym ruchu.

2. Rezerwowe urządzenia dla wytwarzania podci śnienia w stacji odmetanowania powinny być zdatne do uruchomienia w ciągu 10 minut.

3. W razie gdy zawartość metanu w zbiorczym ru rociągu jest niższa od 30% lub temperatura gazu prze kroczy wartość dopuszczalną dla stosowanych urzą dzeń, urządzenia wytwarzające podciśnienie zatrzymu je się.

4. W przypadku uszkodzenia urządzenia automa tycznie wyłączającego stację odmetanowania, przy za wartości metanu w gazie niższej niż 30%, ruch stacji może być prowadzony, jeżeli:

1) procentowa zawartość metanu w rurociągu będzie wynosić co najmniej 40%,

2) pomiar zawartości metanu będzie wykonywany co pół godziny, a wyniki tego pomiaru odnotowywa ne w książce kontroli stacji odmetanowania. § 30

5.

1. W przypadku uszkodzenia urządzeń odme tanowania lub przerwania ciągłości odmetanowania, niezwłocznie:

1) zawiadamia się dyspozytora ruchu,

2) podejmuje się odpowiednie prace dla usunięcia uszkodzenia,

3) przeprowadza się szczegółową kontrolę stanu za grożenia metanowego w wyrobiskach.

2. W razie awaryjnego zatrzymania ruchu stacji od metanowania niezwłocznie powiadamia się kierowni ka ruchu zakładu górniczego lub pełniącą dyżur osobę kierownictwa ruchu.

3. Każde planowe zatrzymanie ruchu stacji odmeta nowania, jak również zatrzymanie odmetanowania w części zakładu górniczego, wymaga zezwolenia kie rownika ruchu zakładu górniczego, który ustala zabez pieczenie przed zagrożeniem metanowym w wyrobi skach, w okresie przerwy w odmetanowaniu. § 30

6. W razie zatrzymania ruchu stacji odmetano wania gaz płynący rurociągami metanowymi z wyro bisk, po wytworzeniu się nadciśnienia w tych rurocią gach, niezwłocznie kieruje się do atmosfery. § 30

7.

1. Bieżące kontrole odmetanowania przepro wadza się raz na dobę; obejmują one pomiary:

1) zawartości metanu i ciśnienia za tamami izolacyjny mi z przestrzeni podłączonej do rurociągów meta nowych,

2) parametrów gazu w rurociągach metanowych, w miejscach wyznaczonych przez osobę wyższego dozoru ruchu służby odmetanowania.

2. Okresowe kontrole odmetanowania przeprowa dza się raz w miesiącu; obejmują one:

1) pomiar ciśnienia, ilości gazu i procentową zawar tość metanu we wszystkich odcinkach pomiaro wych rurociągu,

2) kontrolę wszystkich zamkniętych otworów metano wych dla określenia ich przydatności do eksploata cji,

3) kontrolę stanu technicznego wszystkich urządzeń odmetanowania.

3. Zakres kontroli odmetanowania, w dni wolne od pracy, określa kierownik ruchu zakładu górnicze go. § 30

8. Stan techniczny powierzchniowych urzą dzeń odmetanowania oraz podziemnych stacji odme tanowania kontroluje i dokumentuje raz w miesiącu osoba wyższego dozoru ruchu służby odmetanowania i osoba wyższego dozoru ruchu służby energomecha nicznej. Rozdział 3 Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego § 30

9. W zakładzie górniczym wydobywającym wę giel kamienny, a także w zakładzie górniczym wydoby wającym węgiel brunatny posiadającym wyrobiska podziemne powinna być zorganizowana służba dla zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego. § 3

10.

1. W zakładach górniczych, o których mowa w § 309:

1) rzeczoznawcy przeprowadzają badania zabezpie czenia pyłu kopalnianego w celu zaliczenia pokła dów lub wyrobisk do klas zagrożenia wybuchem pyłu węglowego,

2) stosuje się środki zapobiegające powstawaniu py łu węglowego, a gromadzący się pył węglowy neu tralizuje i systematycznie usuwa po uprzednim po zbawieniu go lotności.

2. Stan i skuteczność stosowanych środków ochro ny przed niebezpieczeństwem wybuchu pyłu węglo wego systematycznie kontroluje się. § 31

1. Rozprzestrzenianie się pyłu węglowego ogranicza się poprzez stosowanie środków dla pozba wienia lotności pyłu węglowego, w miejscach jego po wstawania i osiadania. § 31

2.

1. W drążonym wyrobisku korytarzowym, w którym występuje niebezpieczny pył węglowy, przo dek oraz wyrobiska w strefie przyprzodkowej zmywa się lub zrasza wodą. Przepisy § 148 stosuje się odpo wiednio.

2. W wyrobiskach zaliczonych, na podstawie od rębnych przepisów, do klasy A lub B zagrożenia wybu Dziennik Ustaw Nr 139 — 8943 — Poz. 1169 chem pyłu węglowego utrzymuje się strefy zabezpie czające przed przeniesieniem się wybuchu.

3. W strefach zabezpieczających zmywa się wodą lub opyla pyłem kamiennym wyrobiska na całym ich obwodzie, łącznie z obudową, na długości co najmniej 200 m od miejsc możliwego zapoczątkowania wybuchu pyłu węglowego określonych odrębnymi przepisami.

4. Pył kopalniany usuwa się z maszyn i urządzeń znajdujących się w wyrobisku w strefie zabezpieczają cej.

5. W polach metanowych oprócz stref zabezpiecza jących, o których mowa w ust. 2, dodatkowo utrzymu je się strefy zabezpieczające:

1) na całej długości wyrobiska przewietrzanego za po mocą lutniociągu,

2) w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeń ze stopniem „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu na odcinkach z zainstalowanymi kablami lub prze wodami elektroenergetycznymi.

6. W wyrobisku korytarzowym, we wszystkich kie runkach od miejsc zabudowy rozdzielni, stacji transfor matorowych, prostowników i stycznikowni utrzymuje się strefy zabezpieczające na długości co najmniej 25 m, a od miejsc połączeń kabli wykonanych za pomocą muf skorupowych metalowych w sieciach o napięciu powy żej 230 V prądu przemiennego — na długości co naj mniej 5 m we wszystkich kierunkach od tych połączeń. § 31

3. Stref zabezpieczających nie stosuje się w:

1) drążonym wyrobisku kamiennym, w którym nie występuje niezabezpieczony pył kopalniany,

2) wyrobisku wybierkowym,

3) wyrobisku, w którym pył kopalniany jest zabezpie czony przed wybuchem w sposób naturalny,

4) wyrobisku korytarzowym, w którym nagromadze nie pyłu węglowego jest mniejsze niż 30 g/m3 wy robiska. § 31

4.

1. Zawartość części niepalnych stałych w py le kopalnianym w strefie zabezpieczającej, oznaczona zgodnie z Polskimi Normami, powinna wynosić co naj mniej:

1) 70% w polach niemetanowych,

2) 80% w polach metanowych.

2. W przypadku niespełnienia wymagań, o których mowa w ust. 1, zawartość wody przemijającej w pyle kopalnianym, uniemożliwiająca przeniesienie wybu chu pyłu węglowego, w strefie zabezpieczającej obli cza się, z zastrzeżeniem ust. 3, według wzoru: 100 – nW = 50 + ——— Wpw — 0,625 • n [%]100 gdzie poszczególne symbole oznaczają: W — zawartość wody przemijającej uniemożli wiającej przeniesienie wybuchu pyłu węglo wego [%], n — zawartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym [%], Wpw — zawartość wilgoci przemijającej węgla, to jest części wilgoci całkowitej zawartej w wę glu, którą traci on podczas suszenia aż do osiągnięcia przybliżonej równowagi z wilgo cią powietrza otaczającego (dla węgli po chodzących z różnych pokładów należy do obliczeń przyjąć najwyższą wartość Wpw) [%].

3. Zawartość wody przemijającej w pyle kopalnia nym w strefie zabezpieczającej w polach niemetano wych może wynosić 0,9 W.

4. W wyrobiskach korytarzowych, w pokładzie zali czonym do IV kategorii zagrożenia metanowego, za wartość części niepalnych stałych w pyle kopalnianym poza strefami zabezpieczającymi powinna wynosić co najmniej 50% lub zawartość wody przemijającej po winna wynosić co najmniej 60% wartości wymaganej w strefie zabezpieczającej, określonej wzorem, o któ rym mowa w ust. 2.

5. Częstotliwość kontroli zawartości części niepal nych stałych lub wody przemijającej w pyle kopalnia nym, o których mowa w ust. 1—4, w strefie zabezpie czającej, dokonywanych przez służby dla zwalczania zagrożenia wybuchem pyłu węglowego, ustala kierow nik ruchu zakładu górniczego w zależności od inten sywności osiadania pyłu. Kontrole te powinny być przeprowadzane nie rzadziej niż co 30 dni. § 31

5. W wyrobiskach, w których nie jest możliwe utrzymywanie stref zabezpieczających, zastępuje się je rozstawnymi zaporami przeciwwybuchowymi. § 31

6.

1. W wyrobiskach zaliczonych do klasy B za grożenia wybuchem pyłu węglowego stosuje się zapo ry przeciwwybuchowe, w sposób określony w załącz niku nr 5 do rozporządzenia.

2. Służby dla zwalczania zagrożenia wybuchem py łu węglowego kontrolują stan zapór przeciwwybucho wych nie rzadziej niż co 30 dni. § 31

7. Główne zapory przeciwwybuchowe buduje się na wlocie i wylocie każdego rejonu wentylacyjnego oraz we wszystkich pozostałych wyrobiskach łączą cych rejony wentylacyjne. § 31

8.

1. Pomocnicze zapory przeciwwybuchowe buduje się wewnątrz rejonów wentylacyjnych, w odle głości od 60 m do 200 m od miejsc możliwego zapo czątkowania wybuchu pyłu węglowego.

2. W uzasadnionych okolicznościach odległość, o której mowa w ust. 1, może być zmniejszona do 40 m lub zwiększona ponad 200 m, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górnicze go, z tym że strefę zabezpieczającą wykonaną przez opylanie pyłem kamiennym lub zmywanie wodą prze dłuża się do miejsca zabudowania zapory.

3. W przypadku gdy długość wyrobiska uniemożli wia zabudowanie w nim całej zapory przeciwwybucho Dziennik Ustaw Nr 139 — 8944 — Poz. 1169 wej, buduje się w tym wyrobisku co najmniej połowę zapory, a pozostałą część zapory — w każdym sąsied nim wyrobisku.

4. W przypadku gdy wzajemna odległość między sąsiednimi przodkami wybierkowymi jest mniejsza niż 150 m, budowanie zapory przeciwwybuchowej w wy robisku między tymi przodkami nie jest wymagane. § 31

9.

1. Pomocniczymi zaporami przeciwwybu chowymi ponadto zabezpiecza się:

1) przodek wyrobiska wybierkowego,

2) przodek wyrobiska korytarzowego,

3) grupy przodków korytarzowych lub wybierkowych, których nie można zabezpieczyć oddzielnie zapora mi,

4) wyrobiska, w których pracują maszyny lub inne urządzenia powodujące na długości co najmniej 30 m powstawanie nagromadzenia pyłu węglowe go niebezpiecznego w pyle kopalnianym niezabez pieczonym w ilości 0,5 kg/m3 wyrobiska i powyżej,

5) pole pożarowe,

6) wyrobisko, w którym zawartość metanu w powie trzu jest wyższa od 1,5 % lub występują przystropo we nagromadzenia metanu,

7) miejsca znacznego nagromadzenia pyłu węglowe go niebezpiecznego w pyle kopalnianym niezabez pieczonym, w szczególności powyżej 0,5 kg/m3 wy robiska, występujące w wyrobiskach korytarzo wych, przy czym odległość między zaporami nie może być większa niż 200 m.

2. W polach metanowych w wyrobiskach koryta rzowych, przewietrzanych za pomocą lutniociągów, buduje się pomocnicze zapory przeciwwybuchowe w odległości nie większej od siebie niż 200 m.

3. W polach II—IV kategorii zagrożenia metanowe go buduje się dodatkowe pomocnicze zapory przeciw wybuchowe w odległości nie większej od siebie niż 200 m w wyrobiskach korytarzowych przewietrzanych prą dem powietrza wytwarzanym wentylatorem głównym, w których:

1) zawartość metanu w powietrzu jest większa od 0,5% — zabudowane są kable lub przewody elek troenergetyczne.

2) zawartość metanu w powietrzu jest większa od 1,5% — występują przystropowe nagromadzenia metanu,

3) wyznaczone są strefy szczególnego zagrożenia tą paniami. § 3

20. Podczas akcji przeciwpożarowej zakres za bezpieczeń przed wybuchem pyłu węglowego ustala się w planie akcji. § 32

1. W miejscu zabudowania zapory przeciwwy buchowej wyrobisko powinno być:

1) opylone do zawartości co najmniej 70 % części nie palnych stałych w polach niemetanowych lub co najmniej 80 % w polach metanowych — w przy padku stosowania zapory pyłowej, lub

2) zmyte wodą, z zastosowaniem warunku określone go w § 314 ust. 2, a przy braku możliwości utrzyma nia tych warunków — opylone pyłem kamiennym do zawartości części niepalnych stałych, o których mowa w pkt 1, w przypadku stosowania zapory wodnej. § 32

2. Ilość wody lub pyłu kamiennego na zaporze przeciwwybuchowej w przeliczeniu na 1 m2 przekroju wyrobiska w świetle obudowy powinna wynosić co najmniej:

1) 200 dm3 wody lub 200 kg pyłu kamiennego w po lach niemetanowych,

2) 400 dm3 wody lub 400 kg pyłu kamiennego w po lach metanowych oraz w polach niemetanowych dla zabezpieczenia pól pożarowych. § 32

3.

1. W wyrobiskach niezagrożonych wybu chem pyłu węglowego częstotliwość kontroli zawarto ści części niepalnych stałych lub wody przemijającej w pyle kopalnianym, pomiarów intensywności osiada nia pyłu oraz ilości zalegającego pyłu węglowego usta la kierownik ruchu zakładu górniczego.

2. Kontrolę zawartości części niepalnych stałych lub wody przemijającej w pyle kopalnianym oraz ilości zalegającego pyłu węglowego wykonuje się nie rza dziej niż co 30 dni, natomiast pomiary intensywności osiadania pyłu wykonuje się nie rzadziej niż co 180 dni. § 32

4. Przy zwalczaniu zagrożenia wybuchem pyłu węglowego w pomieszczeniach obiektów i urządzeń przeróbki mechanicznej węgla stosuje się wymagania określone w odrębnych przepisach. Rozdział 4 Zagrożenie tąpaniami § 32

5.

1. W zakładach górniczych prowadzących ro boty górnicze w warunkach występowania zagrożenia tąpaniami organizuje się:

1) służby do spraw tąpań,

2) stacje geofizyki górniczej, celem dokonywania bie żącej analizy aktywności sejsmicznej górotworu i oceny stanu zagrożenia tąpaniami.

2. W zakładach górniczych likwidowanych zakres i sposób zwalczania zagrożenia tąpaniami ustala kie rownik ruchu zakładu górniczego. § 32

6.

1. Podczas prowadzenia robót górniczych na głębokościach większych od 400 m, w zakładzie górni czym określa się możliwość wystąpienia zagrożenia tą paniami wynikającą z:

1) ciśnienia górotworu, prowadzenia robót górni czych, zaszłości eksploatacyjnych oraz zaburzeń tektonicznych,

2) budowy górotworu, a zwłaszcza występowania w otoczeniu złoża grubych warstw skał zwięzłych i mocnych,

3) naturalnej skłonności do tąpań złoża i skał otacza jących, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8945 — Poz. 1169

4) zjawisk dynamicznych stwierdzonych obserwacja mi.

2. Ocenę stanu zagrożenia tąpaniami, zwalczanie tąpań oraz projektowanie i prowadzenie robót górni czych w warunkach występowania zagrożenia tąpania mi wykonuje się w sposób określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia. § 32

7.

1. Podczas projektowania zakładów górni czych i nowych poziomów w zakładach istniejących określa się aktualny i przewidywany stan zagrożenia tąpaniami złoża (pokładu) lub jego części, na podsta wie wyników badań z wykorzystaniem doświadczeń w eksploatacji tego złoża (pokładu) w sąsiednich zakła dach górniczych.

2. Badania, o których mowa w ust. 1, z uwzględnie niem warunków geologiczno-górniczych, właściwości geomechanicznych pokładu, oraz badania skał stropo wych dla celów związanych z zaliczaniem do odpo wiednich stopni zagrożenia tąpaniami wykonuje rze czoznawca. § 32

8.

1. W zakładzie górniczym wybierającym zło że (pokład) lub jego części zagrożone tąpaniami projek tuje się i prowadzi roboty górnicze w sposób ograni czający powstawanie nadmiernej koncentracji naprę żeń w górotworze.

2. Dla złoża (pokładu) lub jego części, zaliczonych na podstawie odrębnych przepisów do odpowiednie go stopnia zagrożenia tąpaniami, opracowuje się kom pleksowy projekt eksploatacji; projekt opiniuje specjal na komisja, o której mowa w art. 107 ust. 8 pkt 3 usta wy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i gór nicze, oraz zatwierdza kierownik ruchu zakładu górni czego.

3. Kompleksowy projekt eksploatacji zawiera w szczególności:

1) charakterystykę złoża (pokładu) wraz z niezbędny mi mapami i przekrojami,

2) sposób udostępnienia i przygotowania złoża (po kładu) do wybierania,

3) zakres i kolejność wybierania, na okres od 3 do 6 lat oraz kierunki wybierania na okres następnych 3 do 5 lat, z uwzględnieniem złóż (pokładów) niezagro żonych tąpaniami, jeżeli roboty górnicze w nich prowadzone będą miały wpływ na złoża (pokłady) zagrożone tąpaniami,

4) charakterystykę stosowanych systemów eksploata cji,

5) sposób koordynacji projektowanych robót górni czych z robotami w sąsiednich rejonach i w sąsied nich zakładach górniczych,

6) prognozę zagrożenia tąpaniami i wstrząsami, w okresie obowiązywania projektu,

7) wyposażenie i możliwości pomiarowe kopalnianej stacji geofizyki górniczej (w tym projekt dostoso wania geometrii sieci sejsmologicznej do planowa nych robót górniczych). § 329.

1. Eksploatację pokładu (złoża) zagrożonego tąpaniami prowadzi się bez pozostawiania resztek zdolnych do koncentracji i przenoszenia naprężeń.

2. Resztek, o których mowa w ust. 1, nie można tak że pozostawiać w pokładach węgla niezagrożonych tą paniami, jeżeli mogłyby mieć wpływ na pokłady zagro żone tąpaniami.

3. W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi dopuszcza się pozostawienie części słabo okruszcowanego lub nieokruszcowanego złoża pod warunkiem ustalenia, przez kierownika ruchu zakładu górniczego, dodatkowych zasad bezpiecznego prowa dzenia robót w zasięgu oddziaływania tej części złoża. § 330. Prowadzenie robót górniczych w złożu (po kładzie) lub jego częściach oraz między sąsiednimi za kładami górniczymi powinno być skoordynowane w zakresie możliwych wpływów i wzajemnego oddzia ływania. § 33

1. Podczas projektowania zakładów górniczych lub nowych poziomów w tych zakładach uwzględnia się możliwość czystego wybrania filarów ochronnych. § 33

2. Główne wyrobiska udostępniające pokład węgla lub wiązkę pokładów węgla zagrożonych tąpa niami wykonuje się w strukturze kamiennej. § 33

3.

1. Podczas prowadzenia robót górniczych w złożu (pokładzie) lub jego części, zagrożonych tąpa niami, na bieżąco prowadzi się analizę i ocenę stanu te go zagrożenia.

2. W razie stwierdzenia wzrostu stanu zagrożenia tąpaniami stosuje się metody i środki likwidacji tego zagrożenia oraz metody i środki kontroli skuteczności zastosowanej profilaktyki.

3. W przypadku gdy zastosowane środki, o których mowa w ust. 2, nie obniżają istniejącego stanu zagro żenia, wstrzymuje się roboty w wyrobisku związane z jego postępem do czasu podjęcia skuteczniejszych środków profilaktycznych lub wprowadzenia zmian w technologii prowadzenia robót górniczych. § 33

4. Wybieranie pokładów węgla zagrożonych tą paniami prowadzi się systemami ścianowymi. § 33

5. Podczas wybierania złoża rud miedzi lub je go części zagrożonej tąpaniami:

1) w warunkach zaliczenia do II lub III stopnia zagroże nia tąpaniami tak projektuje się eksploatację, aby filary podporowe znajdowały się w fazie wytrzyma łości pozniszczeniowej,

2) przy wybieraniu wzdłuż zrobów prowadzi się front wybierkowy w sąsiedztwie tych zrobów w taki spo sób, aby wyprzedzał on pozostałą część frontu,

3) stosuje się zasadę sukcesywnego upodatniania ca lizny wzdłuż dróg dojazdowych do wyrobisk wy bierkowych, w szczególności w sąsiedztwie zro bów,

4) unika pozostawiania filarów oporowych; w razie konieczności pozostawienia filara oporowego jego szerokość powinna wynosić co najmniej 350 m. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8946 — Poz. 1169 § 33

6. W zakładach górniczych eksploatujących po kłady węgla zagrożone tąpaniami nie można dopusz czać do krzyżowania się, wyprzedzania lub mijania frontów eksploatacyjnych w pokładach zalegających we wzajemnej odległości mniejszej niż 200 m. § 33

7.

1. Pokłady węgla lub ich części, zaliczone do III stopnia zagrożenia tąpaniami, odpręża się przez uprzednie wybranie pokładu odprężającego lub war stwy odprężającej.

2. Grubość pokładu odprężającego lub warstwy od prężającej nie może być mniejsza niż 1,8 m.

3. W pokładach węgla lub w ich częściach zaliczo nych do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, w ścia nach stosuje się obudowę zmechanizowaną.

4. W ścianach, o których mowa w ust. 3, przy wy bieraniu grubego pokładu węgla warstwami wysokość pierwszej wybieranej warstwy (odprężającej) nie może przekraczać 3 m. § 33

8. W pokładach węgla lub w ich częściach, zali czonych do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, roz piętość utrzymywanego wyrobiska ścianowego nie może przekraczać:

1) 6 m — przy wybieraniu pokładu z zawałem stropu, licząc od ociosu węglowego ściany do linii zawału,

2) 7 m — przy wybieraniu pokładu z podsadzką suchą, licząc od ociosu węglowego ściany do linii szczel nej podsadzki,

3) 10 m — przy wybieraniu pokładu z podsadzką hy drauliczną, licząc od ociosu węglowego ściany do linii szczelnej podsadzki. § 33

9. W ścianach podsadzkowych z obudową zmechanizowaną dopuszcza się stosowanie obudowy drewnianej w polu przeznaczonym do podsadzania. § 340. W pokładach węgla zaliczonych do II i III stopnia zagrożenia tąpaniami:

1) w przecinkach ścianowych niedozwolone jest sto sowanie obudowy zasadniczej ze stojakami drew nianymi,

2) wykonywanie osadników w węglu jest dopuszczal ne wyłącznie: a) w ostatnim lub najniższym przewidzianym do eksploatacji pokładzie zagrożonym tąpaniami, b) w pokładzie, którego resztki nie mają wpływu na sąsiednie pokłady, c) w bezpośrednim sąsiedztwie uskoków o dużych zrzutach,

3) niedozwolone jest wykonywanie wyrobisk koryta rzowych w polu wybiegu ściany. § 34

1. Wszystkie wyrobiska dostępne w polu wy biegu ściany likwiduje się lub wyłącza z ruchu w odle głości, od frontu ściany, ustalonej przez kierownika ru chu zakładu górniczego. § 342

1. W złożu rud miedzi lub w jego części, zali czonym do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, nie dozwolone jest równoczesne wykonywanie, przed frontem wybierkowym, wyrobisk usytuowanych rów nolegle do prowadzonego frontu.

2. W złożu rud miedzi lub jego części, zaliczonym do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, osadniki lo kalizuje się i wykonuje w taki sposób, aby po zakończe niu eksploatacji danej części złoża nie pozostawały resztki calizny między tymi osadnikami a zrobami. § 34

3.

1. Wyrobiska korytarzowe w pokładach wę gla zaliczonych do III stopnia zagrożenia tąpaniami, prowadzone równolegle do krawędzi eksploatacji, po winny znajdować się poza strefą oddziaływania tych krawędzi.

2. Dopuszcza się wykonywanie wyrobiska koryta rzowego w strefie oddziaływania krawędzi, na warun kach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górni czego, jeżeli długość odcinka drążonego wyrobiska w tej strefie nie przekracza 100 m. § 34

4. W złożu (pokładzie) lub jego części, zaliczo nym do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, przy prowadzeniu wyrobisk korytarzowych na zbicie, jeden z przodków zatrzymuje się w odległości nie mniejszej niż 30 m od siebie. § 34

5.

1. W pokładach węgla zaliczonych do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, w wyrobiskach koryta rzowych, stosuje się stalową obudowę podatną lub z ograniczoną podatnością.

2. Przy drążeniu wyrobiska korytarzowego w po przek uławicenia grubego pokładu węgla zaliczonego do II lub III stopnia zagrożenia tąpaniami, stosuje się obudowę zamkniętą lub odpowiednio wzmocnioną.

3. W pokładach węgla, po stwierdzeniu wyraźnego wzrostu zagrożenia tąpaniami w wyrobisku korytarzo wym drążonym kombajnem, urabianie kombajnem wstrzymuje się. Wznowienie urabiania kombajnem może nastąpić po likwidacji lub ograniczeniu tego za grożenia. § 34

6.

1. W wyrobiskach wykonanych w złożach (pokładach) zagrożonych tąpaniami wyznacza się i ak tualizuje strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami, przy wejściu do których instaluje się środki łączności ogólnokopalnianej.

2. W zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi kierownik ruchu zakładu górniczego ustala miejsca zainstalowania środków łączności, o których mowa w ust. 1. Rozdział 5 Zagrożenia pożarowe § 34

7.

1. Zakład górniczy powinien posiadać:

1) odpowiednio zorganizowaną i wyposażoną służbę przeciwpożarową,

2) sprzęt przeciwpożarowy i ratowniczy oraz środki gaśnicze,

3) plan akcji przeciwpożarowej dla podziemnej części zakładu górniczego, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8947 — Poz. 1169

4) regulamin organizacji i wyposażenia służby prze ciwpożarowej na powierzchni — zakładowej straży pożarnej lub innej jednostki ratowniczej, uzgodnio ny z właściwą terenowo komendą Państwowej Straży Pożarnej.

2. Do zadań służby przeciwpożarowej na po wierzchni zakładu górniczego należy organizowanie ochrony przeciwpożarowej w zakładzie górniczym oraz nadzór nad stanem zabezpieczenia przeciwpożarowe go terenu, obiektów i urządzeń, a w szczególności:

1) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczo-ga śniczej podczas walki z pożarami, klęskami żywio łowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami,

2) ustalenie podstawowych kierunków i metod profi laktyki przeciwpożarowej i nadzór nad ich realiza cją,

3) prowadzenie nadzoru i kontroli stanu zabezpiecze nia przeciwpożarowego obiektów i urządzeń, zgod nie z harmonogramem kontroli zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

4) współdziałanie, w zakresie postępu technicznego, w zabezpieczeniu przeciwpożarowym obiektów i urządzeń,

5) udział w postępowaniach wyjaśniających okolicz ności i przyczyny powstania pożarów oraz rozprze strzeniania się pożarów, a także opracowywanie wniosków zmierzających do poprawy sytuacji po żarowej,

6) ustalenie programów i zasad prowadzenia szkoleń przeciwpożarowych i współudział w szkoleniach oraz nadzór nad ich realizacją,

7) ustalenie potrzeb i zasad zabezpieczenia obiektów, maszyn i urządzeń w sprzęt i instalacje przeciwpo żarowe,

8) współdziałanie, z terenowymi komendami Pań stwowej Straży Pożarnej, w zakresie zabezpiecze nia operacyjnego zakładu górniczego,

9) opiniowanie programów modernizacyjno-rozwojo wych zakładu górniczego, w zakresie ich zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, oraz uczestniczenie w komisjach odbioru nowych lub modernizowanych obiektów i urządzeń,

10) opracowywanie analiz stanu zabezpieczenia prze ciwpożarowego zakładu górniczego oraz przedsta wianie kierownikowi ruchu zakładu górniczego wniosków w zakresie poprawy stanu bezpieczeń stwa przeciwpożarowego.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego, w uzasad nionych przypadkach, może spełnić obowiązek zorga nizowania służby przeciwpożarowej dla powierzchni zakładu górniczego przez:

1) organizację stałej współpracy służb przeciwpożaro wych kilku zakładów górniczych,

2) powierzenie Państwowej Straży Pożarnej prowa dzenia działań ratowniczo-gaśniczych, przy czym wymagania określone w ust. 2 pkt 2—10 realizo wać będzie służba wyznaczona przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

4. W zakładzie górniczym wydobywającym węgiel kamienny prowadzi się rozpoznanie dotyczące możli wości samozapalenia się węgla. Sposób pobierania próbek węgla, w celu przeprowadzenia badań samoza palności i oznaczenia wskaźnika samozapalności, okre ślają Polskie Normy. § 34

8.

1. W skład służby przeciwpożarowej zakładu górniczego wchodzą, wyznaczone przez kierownika ru chu zakładu górniczego, osoby kierownictwa i dozoru ruchu, w tym kierownik służby przeciwpożarowej, a w przypadku podziemnej części zakładu górniczego — służba wentylacyjna oraz służby ratownictwa górni czego.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala:

1) obowiązki osób kierownictwa i dozoru ruchu w za kresie ochrony przeciwpożarowej i prowadzenia akcji przeciwpożarowej,

2) zakresy działania służb przeciwpożarowych w za kładzie górniczym, z uwzględnieniem wymagań określonych w odrębnych przepisach dotyczących działalności służby przeciwpożarowej dla po wierzchni zakładu górniczego,

3) zasady współdziałania z właściwymi jednostkami Państwowej Straży Pożarnej, w przypadku wystą pienia pożaru na powierzchni. § 34

9. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu wyzna czone przez kierownika ruchu zakładu górniczego prze prowadzają, w okresach półrocznych, przeszkolenia pracowników w zakresie:

1) zagrożenia pożarowego,

2) zasad zachowania się podczas pożaru,

3) sposobów gaszenia pożarów,

4) posługiwania się sprzętem przeciwpożarowym oraz środkami stosowanymi do gaszenia pożaru. § 350.

1. W zakładzie górniczym wyznacza się dro gi ucieczkowe, które powinny być odpowiednio ozna kowane.

2. Aktualne schematy dróg ucieczkowych z oddzia łów górniczych umieszcza się w miejscach, w których dokonywany jest podział pracy.

3. Pracowników zatrudnionych w oddziałach górni czych zapoznaje się, co najmniej raz na pół roku, z dro gami ucieczkowymi. § 35

1. Właściwy organ nadzoru górniczego, co naj mniej raz w roku, sprawdza stan przygotowania zakła du górniczego do prowadzenia akcji przeciwpożaro wej. § 35

2.

1. W wyrobiskach niedozwolone jest posia danie lub palenie tytoniu oraz posiadanie środków do wzniecania ognia.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego zapewnia przeprowadzenie, co najmniej raz w miesiącu, szczegó łowych kontroli w zakresie przestrzegania zakazu, o którym mowa w ust. 1. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8948 — Poz. 1169 § 35

3.

1. Zakład górniczy wyposaża się w:

1) urządzenia i sprzęt przeciwpożarowy rozmieszczo ne w wyrobiskach oraz obiektach i pomieszcze niach na powierzchni,

2) przeciwpożarowe rurociągi i zbiorniki wodne dla ich zasilania.

2. Rozmieszczenie, utrzymywanie i kontrolę urzą dzeń oraz sprzętu przeciwpożarowego, rurociągów i zbiorników, o których mowa w ust. 1, określa załącz nik nr 5 do rozporządzenia. § 35

4.

1. W zakładzie górniczym znajdują się:

1) przeciwpożarowe komory poziomowe,

2) przeciwpożarowe komory oddziałowe, w przypad ku zakładów wydobywających kopaliny palne,

3) magazyn awaryjny w razie eksploatacji pokładów zaliczonych do IV kategorii zagrożenia metanowe go.

2. Przeciwpożarowe komory oraz magazyny, o któ rych mowa w ust. 1, lokalizuje się, buduje i wyposaża w urządzenia, sprzęt oraz materiały, zgodnie z wyma ganiami określonymi w Polskich Normach. § 35

5.

1. Wieże szybowe, budynki przyszybowe oraz inne budynki w promieniu 20 m od wlotu do szy bu, sztolni lub upadowej wykonuje się z materiałów niepalnych.

2. Wloty do szybów, sztolni i upadowych z po wierzchni wyposaża się w urządzenia niepalne pozwa lające na szybkie i szczelne zamknięcie wyrobisk w ra zie pożaru na powierzchni.

3. Obudowę oraz uzbrojenie szybów systematycz nie oczyszcza się, a łatwo zapalne materiały niezwłocz nie usuwa. § 35

6.

1. W zakładach górniczych wydobywających kopalinę palną w drążonych i przebudowywanych wy robiskach korytarzowych stosuje się obudowę, opinkę i rozpory z materiałów niepalnych, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić na stosowanie opinki i rozpór z drewna, jeżeli:

1) między wszystkimi odrzwiami obudowy znajdują się co najmniej 3 rozpory z materiałów niepalnych,

2) w odległości co 100 m wykonywane są strefy o dłu gości co najmniej 20 m z opinką i rozporami z ma teriałów niepalnych.

3. W zakładach górniczych wydobywających kopa linę niepalną wszystkie skrzyżowania wyrobisk wyko nuje się w obudowie z materiałów co najmniej trudno zapalnych, na długości nie mniejszej niż 10 m we wszystkich kierunkach. § 35

7.

1. Komory podziemne wykonuje się w ka mieniu lub w złożu kopaliny niepalnej.

2. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się wykonanie komór w złożu kopaliny palnej, o ile będą wykonane w obudowie z materiałów niepalnych, za pewniającej skuteczną izolację kopaliny palnej. § 35

8.

1. Na wszystkich poziomach w pobliżu szy bów wdechowych zabudowuje się przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa z drzwiami.

2. W zakładach górniczych eksploatujących złoże kopaliny palnej wykonuje się:

1) przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa z drzwia mi — w prądach grupowych wlotowych oraz we wlotowych i wylotowych prądach rejonowych oraz prądach niezależnych, przewietrzających ko mory,

2) przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa bez drzwi — na wszystkich poziomach przy szybach wyde chowych oraz w miejscach ustalonych przez kie rownika działu wentylacji, wewnątrz rejonów wen tylacyjnych.

3. Przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa utrzy muje się w takim stanie, aby niezwłocznie mogły być zamykane, a przy tamach bezpieczeństwa bez drzwi gromadzi się materiał niezbędny do ich szybkiego za mknięcia. § 35

9.

1. Rozdzielnie elektroenergetyczne średnie go napięcia zasilające urządzenia głównego odwadnia nia, ładownie akumulatorów, stałe składy paliw i środ ków smarnych oraz miejsca napełniania zbiorników maszyn umieszcza się w komorach, o których mowa w § 357, przewietrzanych niezależnym prądem powie trza, zlokalizowanych w polach niemetanowych lub wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeń ze stopniem „a” niebezpieczeństwa wybuchu.

2. Rozdzielnie elektroenergetyczne średniego na pięcia niewymienione w ust. 1 przewietrza się opływo wym prądem powietrza.

3. Przez komory, o których mowa w ust. 1, powinna przepływać ilość powietrza uniemożliwiająca powsta nie wybuchowej mieszaniny wydzielających się gazów lub par z powietrzem.

4. Komory, o których mowa w ust. 1, wyposaża się w:

1) odpowiednie urządzenia i sprzęt przeciwpożarowy,

2) tamę z drzwiami — z materiałów niepalnych, od strony każdego wlotu powietrza.

5. Komory wyznaczone przez kierownika działu wentylacji wyposaża się w samoczynne urządzenia ga śnicze, klapy do samoczynnego zamknięcia okien wen tylacyjnych w tamach oraz urządzenia sygnalizujące do dyspozytorni zagrożenie pożarowe. § 360.

1. W zakładach górniczych wydobywających kopaliny palne przenośniki taśmowe w wyrobiskach wyposaża się w taśmę trudno palną, urządzenia kon troli ruchu oraz samoczynnie uruchamiane urządzenia gaśnicze.

2. W zakładach górniczych wydobywających kopa liny niepalne nowo instalowane przenośniki taśmowe w wyrobiskach wyposaża się w taśmę trudno palną, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8949 — Poz. 1169 urządzenia kontroli ruchu przenośnika oraz urządzenia gaśnicze. W przypadku gdy przenośniki taśmowe zo staną wyposażone w taśmę trudno palną niespełniają cą kryterium samogaśnięcia, instaluje się urządzenia gaśnicze samoczynnie uruchamiane. § 36

1.

1. W zakładach górniczych wyposażonych w instalację podsadzki hydraulicznej lub instalację do podawania pyłu dymnicowego rurociąg podsadzkowy doprowadza się do każdej nowo uruchamianej ściany zawałowej, w której przewiduje się przypinanie warstw węgla lub pozostawianie węgla w zrobach.

2. W zakładach górniczych niemających instalacji, o których mowa w ust. 1, stosuje się środki zastępcze, określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 36

2.

1. W wyrobiskach oraz na nadszybiach nie dopuszczalne jest stosowanie maszyn i urządzeń mają cych w układach hydraulicznych olej palny lub emulsję palną:

1) z układem hydraulicznym z obwodami otwartymi o pojemności większej od 50 dm3 w każdym odręb nie pracującym układzie,

2) z układem hydraulicznym, w którym elementy (ze społy) hydrauliczne są zabudowane na zewnątrz, a długość przewodów łączących te elementy jest większa niż 50 m.

2. Maszyny i inne urządzenia z układami hydraulicz nymi o pojemności oleju palnego lub emulsji palnej większej niż 250 dm3 wyposaża się w samoczynnie uru chamiane lub sterowane urządzenia gaśnicze. § 36

3.

1. Niedopuszczalne jest przechowywanie smarów, olejów i innych materiałów łatwo zapalnych:

1) w odległości mniejszej niż 50 m od wlotów wyro bisk wdechowych na powierzchni,

2) w drążonych wyrobiskach korytarzowych przewie trzanych za pomocą lutniociągów.

2. Smary, oleje i inne materiały łatwo zapalne transportuje się w wyrobiskach oraz przechowywuje w komorach wyłącznie w zamkniętych naczyniach me talowych.

3. Zużyte smary, oleje i inne materiały łatwo zapal ne niezwłocznie usuwa się na powierzchnię. § 36

4.

1. Komory paliw, stałe komory napełniania zbiorników maszyn, komory środków smarnych oraz maszyny do transportu paliw i środków smarych oraz napełniania nimi innych maszyn i urządzeń wyposaża się w stałą, samoczynnie uruchamianą instalację ga śniczą.

2. Komory, o których mowa w ust. 1, podlegają ba daniom odbiorczym przez rzeczoznawcę. § 36

5.

1. Przy równoczesnym prowadzeniu kilku ścian z zawałem stropu ze wspólnymi chodnikami mię dzyścianowymi w warunkach zagrożenia pożarami en dogenicznymi w zrobach, gdy odległość między ścia nami jest większa niż 40 m, izoluje się chodnik między ścianowy od zrobów.

2. Wyrobiska ścianowe po zakończeniu eksploata cji likwiduje się w okresie nieprzekraczającym czasu in kubacji pożaru, ale w terminie nie dłuższym niż 3 mie siące. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może przedłużyć okres likwidacji wyrobiska ścianowego, na warunkach określonych w projekcie technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.

3. W wyrobiskach zakładów górniczych wydoby wających kopalinę palną stosuje się wczesne wykrywa nie pożarów endogenicznych, w sposób określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia. § 36

6.

1. Niedopuszczalne jest wykonywanie cięcia, spawania, zgrzewania lub lutowania metali w pod ziemnych wyrobiskach, z wyjątkiem:

1) podziemnych wyrobisk w zakładach górniczych niemających pól metanowych i wydobywających kopaliny niepalne,

2) szybów wdechowych oraz szybów wydechowych, którymi jest odprowadzane powietrze z pokładów niemetanowych oraz z pól metanowych I i II kate gorii zagrożenia metanowego,

3) komór wykonanych w obudowie niepalnej, prze wietrzanych niezależnym prądem powietrza, zloka lizowanych w pokładach niemetanowych lub w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeń ze stopniem „a” niebezpieczeństwa wybuchu,

4) wyrobisk korytarzowych na odcinku z elektryczną trakcją przewodową, w zakresie dotyczącym trak cji.

2. Przez cięcie metali, o których mowa w ust. 1, ro zumie się cięcie gazowe lub łukiem elektrycznym.

3. Przez zgrzewanie i lutowanie, o którym mowa w ust. 1, rozumie się zgrzewanie lub lutowanie metali przy użyciu otwartego płomienia.

4. Cięcie, spawanie, zgrzewanie lub lutowanie me tali w przypadkach, o których mowa w ust. 1, oraz na wieżach szybowych wykonuje się każdorazowo na wa runkach ustalonych w zezwoleniu wydanym przez kie rownika ruchu zakładu górniczego. § 36

7.

1. Osoba przebywająca w wyrobiskach po winna:

1) mieć przydzielony sprzęt oczyszczający ucieczkowy (pochłaniacz ochronny górniczy) albo sprzęt izolu jący układ oddechowy (aparat regeneracyjny ucieczkowy lub powietrzny butlowy),

2) być przeszkolona w zakresie posługiwania się tym sprzętem,

3) potwierdzić odbycie przeszkolenia własnoręcznym podpisem.

2. Osoba, której przydzielono sprzęt, o którym mo wa w ust. 1 pkt 1, powinna:

1) posiadać go przy sobie, od chwili zjazdu do wyro bisk do chwili wyjazdu na powierzchnię,

2) posługiwać się nim zgodnie z instrukcją użytkowa nia oraz chronić przed uszkodzeniem, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8950 — Poz. 1169

3) odbywać okresowe szkolenia teoretyczne i prak tyczne w zakresie posługiwania się takim sprzę tem.

3. Osoby przebywające w wyrobiskach korytarzo wych drążonych w węglu, przewietrzanych wentylacją odrębną na długości powyżej 300 m, posiadają przy sobie aparaty regeneracyjne ucieczkowe.

4. Kontrolę przestrzegania wymagań określonych w ust. 2 i 3 wykonują osoby dozoru ruchu zakładu gór niczego.

5. Przed wejściem do wyrobiska lub rejonu zakładu górniczego, w którym obowiązuje posiadanie aparatu regeneracyjnego lub powietrznego butlowego, umieszcza się w widocznym miejscu tablice o następu jącej treści: „Osobom nieposiadającym aparatu rege neracyjnego ucieczkowego lub powietrznego butlowe go wstęp wzbroniony”. § 36

8.

1. Ucieczkowy sprzęt ochrony układu odde chowego przeznaczony jest wyłącznie do samoratowa nia się ludzi i stanowi indywidualne zabezpieczenie układu oddechowego użytkownika w razie wystąpienia atmosfery nienadającej się do oddychania.

2. Dla indywidualnego zabezpieczenia układu od dechowego użytkownika można stosować tylko taki ucieczkowy sprzęt ochrony układu oddechowego, któ ry został dopuszczony do stosowania w zakładach gór niczych na podstawie odrębnych przepisów.

3. Niedozwolone jest używanie ucieczkowego sprzętu ochrony układu oddechowego do wykonywa nia prac podczas akcji ratowniczych. § 36

9.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego za pewnia pomieszczenia do przechowywania, wydawa nia, konserwacji oraz kontroli sprzętu ochrony układu oddechowego.

2. Ucieczkowy sprzęt ochrony układu oddechowe go przechowuje się na powierzchni zakładu górnicze go w specjalnie do tego celu przeznaczonych po mieszczeniach, zwanych „punktami wydawczymi”, zlokalizowanych na drodze dojścia do szybu zjazdo wego.

3. Kierownik działu wentylacji jest odpowiedzialny za gospodarkę ucieczkowym sprzętem ochrony układu oddechowego oraz obsługę, konserwację i kontrolę te go sprzętu.

4. Kierownik punktu wydawczego ucieczkowego sprzętu ochrony układu oddechowego, wyznaczony przez kierownika ruchu zakładu górniczego, jest odpo wiedzialny za:

1) prawidłowe funkcjonowanie punktu wydawczego, stan techniczny ucieczkowego sprzętu ochrony układu oddechowego i właściwe szkolenie pra cowników w użytkowaniu tego sprzętu,

2) właściwą obsługę, konserwację i kontrolę ucieczko wego sprzętu ochrony układu oddechowego przez pracowników przeszkolonych w tym zakresie.

5. W przypadku gdy liczba aparatów regeneracyj nych ucieczkowych lub powietrznych butlowych w punkcie wydawczym zakładu górniczego nie prze kracza 200 sztuk, nadzór, obsługę, naprawę, konserwa cję i kontrolę tych aparatów może prowadzić kopalnia na stacja ratownictwa górniczego.

6. Podział ucieczkowego sprzętu ochrony układu oddechowego określa Polska Norma.

7. Szczegółowe zasady gospodarowania ucieczko wym sprzętem ochrony układu oddechowego oraz sprawy związane ze szkoleniem w zakresie jego używa nia określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. § 370.

1. Przez pożar podziemny rozumie się wystą pienie w wyrobisku podziemnym otwartego ognia — żarzącej lub palącej się płomieniem otwartym substan cji oraz utrzymywanie się w powietrzu kopalnianym dymów lub utrzymywanie się w przepływowym prą dzie powietrza stężenia tlenku węgla powyżej 0,0026%.

2. Pojawienie się w powietrzu kopalnianym dymów lub tlenku węgla w ilości powyżej 0,0026%, w wyniku stosowania dopuszczalnych procesów technologicz nych, w szczególności robót strzałowych, prac spawal niczych, pracy maszyn z napędem spalinowym lub wy dzielania się tlenku węgla wskutek urabiania, nie pod lega zgłoszeniu i rejestrowaniu jako pożar podziemny.

3. Zasady postępowania w razie zaistnienia pożaru podziemnego, w tym prowadzenia akcji ratowniczej, określają odrębne przepisy. § 37

1.

1. Stan pożaru w otamowanym polu okreso wo kontroluje się.

2. Granice pola pożarowego wraz z tamami pożaro wymi oznacza się na mapach wentylacyjnych i pokła dowych. § 37

2.

1. Akcją ratowniczo-gaśniczą na powierzchni zakładu górniczego kieruje kierownik ruchu zakładu górniczego, a komendant straży pożarnej (kierownik innej jednostki ratowniczej) lub osoba przez niego wy znaczona prowadzi tę akcję.

2. W straży pożarnej (jednostce ratowniczej) pod czas akcji ratowniczo-gaśniczej stosuje się regulaminy i zasady obsługi sprzętu obowiązujące w Państwowej Straży Pożarnej.

3. Kierujący akcją ratowniczo-gaśniczą jest upraw niony do:

1) wydawania rozkazów i poleceń,

2) podziału terenu akcji na odcinki bojowe i wyznacza nia ich dowódców,

3) powołania sztabu akcji lub zespołu doradców skła dających się ze specjalistów różnych dziedzin.

4. Każda osoba, która zauważyła pożar, natych miast:

1) alarmuje: a) pracowników zatrudnionych w rejonie pożaru, b) dyspozytora ruchu zakładu górniczego, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8951 — Poz. 1169

2) przystępuje do akcji ratowniczo-gaśniczej, polega jącej na: a) ratowaniu życia zagrożonych osób, b) gaszeniu pożaru za pomocą urządzeń i sprzętu gaśniczego, c) wykonywaniu poleceń kierującego akcją ratow niczą. Rozdział 6 Zagrożenie wodne § 37

3.

1. W zakładzie górniczym wykonuje się co najmniej dwa razy w roku pomiary dopływu wód do wyrobisk, a co najmniej raz w roku — analizę chemicz ną tych wód.

2. Zakład górniczy ma, odpowiedni do przewidywa nego dopływu wód, system odwadniania zabezpiecza jący wyrobiska przed zatopieniem.

3. W zakładzie górniczym, w którym występują za grożenia wodne, prowadzi się obserwacje hydrogeolo giczne w zakresie ustalonym przez geologa górnicze go. § 37

4.

1. Podczas prowadzenia robót górniczych w zakładzie górniczym lub jego częściach zaliczonych, na podstawie odrębnych przepisów, do II stopnia za grożenia wodnego:

1) wyrobiska wybierkowe prowadzi się wyłącznie w partiach rozpoznanych wyrobiskami korytarzo wymi lub badawczymi otworami wiertniczymi,

2) wyrobiska wybierkowe prowadzone do pola wy przedza się wyrobiskami korytarzowymi lub otwo rami badawczymi na odległość co najmniej 50 m,

3) stanowiska pracy określone przez kierownika ruchu zakładu górniczego wyposaża się w sygnalizację alarmową oraz wyznacza dla nich drogi ucieczko we.

2. Podczas prowadzenia robót górniczych w zakła dzie górniczym lub jego części zaliczonych, na podsta wie odrębnych przepisów, do III stopnia zagrożenia wodnego, oprócz wymagań określonych w ust. 1:

1) w miejscu stałych stanowisk pracy instaluje się sy gnalizację alarmową oraz wyznacza drogi uciecz kowe,

2) opracowuje plan akcji ratowniczej wraz z instalacją sygnalizacji alarmowej, na wypadek wdarcia się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem skalnym do wyrobisk górniczych.

3. Szczegółowy zakres i sposób prowadzenia robót górniczych w warunkach, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego. § 37

5.

1. Drogi ucieczkowe, o których mowa w § 374, odpowiednio oznakowuje się, oświetla sta łym światłem elektrycznym oraz wyposaża w środki łączności, w zakresie ustalonym przez kierownika ru chu zakładu górniczego.

2. Aktualne schematy dróg ucieczkowych z zagro żonych wyrobisk umieszcza się w miejscach dokony wania podziału pracy.

3. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu, wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego, okresowo pouczają pracowników o zagrożeniu wodnym, w tym o drogach ucieczkowych, sposobie i kierunku wycofy wania się w wypadku wdarcia się wody lub mieszani ny wody z luźnym materiałem skalnym oraz o sygnali zacji alarmowej. § 37

6. Drążenie wyrobiska przez strefę, z której mo że nastąpić wdarcie wody lub mieszaniny wody z luź nym materiałem, wykonuje się na podstawie technolo gii bezpiecznego prowadzenia robót, zaopiniowanej przez kopalniany zespół do spraw zagrożeń wodnych i zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górni czego. § 37

7. Niedopuszczalne jest tworzenie zbiornika wodnego w wyrobisku górniczym, zrobach lub w góro tworze, jeżeli mógłby stanowić zagrożenie dla innych istniejących wyrobisk górniczych lub sąsiednich zakła dów górniczych. § 37

8.

1. Wprowadzanie wód do wyrobiska górni czego lub zrobów oraz wtłaczanie wód do górotworu wymaga opracowania odpowiedniego projektu tech nicznego określającego warunki gromadzenia się wo dy w zrobach, górotworze lub jej odprowadzania oraz kontroli bilansu wodnego, zaopiniowanego przez ko palniany zespół do spraw zagrożeń wodnych i zatwier dzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Przepis ust. 1 stosuje się do wtłaczania wód do wyrobisk i górotworu także w przypadku likwidacji za kładu górniczego.

3. Wtłoczenie wody do wyrobisk górniczych lub zrobów, w okresie likwidacji zakładu górniczego lub je go części, wymaga opinii zespołów do spraw zagrożeń wodnych sąsiednich zakładów górniczych oraz wyma ga uzyskania opinii rzeczoznawcy.

4. Przepisy ust. 1 i 2 nie naruszają przepisów prawa wodnego.

5. Dla rozpoznawania warunków wodnych wyko nuje się z powierzchni lub wyrobisk badawcze otwory wiertnicze, w przypadkach określonych w § 58.

6. Każdy badawczy otwór wiertniczy z wyrobiska górniczego dla rozpoznania warunków wodnych wy posaża się w rurę obsadową z zasuwą i manometrem, której szczelność i wytrzymałość sprawdza się na ci śnienie co najmniej 50% wyższe od maksymalnego spodziewanego.

7. Otwory badawcze, o których mowa w ust. 5, po odwierceniu i wykonaniu badań likwiduje się lub pozo stawia dla drenażu; o pozostawieniu badawczych otworów wiertniczych dla drenażu decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego. § 37

9. Kierownik ruchu zakładu górniczego, na wniosek geologa górniczego, określa wyrobiska, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8952 — Poz. 1169 w których wykonuje się wyprzedzające otwory wiertni cze, rozpoznające górotwór na odległość nie mniejszą niż 4 m. § 380. Prace związane z odwadnianiem wykonuje się zgodnie z projektem, zatwierdzonym przez kierow nika ruchu zakładu górniczego. § 38

1.

1. Przed rozpoczęciem prowadzenia robót górniczych w kierunku lub w sąsiedztwie zatopionych wyrobisk lub innych zbiorników wodnych, uskoków wodonośnych, zawodnionych warstw nadkładu od prowadza się nagromadzone wody, a w razie braku ta kiej możliwości wyznacza filar bezpieczeństwa.

2. Filar bezpieczeństwa nie może być naruszony ro botami górniczymi. § 38

2.

1. Wyrobiska zagrożone wdarciem wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem wyposaża się w odpowiednie tamy wodne.

2. O konieczności budowy tam wodnych, ich rodza ju, sposobie obsługi i kontroli decyduje kierownik ru chu zakładu górniczego.

3. Tamę wodną wykonuje się na podstawie projek tu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ru chu zakładu górniczego. § 38

3.

1. Przed każdą tamą wodną z drzwiami powi nien znajdować się telefon oraz urządzenie nadawcze do sygnalizacji alarmowej, odbieranej we wszystkich czynnych wyrobiskach za tamą.

2. Osoby przebywające w zagrożonych wyrobi skach powinny być pouczone o sposobie zamykania tam. § 38

4.

1. Powierzchniowe i podziemne zbiorniki wodne, uskoki wodonośne i otwory wiertnicze oraz wyznaczone dla nich filary bezpieczeństwa i filary ochronne nanosi się na mapach pokładów i poziomów, dla których mogą stanowić zagrożenie.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do warstw wodo nośnych. § 38

5.

1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakła du górniczego dokumentują oraz przekazują geologo wi górniczemu informacje i uwagi o stanie zagrożenia wodnego.

2. Geolog górniczy dokumentuje każde wdarcie wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem.

3. Wody mogą być odprowadzane do wyrobiska lub zrobów sąsiednich zakładów górniczych po uzgod nieniu między zainteresowanymi zakładami górniczy mi i powiadomieniu właściwego organu nadzoru gór niczego. Rozdział 7 Zagrożenie radiacyjne naturalnymi substancjami pro mieniotwórczymi § 38

6. W podziemnych zakładach górniczych, w wyrobiskach zagrożonych radiacyjnie, w których podczas wykonywania pracy istnieje możliwość otrzy mania rocznej dawki efektywnej powyżej 1 mSv, wpro wadza się metody organizacji pracy uniemożliwiające przekroczenie limitu użytkowego 20 mSv. § 38

7.

1. W podziemnym zakładzie górniczym pro wadzi się pomiary zagrożenia radiacyjnego naturalny mi substancjami promieniotwórczymi.

2. W zakładzie górniczym, w którym występuje za grożenie radiacyjne, prowadzi się pomiary i ocenia stan zagrożenia.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyznacza osobę sprawującą nadzór nad ochroną przed natural nymi substancjami promieniotwórczymi oraz osoby dozoru ruchu odpowiedzialne za prowadzenie pomia rów.

4. Sposób wykonywania pomiarów, dokumento wania wyników oraz oceny stanu zagrożenia radiacyj nego naturalnymi substancjami promieniotwórczymi określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. § 38

8.

1. Kryteria oraz tryb zaliczania wyrobisk gór niczych do poszczególnych klas zagrożenia radiacyjne go naturalnymi substancjami promieniotwórczymi określają odrębne przepisy.

2. W wyrobiskach zaliczonych do klasy B zagroże nia radiacyjnego prowadzi się kontrolę środowiska pracy oraz przeprowadza ocenę narażenia indywidual nego, wykonując pomiary u osób reprezentatywnych dla danego stanowiska pracy, w związku z narażeniem na promieniowanie.

3. W wyrobiskach zaliczonych do klasy A zagroże nia radiacyjnego prowadzi się kontrolę środowiska pracy oraz kontrole dawek indywidualnych zatrudnio nych pracowników.

4. Wyrobiska zaliczone do klasy B zagrożenia radia cyjnego traktuje się jako nadzorowane, natomiast wy robiska zaliczone do klasy A — jako kontrolowane.

5. Wyrobiska kontrolowane oznakowuje się znaka mi ostrzegawczymi przed promieniowaniem. Wstęp do nich powinien być ograniczony do osób, które zo stały odpowiednio poinstruowane przez osobę spra wującą nadzór nad ochroną przed naturalnymi sub stancjami promieniotwórczymi.

6. Sposób oznakowania wyrobisk, o których mowa w pkt 5, określa osoba sprawująca nadzór nad ochroną przed naturalnymi substancjami promieniotwórczymi.

7. Dla zmniejszenia zagrożenia spowodowanego występowaniem promieniotwórczych wód i osadów dołowych, odpowiednio do lokalnych warunków:

1) ujmuje się i odprowadza wody wypływające z gó rotworu bezpośrednio do kanałów ściekowych lub rurociągów wodnych,

2) wytrąca i usuwa promieniotwórcze osady, zgodnie z zaopiniowaną przez rzeczoznawcę i zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego doku mentacją. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8953 — Poz. 1169

8. Pracowników zatrudnionych przy usuwaniu pro mieniotwórczych osadów (o aktywności właściwej ra du większej niż 10 kBq/kg):

1) wyposaża się w środki ochrony indywidualnej, w szczególności w indywidualne środki ochrony dróg oddechowych przy pracach z suchymi osada mi,

2) poucza o przestrzeganiu zasad higieny. § 38

9.

1. Lokowanie promieniotwórczych osadów w wyrobiskach górniczych oraz zrobach wymaga uzy skania zezwolenia wydanego na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

2. Niedopuszczalne jest lokowanie promieniotwór czych osadów w wyrobiskach górniczych oraz zrobach, jeżeli migracja gazów lub wód może spowodować po wstanie zagrożenia radiacyjnego w czynnych wyrobi skach.

3. Miejsca lokowania promieniotwórczych osadów oznacza się na mapach wyrobisk górniczych. Rozdział 8 Zagrożenie wyrzutami gazów i skał § 390.

1. Zakłady górnicze eksploatujące złoże (po kłady) zagrożone wyrzutami gazów i skał powinny mieć odpowiednio zorganizowaną i wyposażoną służ bę do spraw zwalczania zagrożeń wyrzutami.

2. Pracowników zatrudnionych w polach zagrożo nych wyrzutami gazów i skał informuje się o aktual nym stanie zagrożenia wyrzutami, objawach zagroże nia oraz zasadach postępowania w przypadku wystą pienia objawów lub faktycznego wyrzutu gazów i skał.

3. Szczegółowe zasady prognozowania i wykony wania pomiarów, dla rozpoznania i kontroli stanu za grożenia wyrzutami gazów i skał, metody zwalczania tego zagrożenia oraz wyznaczania stref odprężonych w złożach (pokładach) określa załącznik nr 5 do rozpo rządzenia. § 39

1.

1. W pokładach węgla, których metanono śność jest wyższa od 8 m3/Mg czystej substancji węglo wej, wykonuje się pomiary zwięzłości węgla i inten sywności desorpcji metanu:

1) po udostępnieniu pokładu,

2) w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokła dach węgla w odstępach nieprzekraczających 200 m w płaszczyźnie pokładu,

3) w rejonach występujących zaburzeń geologicznych.

2. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów, o któ rych mowa w ust. 1, wskaźnika zwięzłości węgla ka miennego fz niższego od 0,3, stanowiącego umowną liczbę charakteryzującą zwięzłość węgla kamiennego lub intensywności desorpcji wyższej niż 1,2 kPa, wstrzymuje się dalsze drążenie wyrobiska do czasu ustalenia, przez kierownika ruchu zakładu górniczego, warunków bezpiecznego prowadzenia dalszych robót. § 39

2.

1. W wyrobiskach korytarzowych kamien nych, przy odległości czoła przodka od pokładu węglo wego nie mniejszej niż 3 m, dalsze drążenie poprzedza się pomiarem intensywności desorpcji metanu.

2. W razie stwierdzenia w wyniku pomiaru, o któ rym mowa w ust. 1, intensywności desorpcji wyższej od 1,2 kPa wstrzymuje się doraźnie drążenie wyrobiska do czasu ustalenia, przez kierownika ruchu zakładu górniczego, bezpiecznych warunków prowadzenia ro bót górniczych. § 39

3.

1. W pokładach węgla, w których mogą wy stępować wyrzuty metanu i skał, wykonuje się pomia ry zwięzłości węgla oraz pomiary intensywności de sorpcji metanu.

2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla w odstępach nieprzekraczających 50 m w płasz czyźnie pokładu oraz dodatkowo w rejonie występują cych zaburzeń geologicznych.

3. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów, o któ rych mowa w § 391, intensywności desorpcji metanu niższej od 1,2 kPa i zwięzłości węgla co najmniej 0,3, wykonuje się badania wskaźników zagrożenia wyrzuta mi metanu i skał, jak w pokładach zagrożonych wyrzu tami metanu i skał. § 39

4.

1. W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami metanu i skał wykonuje się kontrolne pomiary intensywności desorpcji metanu co najmniej raz na dobę.

2. W razie stwierdzenia, w wyniku wykonanych po miarów kontrolnych, o których mowa w ust. 1, inten sywności desorpcji metanu większej od 1,2 kPa, co naj mniej raz na dobę powinno się wykonać, oprócz po miarów desorpcji, dodatkowe pomiary:

1) zwięzłości węgla pobranego z najmniej zwięzłej warstwy w czole przodka,

2) ilości zwiercin.

3. Zaprzestanie wykonywania dodatkowych po miarów zwięzłości węgla i ilości zwiercin może nastą pić, jeżeli w trzech kolejnych pomiarach intensywność desorpcji metanu nie przekracza 1,2 kPa. § 39

5.

1. W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami metanu i skał, pomiary intensywności desorpcji i ilości zwier cin wykonuje się w otworach o długości co najmniej 6 m, w przypadku gdy:

1) wskaźniki zagrożenia nie są przekroczone, oraz jed nocześnie występują inne objawy zagrożenia, takie jak nagły wypływ metanu, wydmuch gazu oraz zwiercin z otworu,

2) występuje strefa zaburzeń geologicznych przery wających ciągłość pokładu — co najmniej 4 m przed zaburzeniem, w zaburzeniu oraz 4 m po za zaburzeniem.

2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje się w celu oceny skuteczności zastosowanych metod zmniejszenia zagrożenia. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8954 — Poz. 1169

3. W zawodnionym górotworze pomiary intensyw ności desorpcji metanu i ilości zwiercin można wyko nywać w otworach o długości mniejszej niż określona w ust. 1. § 39

6.

1. W wyrobiskach korytarzowych kamien nych przy odległości czoła przodka od pokładu węglo wego zagrożonego wyrzutami metanu i skał, nie mniej szej niż 3 m, dalsze drążenie poprzedza się odwierce niem otworów o długości co najmniej 4 m dla określe nia intensywności desorpcji metanu.

2. Warunki drążenia wyrobiska na odcinku 3 m przed pokładem oraz sposób otwarcia pokładu zagrożo nego wyrzutami metanu i skał określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

3. W pokładach węgla, w których mogą występo wać wyrzuty metanu i skał albo zagrożonych takimi wyrzutami, w wyrobiskach korytarzowych drążonych równolegle do uskoku, nasunięcia lub sfałdowania większego od grubości pokładu wykonuje się, w odstę pach 50 m, otwory rozpoznawcze w kierunku zaburze nia dla zbadania zalegania skał. § 39

7. W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał lub udostępniających te pokłady, w przypadku napotkania, w wyniku wykonywania otworu rozpoznawczego lub drążenia wyrobiska, zaburzenia geologicznego przery wającego ciągłość pokładu lub powodującego zmianę jego grubości, wstrzymuje się drążenie wyrobiska, a następnie wykonuje dodatkowe otwory rozpoznaw cze, w celu zbadania przed przodkiem calizny na głębo kość co najmniej 6 m. § 39

8.

1. Oceny stanu zagrożenia wyrzutami meta nu i skał w ścianach dokonuje się na podstawie wyni ków pomiarów wykonywanych w przodkach chodni ków przyścianowych.

2. W ścianach, w których wyprzedzenie chodnikami przyścianowymi jest mniejsze niż 30 m, wykonywanie pomiarów dla kontroli stanu zagrożenia wyrzutami metanu i skał przeprowadza się w otworach badaw czych, rozmieszczonych co 25 m wzdłuż ściany.

3. W razie wystąpienia w ścianie zaburzeń przery wających ciągłość pokładu, niestwierdzonych i niezba danych wcześniej wyrobiskami przyścianowymi, kon trolę i ocenę stanu zagrożenia wyrzutami metanu i skał w ścianie prowadzi się w dostosowaniu do lokalnych warunków, w zakresie wyznaczonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 39

9. W przodkach wyrobisk prowadzonych w po kładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał lub udo stępniających te pokłady oraz w innych miejscach, ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górnicze go, znajdują się tablice, na których osoby przeprowa dzające pomiary wskaźników zagrożenia wyrzutami metanu i skał wpisują wyniki bezpośrednio po ich wy konaniu. § 400.

1. W razie stwierdzenia:

1) intensywności desorpcji metanu w przedziale 1,2—2,0 kPa, przy zwięzłości węgla mniejszej niż 0,25 lub ilości zwiercin powyżej 4 dm3 objętości z 1 mb otworu,

2) intensywności desorpcji metanu powyżej 2,0 kPa — urabianie w pokładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał wstrzymuje się do czasu ustalenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego, na podstawie opinii kopalnianego zespołu do spraw zwalczania za grożenia wyrzutami metanu i skał, warunków dalsze go prowadzenia wyrobiska.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, stosu je się, w zależności od warunków lokalnych, metody zwalczania zagrożenia wyrzutami metanu i skał. § 40

1.

1. Urabianie kombajnami w wyrobiskach ko rytarzowych drążonych w pokładach zagrożonych wy rzutami metanu i skał może być stosowane, jeżeli:

1) intensywność desorpcji metanu nie przekracza 1,2 kPa,

2) intensywność desorpcji metanu jest w przedziale 1,2—2,0 kPa przy zwięzłości węgla większej od 0,25 i ilości zwiercin nieprzekraczającej 4 dm3,

3) w odległości 4 m przed i za czołem przodka nie wy stępują zaburzenia geologiczne przerywające cią głość pokładu.

2. Przodek chodnika drążonego kombajnem wy przedza się otworem o długości nie mniejszej niż 10 m. § 40

2. W polach zagrożonych wyrzutami metanu i skał urządzenia metanometrii automatycznej powin ny wyłączać urządzenia elektryczne w czasie nie dłuż szym niż 15 sekund po przekroczeniu dopuszczalnej za wartości metanu w powietrzu. § 40

3. Pracowników zatrudnionych lub przebywają cych w wyrobiskach korytarzowych, przewietrzanych z zastosowaniem urządzeń wentylacji odrębnej, drążo nych w pokładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał lub udostępniających te pokłady, wyposaża się w aparaty regeneracyjne. § 40

4.

1. Przed rozpoczęciem robót górniczych w nowo udostępnianej części złoża lub pokładu opra cowuje się regionalną i lokalną prognozę zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

2. Podczas prowadzenia robót górniczych, w pokła dach zagrożonych wyrzutami gazów i skał, opracowu je się prognozę bieżącą zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

3. Prognoza regionalna zagrożenia wyrzutami ga zów i skał zawiera ocenę skłonności pokładów węgla lub skał towarzyszących do wyrzutów, opracowaną na podstawie wyników badań wiertniczo-geologicznych oznaczenia gazonośności i zwięzłości węgla.

4. Podczas wykonywania wierceń z powierzchni przeprowadza się badania gazonośności i zwięzłości pokładów węgla oraz analizę rozpadu rdzenia wiertni czego skał płonnych na dyski wypukło-wklęsłe lub łu ski. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8955 — Poz. 1169

5. Prognoza lokalna zagrożenia wyrzutami gazów i skał zawiera ocenę skłonności:

1) pokładu węgla do wyrzutów, opracowaną na pod stawie wyników badań gazonośności i zwięzłości z próbek węgla pobranych podczas wykonywania robót udostępniających i przygotowawczych,

2) skał płonnych do występowania wyrzutów, na pod stawie rozpadu rdzenia wiertniczego pobranego z otworów wyprzedzających przodki kamienne w strefach, gdzie prognozą regionalną określono skały płonne, skłonne do wyrzutów. § 40

5.

1. Prognoza bieżąca zagrożenia wyrzutami gazów i skał obejmuje:

1) w pokładach zaliczonych do I kategorii zagrożenia — wykonywanie pomiarów ciśnienia gazów i in tensywności desorpcji gazów,

2) w pokładach zaliczonych do II kategorii zagrożenia, oprócz pomiarów, o których mowa w pkt 1, wyko nywanie pomiarów objętości zwiercin z otworów.

2. W razie stwierdzenia:

1) ciśnienia dwutlenku węgla większego niż 30 kPa lub ciśnienia metanu większego niż 80 kPa,

2) intensywności desorpcji większej niż 1,2 kPa,

3) objętości zwiercin większej niż 4 dm3 z 1 mb otwo ru — prowadzenie robót w przodku wyrobiska wstrzy muje się do czasu ustalenia, przez kierownika ruchu zakładu górniczego, warunków bezpiecznego ich pro wadzenia oraz w zależności od warunków lokalnych stosuje się metody zwalczania zagrożeń wyrzutem gazów i skał. § 40

6.

1. Podczas udostępniania pokładów węgla o grubości powyżej 0,4 m oraz drążenia wyrobisk kory tarzowych w tych pokładach dokonuje się pomiarów gazonośności pokładu i zwięzłości węgla w odstępach nie większych niż 200 m i w rejonie występujących za burzeń geologicznych.

2. W wyrobiskach kamiennych drążonych w stre fach, w których prognozą regionalną określono skały jako skłonne do wyrzutów, przeprowadza się analizę rozpadu na dyski lub łuski rdzenia wiertniczego, uzy skanego z otworu wiertniczego wyprzedzającego przo dek nie mniej niż o 6 m. § 40

7.

1. Podczas eksploatacji wiązki pokładów wę gla w pierwszej kolejności wybiera się pokład nieza grożony lub najmniej zagrożony wyrzutami gazów i skał.

2. W przypadku gdy wszystkie pokłady w wiązce są jednakowo zagrożone wyrzutami, eksploatację rozpo czyna się od pokładu, którego wybranie pozwoli na maksymalne odprężenie pozostałych pokładów.

3. Eksploatacja w pokładzie odprężającym musi wyprzedzać eksploatację w pokładzie odprężonym co najmniej o dwukrotną odległość pionową między tymi pokładami, przy czym odległość ta nie może być mniej sza niż 30 m.

4. W szczególnych wypadkach odległość, o której mowa w ust. 3, może być zmniejszona do 20 m, jeżeli nie spowoduje wzrostu zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

5. Wyrobiska górnicze w pokładzie odprężonym prowadzi się w strefie zasięgu wpływów odprężenia.

6. Eksploatację pokładu odprężającego prowadzi się bez pozostawiania niewybranych resztek. § 40

8.

1. Eksploatację pokładów węgla zagrożo nych wyrzutami gazów i skał prowadzi się systemem ścianowym.

2. Front ścianowy powinien być prostolinijny.

3. Służba mierniczo-geologiczna przeprowadza kontrolę prostolijności ścian nie rzadziej niż co 30 m postępu, a wyniki kontroli przekazuje kierownikowi działu robót górniczych. § 40

9.

1. Chodniki przyścianowe, prowadzone w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał, po winny wyprzedzać front ściany co najmniej o 15 m al bo być prowadzone równo z frontem ściany.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w razie prowadze nia chodników przyścianowych w odległości nie więk szej niż 3 m od zrobów w tym samym pokładzie. § 4

10.

1. Wyrobiska korytarzowe pochyłe w pokła dach zaliczonych do II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał prowadzi się po upadzie.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego może, w uzasadnionych wypadkach, zezwolić na prowadze nie robót po wzniosie. § 41

1.

1. W pokładach zagrożonych wyrzutami ga zów i skał wiercenie otworów w węglu wykonuje się wiertarkami obrotowymi.

2. Wiercenie otworów, o których mowa w ust. 1, w razie stwierdzenia wydmuchu zwiercin i gazu, na tychmiast przerywa się; otworów tych nie pogłębia się.

3. W przodkach kamienno-węglowych dopuszcza się wiercenie wiertarkami udarowymi w kamieniu, gdy:

1) pomiary nie wykazują przekroczeń wielkości wskaź ników, o których mowa w § 405 ust. 2,

2) calizna węglowa wyprzedza caliznę kamienną co najmniej o jeden zabiór. § 41

2. Wiercenie otworów o średnicy powyżej 46 mm wymaga zabezpieczenia otworu głowicą prze ciwwyrzutową lub w inny sposób, ustalony przez kie rownika ruchu zakładu górniczego. § 41

3. W wyrobiskach zagrożonych wyrzutami ga zów i skał urabianie mechaniczne oraz młotkami me chanicznymi w przodkach jest dopuszczalne wyłącz nie w przypadkach, gdy pomiary nie wykazują prze kroczenia wielkości wskaźników, o których mowa Dziennik Ustaw Nr 139 — 8956 — Poz. 1169 w § 405 ust. 2, a przodek chodnika jest wyprzedzony otworem o długości nie mniejszej niż 10 m. § 41

4.

1. Podczas drążenia i przebudowy wyrobisk korytarzowych stosuje się technologię zapobiegającą tworzeniu się wyrw w stropie.

2. W razie powstania wyrwy w stropie wyrobiska niezwłocznie się ją wypełnia. § 41

5.

1. W wyrobiskach kamiennych, przy zbliża niu się do pokładu węgla lub warstw węgla skłonnych do wyrzutów gazów i skał, dobiera się zabiór umożli wiający pozostawienie przed pokładem węgla półki skalnej o grubości co najmniej 2 m.

2. Udostępnianie pokładu lub warstwy węgla może nastąpić na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 41

6.

1. Każde wyrobisko wybierkowe prowadzo ne w pokładzie zagrożonym wyrzutami gazów i skał przewietrza się niezależnym prądem powietrza.

2. Wyrobisko, o którym mowa w ust. 1, w razie wy stępowania w pokładzie gazów z przewagą dwutlenku węgla, można przewietrzać powietrzem prowadzo nym na upad. § 41

7. W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał oraz wyrobiskach udostępniających takie pokłady, przy wy stępowaniu gazów z przewagą dwutlenku węgla, wlo ty lutniociągów ssących w przodku lokalizuje się przy spągu. § 41

8.

1. Pracowników przebywających w wyrobi skach w zakładzie górniczym eksploatującym pokłady węgla zagrożone wyrzutami gazów i skał wyposaża się w aparaty regeneracyjne lub powietrzne.

2. W przodkach wyrobisk, w pokładach zaliczonych do II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał pra cowników wykonujących roboty określone przez kie rownika ruchu zakładu górniczego wyposaża się do datkowo w aparaty powietrzne natychmiastowego użycia.

3. W wyrobiskach górniczych wymienionych w ust. 1 utrzymuje się stacje aparatów oddechowych, podłączonych do rurociągów sprężonego powietrza, lub stacje aparatów regeneracyjnych albo powietrz nych.

4. Pracownicy, o których mowa w ust. 1, powinni być przeszkoleni w zakresie prawidłowego używania sprzętu ochrony dróg oddechowych. § 41

9. W przypadku gdy skutki wyrzutu gazów i skał mogą ujawnić się na powierzchni, kierownik ruchu za kładu górniczego ustala z właściwym organem samo rządu gminnego strefę zagrożenia oraz sposób alarmo wania i zabezpieczenia mieszkańców strefy przed skut kami wypływu gazów na powierzchnię. § 4

20.

1. W wyrobiskach, w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał stosuje się automatyczny po miar zawartości metanu lub dwutlenku węgla, połą czony z automatyczną sygnalizacją alarmową, ostrze gającą załogę o przekroczeniu dopuszczalnych zawar tości tych gazów w powietrzu.

2. Czujniki do pomiaru dwutlenku węgla zabudo wuje się w:

1) drążonych wyrobiskach korytarzowych oraz głę bionych szybach bezpośrednio w przodku,

2) wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza wy pływającym ze ściany — na odcinku do 10 m od ściany.

3. Czujniki do pomiaru dwutlenku węgla umieszcza się w wyrobisku na wysokości do 1 m od spągu, a czuj niki do pomiaru metanu pod stropem — w odległości nie większej niż 10 cm od najwyższego punktu w świe tle obudowy.

4. Próg alarmowy urządzeń, o których mowa w ust. 1, nastawia się na 1% dwutlenku węgla oraz 2% metanu. Przy przekroczeniu progu alarmowego nie zwłocznie wycofuje się ludzi.

5. W rejonowych prądach powietrza wypływają cych z zagrożonych wyrobisk zabudowuje się urządze nia dla automatycznych pomiarów zawartości, odpo wiednio metanu lub dwutlenku węgla w powietrzu z re jestracją wskazań w dyspozytorni.

6. Urządzenia metanometrii automatycznej powin ny wyłączać urządzenia elektryczne, w czasie nie dłuż szym niż 60 sekund, po przekroczeniu dopuszczalnej zawartości metanu w powietrzu. § 42

1. Przodowi, strzałowi, metaniarze oraz osoby dozoru ruchu kontrolują zawartość dwutlenku węgla w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 42

2.

1. W zakładach górniczych wydobywających sól, w wyrobiskach korytarzowych drążonych w złożu zagrożonym wyrzutami gazów i skał wykonuje się wy przedzające otwory badawcze, odwiercone w czole przodka o długości co najmniej o 1 m większej od za bioru przy urabianiu w złożu zaliczanym do:

1) I i II kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał — jeden otwór odwiercany w osi wyrobiska,

2) III kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał — dwa otwory odwiercone przy lewym i prawym ociosie wyrobiska, pod kątem 30° do osi wyrobi ska.

2. Podczas wiercenia otworów, o których mowa w ust. 1, prowadzi się obserwacje zjawisk gazowych, a po zakończeniu wiercenia wykonuje się w otworach pomiary zawartości metanu i siarkowodoru.

3. W razie występowania zjawisk gazowych, takich jak wydmuchy gazów lub zwiercin albo zawartości me tanu w otworze powyżej 1%, wykonuje się otwór kon trolny o długości 4 m w pobliżu poprzedniego otworu oraz przeprowadza w nim pomiary ciśnienia i inten sywności wypływu gazu. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8957 — Poz. 1169

4. W razie stwierdzenia w otworze ciśnienia gazu większego niż 20 kPa lub intensywności wypływu gazu większej niż 0,5 dm3/min, wstrzymuje się prowadzenie robót w przodku do czasu ustalenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego warunków dalszego ich pro wadzenia. § 42

3.

1. Urabianie mechaniczne w złożu soli zagro żonym wyrzutami gazów i skał prowadzi się w zakresie i na warunkach określonych przez kierownika ruchu za kładu górniczego.

2. W wyrobiskach prowadzonych w złożu, o którym mowa w ust. 1, roboty strzałowe wykonuje się metodą centralnego strzelania, po wycofaniu załogi ze strefy zagrożenia skutkami wyrzutu. § 42

4. W złożu soli zaliczonym do II lub III kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał wiercenie otworów wielkośrednicowych prowadzi się na podstawie doku mentacji technicznej, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 42

5.

1. W wyrobiskach wykonywanych metodą ługowania, w polach zaliczanych do II lub III kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał, uruchamianie i za trzymywanie natrysków w przodkach odbywa się zdal nie.

2. Zawór zdalnego uruchamiania i zatrzymywania natrysków lokalizuje się w odległości nie mniejszej niż 100 m od czoła przodka wyrobiska i umieszcza w prą dzie powietrza dopływającego do tego wyrobiska.

3. Wejście ludzi do przodka może nastąpić nie wcześniej niż po 15 minutach od chwili zamknięcia za woru, o którym mowa w ust. 2. § 42

6. W złożu soli zaliczonym do III kategorii zagro żenia wyrzutami gazów i skał stosuje się urządzenia metanometrii automatycznej wyłączające urządzenia elektryczne w czasie nie dłuższym niż 60 sekund, po przekroczeniu dopuszczalnej zawartości metanu w po wietrzu. § 42

7. W zakładach górniczych wydobywających sól pracowników zatrudnionych i przebywających w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał wypo saża się w aparaty regeneracyjne, w zakresie ustalo nym przez kierownika ruchu zakładu. Dział VI Maszyny, urządzenia i instalacje Rozdział I Postanowienia ogólne § 42

8. Maszyny, urządzenia i instalacje utrzymuje się, konserwuje, naprawia i remontuje w sposób usta lony w dokumentacji techniczno-ruchowej producen ta, a ich ruch prowadzi na warunkach określonych w zezwoleniu na oddanie ich do ruchu maszyn, urzą dzeń i instalacji. § 42

9.

1. W zakładach górniczych urządzenia budo wy przeciwwybuchowej stosuje się i eksploatuje w sposób określony w załączniku nr 5 do rozporządze nia.

2. Przepisy ust. 1 stosuje się do zakładów górni czych, w których występuje zagrożenie metanowe. § 430.

1. Pracownicy obsługujący maszyny, urzą dzenia i instalacje powinni posiadać upoważnienia do ich obsługi.

2. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje kierownik ruchu zakładu górniczego na podstawie udokumentowanych uprawnień i kwalifikacji; upoważ nienie pracownicy powinni posiadać przy sobie. § 43

1.

1. Oddanie do ruchu maszyn, urządzeń i in stalacji oraz dokonanie w nich zmian po zabudowie wymaga zezwolenia kierownika ruchu zakładu górni czego lub osoby przez niego upoważnionej.

2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie dokumentacji technicznej lub dokumen tacji wprowadzonych zmian oraz protokołu odbioru technicznego. § 43

2. Dozór oddziału ruchu zakładu górniczego, użytkujący maszyny, urządzenia i instalacje, jest odpo wiedzialny za prawidłowe ich użytkowanie, za obsługę zaś — osoby je obsługujące. § 43

3.

1. Osoby nieupoważnione nie mogą wykony wać samodzielnie żadnych czynności przy maszynach, urządzeniach i instalacjach.

2. Niedozwolona jest naprawa maszyn, urządzeń i instalacji podczas ich ruchu oraz bezpośrednie sma rowanie i czyszczenie części ruchomych.

3. Prace, o których mowa w ust. 2, można wykony wać wyłącznie po zatrzymaniu maszyny lub urządze nia, ich zabezpieczeniu przed samoczynnym prze mieszczeniem oraz po wyłączeniu dopływu energii. § 43

4.

1. Pomieszczenia ruchu zakładu górniczego, w których zainstalowane są maszyny, urządzenia oraz instalacje energetyczne, ze względu na możliwość do stępu do nich osób postronnych, klasyfikuje się jako:

1) zamknięte,

2) otwarte,

3) ogólnie dostępne.

2. Kierownik działu energomechanicznego dokonu je klasyfikacji pomieszczeń, o których mowa w ust. 1, oraz ustala sposoby zabezpieczenia wejść, a także spo rządza wykaz osób upoważnionych do przebywania w pomieszczeniach zamkniętych. § 43

5.

1. Maszyny, urządzenia i instalacje pracujące w ruchu ciągłym powinny być bezpośrednio przekazy wane i przejmowane przez pracowników obsługi na stanowisku ich pracy.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy maszyn i urządzeń zautomatyzowanych, pracujących bez obsługi. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8958 — Poz. 1169 § 43

6.

1. Pracownicy obsługujący maszyny, urzą dzenia i instalacje powinni:

1) zapoznać się ze stanem technicznym maszyny lub urządzenia przed przejęciem obsługi,

2) zawiadomić osoby dozoru ruchu o wszystkich bra kach i usterkach,

3) zabezpieczyć maszyny i urządzenia przed przypad kowym przemieszczeniem lub samoczynnym uru chomieniem,

4) ostrzec osoby znajdujące się w zasięgu pracy ma szyn i urządzeń bezpośrednio przed uruchomie niem,

5) zabezpieczyć stan wyłączenia maszyny po skończo nej pracy.

2. Przy zdalnym sterowaniu urządzeń i maszyn oso by, o których mowa w ust. 1:

1) ostrzegają obsługę wyraźnym sygnałem akustycz nym lub świetlnym albo obydwoma jednocześnie, zgodnie z Polską Normą, o zamiarze ich urucho mienia,

2) upewniają się, że w strefie, w której może zaistnieć niebezpieczeństwo związane z załączeniem lub wy łączeniem urządzenia, nie przebywają ludzie.

3. Osoba, która znalazła się w strefie zagrożonej, powinna mieć możliwość w każdym momencie, z miej sca, w którym się znajduje, wstrzymać rozruch lub za trzymać i zablokować urządzenie, natomiast informa cję o łącznym zatrzymaniu lub zablokowaniu urządze nia powinno się zwrotnie przekazać do osoby sterują cej. § 43

7.

1. W zakładach górniczych prowadzi się ewi dencję urządzeń pomiarowych oraz dokumentuje ich legalizację, uwierzytelnienie lub okresowe sprawdza nie, w sposób określony w odrębnych przepisach.

2. Kierownik działu energomechanicznego ustala okresy sprawdzania urządzeń pomiarowych niepodle gających legalizacji lub uwierzytelnieniu z uwzględnie niem warunków ich użytkowania. § 43

8.

1. Dla urządzeń ciśnieniowych, dźwignico wych i transportowych specjalnych w wyrobiskach prowadzi się ewidencję; urządzenia te powinny być ba dane przez rzeczoznawców.

2. Zakres i częstotliwość badań urządzeń, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 4. § 43

9. W wyrobiskach obok maszyn i urządzeń wy konuje się i utrzymuje przejścia o wymiarach określo nych w projekcie technicznym, jednak nie mniejszych niż o szerokości 0,7 m i wysokości 1,8 m, o ile przepisy rozporządzenia nie stanowią inaczej. Rozdział 2 Obudowy zmechanizowane i maszyny urabiające § 440.

1. Obudowy zmechanizowane powinny speł niać wymagania bezpieczeństwa i ergonomii określo ne w Polskiej Normie.

2. W ścianach zagrożonych tąpaniami z obudową zmechanizowaną ze stojakami dwuteleskopowymi o ściankach cylindrów osłabionych otworami wzdłuż nymi wymagane jest stosowanie elementów upodat niających.

3. Szerokość przejścia wzdłuż ściany w obudowach zmechanizowanych powinna być nie mniejsza niż 0,6 m.

4. Obudowę zmechanizowaną, przeznaczoną do pracy w wyrobiskach ścianowych o wysokości powy żej 2,4 m, wyposaża się w urządzenia chroniące pra cowników przed uderzeniami brył węgla spadających z czoła ściany.

5. Obudowę zmechanizowaną, przeznaczoną do pracy w ścianach o nachyleniu podłużnym powyżej 18° i wysokości powyżej 1,7 m, wyposaża się w hydraulicz nie sterowane osłony oddzielające pole maszynowe od przejścia przeznaczonego dla ludzi.

6. Przedział obudowy zmechanizowanej, przezna czony do przejścia pracowników w ścianach o nachy leniu podłużnym powyżej 25°, wyposaża się w przegro dy, stopnie i uchwyty. Odstępy między przegrodami nie powinny być większe niż 10 m.

7. W ścianie stosuje się obudowy zmechanizowa ne tego samego typu.

8. Dopuszcza się stosowanie różnych typów obu dów zmechanizowanych w jednej ścianie, pod warun kiem uzyskania pozytywnej opinii rzeczoznawcy.

9. Wymagania bezpieczeństwa i kryteria oceny stopnia zużycia elementów obudowy zmechanizowa nej określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 44

1.

1. W ścianach o nachyleniu podłużnym po wyżej 12° kombajny zabezpiecza się przed zsuwa niem się, przez zastosowanie dwóch niezależnych układów hamulcowych albo innych urządzeń zabez pieczających wprowadzonych do stosowania w za kładach górniczych na podstawie odrębnych przepi sów.

2. Kombajny ścianowe powinny spełniać wymaga nia bezpieczeństwa i ergonomii określone w Polskiej Normie.

3. W wyrobiskach ścianowych przy nachyleniu po wyżej 18° oraz w ścianach prowadzonych w pokładach zaliczonych do II i III stopnia zagrożenia tąpaniami kombajny powinny być, po załączeniu zasilania, stero wane zdalnie bezprzewodowo.

4. Niedopuszczalne jest przemieszczanie kombajnu ścianowego przy użyciu łańcucha.

5. W wyrobiskach ścianowych, o nachyleniu po przecznym do 10°, kombajny powinny mieć wymuszo ne prowadzenie po przenośniku zgrzebłowym wzdłuż drogi ruchu po stronie obudowy lub ociosu, natomiast w wyrobiskach ścianowych o nachyleniu poprzecznym powyżej 10° prowadzenie kombajnu powinno być wy muszone od strony obudowy i ociosu. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8959 — Poz. 1169 § 44

2.

1. Kombajn wyposaża się w urządzenia za pewniające ograniczenie zapylenia powietrza oraz urządzenia gaśnicze, jeżeli w układzie hydraulicznym nie zastosowano oleju spełniającego warunki trudno palności.

2. Kombajny przeznaczone do pracy w ścianach o wysokości powyżej 2 m wyposaża się w nastawne osłony ochraniające stanowisko kombajnisty przed bryłami spadającymi z czoła ściany.

3. Kombajny wyposaża się w łącznik awaryjny, do stępny z każdego miejsca wzdłuż kombajnu od strony obsługi; łącznik po zadziałaniu powinien powodować wyłączenie kombajnu oraz współpracujących z nimi urządzeń, pozostając w pozycji wyłączonej; odbloko wanie łącznika awaryjnego powinno następować po wykonaniu dodatkowych czynności.

4. Załączenie zasilania nie może spowodować po suwu kombajnu.

5. Układ hydrauliczny zmiany położenia organu urabiającego powinien mieć urządzenie zabezpieczają ce organ przed opadaniem w przypadku zaniku zasila nia. § 44

3. Przy pracy kombajnu chodnikowego nachy lenia podłużne i poprzeczne wyrobiska nie mogą prze kraczać wartości, przy których może nastąpić zsunięcie kombajnu. § 44

4.

1. Strugi wyposaża się w urządzenia:

1) pozwalające na zatrzymanie i zablokowanie napę dów struga i przenośnika z miejsc odległych od sie bie, nie więcej niż 10 m wzdłuż ściany,

2) zapobiegające wjechaniu głowicy strugowej na na pęd.

2. Wymagania określone w ust. 1 nie mają zastoso wania do strugów, których głowice poruszają się ru chem innym niż posuwisto-zwrotny.

3. Nowo instalowane strugi wyposaża się w urzą dzenia zraszające zabudowane wzdłuż trasy przeno śnika. Rozdział 3 Urządzenia głównego odwadniania § 44

5.

1. Urządzenia, wraz z układami głównego od wadniania, powinny umożliwiać odprowadzenie naj wyższego dobowego dopływu wody w czasie nie dłuż szym niż 20 godzin.

2. Komory pomp i rozdzielni zasilających urządze nia głównego odwadniania lokalizuje się w pobliżu szybów.

3. W rejonie komory pomp głównego odwadniania powinien znajdować się system zbiorników wodnych (chodników), składający się co najmniej z dwóch nieza leżnych zbiorników.

4. W rejonie komory pomp na tych poziomach, z których można sprowadzić wodę odpowiednio przy gotowaną drogą na niższy poziom, na którym znajdują się urządzenia odwadniające i dostatecznej pojemno ści zbiorniki wodne, zapewniające również zmagazy nowanie wody sprowadzanej z wyższych poziomów, można nie instalować zbiorników wodnych.

5. Pojemność czynnych zbiorników wodnych po winna wystarczyć co najmniej na 12-godzinny dopływ do wyrobisk wody pochodzącej z dopływu naturalne go i podsadzki.

6. W razie gdy układy głównego odwadniania umożliwiają odprowadzenie najwyższego dobowego dopływu wody w czasie krótszym niż 20 godzin, po jemność zbiorników wodnych określona w ust. 5 może być odpowiednio zmniejszona za zgodą kierownika ru chu zakładu górniczego. O zmniejszeniu pojemności zbiorników wodnych zawiadamia się właściwy organ nadzoru górniczego.

7. Zbiorniki wodne utrzymuje się w stanie zapew niającym funkcjonalność odwadniania. § 44

6.

1. Komory pomp głównego odwadniania na poziomach o dopływie wody ponad 1 m3/min wyposa ża się co najmniej w 3 pompy.

2. Jeżeli komora pomp jest wyposażona w zespoły pomp, liczba pomp w tych zespołach wynosi co naj mniej:

1) 5 pomp — przy 2 pompach pracujących w zespole,

2) 7 pomp — przy 3 pompach pracujących w zespole.

3. W komorze pomp głównego odwadniania po winny stale znajdować się w pełnej gotowości rucho wej następujące liczby pomp:

1) 2 pompy, w komorach wyposażonych w 3 pompy,

2) dwa zespoły pomp, w komorach wyposażonych w zespoły pomp, o których mowa w ust. 2. § 44

7.

1. W komorach pomp oraz rozdzielni zasila jących pompy głównego odwadniania zapewnia się:

1) bezpośrednią łączność telefoniczną z dyspozyto rem ruchu, w sposób uniemożliwiający nastąpie nie przerwy w łączności w razie zatapiania pozio mu, na którym zlokalizowana jest komora główne go odwadniania,

2) sygnalizację alarmową zagrożenia wodnego — lo kalną i zdalną do miejsca ze stałą obsługą, działa jącą w razie przekroczenia najwyższego dopusz czalnego poziomu wody w rząpiu komory pomp lub w zbiorniku wodnym.

2. Komory, o których mowa w ust. 1, zabezpiecza się przed możliwością wdarcia się wody powodującej unieruchomienie rozdzielni i pompowni. § 44

8.

1. Urządzenia głównego odwadniania po winny mieć co najmniej dwa rurociągi tłoczne o łącz nej przepustowości nie mniejszej niż łączna wydaj ność znamionowa wymaganej liczby zainstalowanych pomp, przy prędkości przepływu nie większej niż 3 m/s. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8960 — Poz. 1169

2. Każda pompa powinna mieć możliwość niezależ nego tłoczenia co najmniej do dwóch rurociągów tłocznych. § 44

9. Nie można eksploatować zaworów bezpie czeństwa, zaworów zwrotnych, rurociągów tłocznych i zasuw, jeżeli ich zużycie przekracza wartości dopusz czalne. § 450.

1. W zakładach prowadzących roboty pod ziemne z zastosowaniem techniki górniczej oraz likwi dowanych zakładach górniczych urządzenia głównego odwadniania mogą stanowić pompy głębinowe zain stalowane w szybach.

2. W warunkach, o których mowa w ust. 1, zapew nia się:

1) zabudowę w szybie pomp głębinowych wraz z ru rociągami na 1 miesiąc przed osiągnięciem doce lowego poziomu zwierciadła wody,

2) odprowadzenie najwyższego dobowego dopływu wody w czasie nie dłuższym niż 20 godzin,

3) zbiornik (chodniki, zroby) wody o pojemności umożliwiającej zmagazynowanie dopływu wody w czasie przewidywanej najdłuższej awarii urzą dzeń odwadniających lub ich wymiany, aby po ziom zwierciadła wody w szybie nie przekroczył po ziomu dopuszczalnego,

4) możliwość przewietrzania, dokonywania pomiarów składu powietrza oraz ilości odpompowywanej wody,

5) możliwość dokonywania kontroli poziomu zwier ciadła wody dwoma niezależnymi czujnikami o róż nych konstrukcjach,

6) niezbędną rezerwę pomp, rurociągów tłocznych oraz urządzenia do ich wymiany, przeglądów i kon troli.

3. Odwadnianie zlikwidowanych zakładów górni czych oraz zakładów prowadzących roboty górnicze z zastosowaniem techniki górniczej przy użyciu pomp głębinowych prowadzi się na podstawie projektu tech nicznego uwzględniającego warunki hydrogeologicz ne występujące w całym rejonie objętym wpływami odwodnienia na sąsiednie kopalnie czynne i zlikwido wane oraz na powierzchnię terenu. Rozdział 4 Transport pionowy i w wyrobiskach o nachyleniu powyżej 45° § 45

1.

1. Przepisy niniejszego rozdziału określają warunki prowadzenia ruchu górniczych wyciągów szy bowych, zwanych dalej „wyciągami szybowymi”, przeznaczonych do:

1) jazdy ludzi,

2) ciągnienia urobku,

3) transportu materiałów i urządzeń,

4) transportu pomocniczego.

2. Przepisy ust. 1 dotyczą:

1) czynnych wyciągów szybowych stanowiących sta łe urządzenia transportowe w szybach,

2) czynnych wyciągów szybowych pomocniczych w szybach,

3) wyciągów szybowych użytkowanych podczas głę bienia oraz zbrojenia szybów,

4) wind frykcyjnych,

5) innego wyposażenia szybów.

3. Przepisy niniejszego rozdziału dotyczą również urządzeń wymienionych w ust. 2, zainstalowanych w szybikach. § 45

2. Wyciągi szybowe, urządzenia współpracują ce oraz wyposażenie szybów obsługuje się, kontroluje oraz demontuje, zgodnie z wymaganiami prowadzenia ruchu układów transportu w wyrobiskach o nachyleniu powyżej 45°, określonymi w załączniku nr 4 do rozpo rządzenia. § 45

3. Oddanie do ruchu wyciągu szybowego wy maga:

1) zezwolenia właściwego organu nadzoru górnicze go, po wprowadzeniu w czynnych wyciągach zmian dotyczących: a) zwiększenia ustalonych parametrów obciążenia i prędkości jazdy, b) głębokości ciągnienia lub uruchomienia nowych poziomów, c) funkcji wyciągu, d) typu maszyny wyciągowej, e) układu hamulcowego w zakresie sposobu dzia łania i sterowania, f) układów napędowych, sterowania, zasilania i zabezpieczeń ruchu wyciągów lub wprowadze nia zmian sposobu ich działania, g) urządzeń sygnalizacji szybowej, h) konstrukcji zbrojenia szybowego,

2) zezwolenia kierownika ruchu zakładu górniczego dla czynnych wyciągów, po wprowadzeniu innych zmian niż określone w pkt 1. § 45

4. Kierownik ruchu zakładu górniczego powia damia właściwy organ nadzoru górniczego o zakresie planowanych robót i posiadaniu kompletnej dokumen tacji technicznej, co najmniej na miesiąc przed rozpo częciem budowy lub dokonywania zmian, o których mowa w § 453 pkt 1. § 45

5.

1. Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1 oraz w § 453 pkt 1, wydaje się na podstawie do kumentacji górniczego wyciągu szybowego lub dodat ku do dokumentacji górniczego wyciągu szybowego oraz protokołu komisyjnego odbioru technicznego, je żeli warunki dopuszczenia urządzeń lub układów nie stanowią inaczej.

2. Dokumentacja górniczego wyciągu szybowego zawiera:

1) arkusz opisowy (charakterystykę techniczną) wy ciągu szybowego z wyszczególnieniem dokumen Dziennik Ustaw Nr 139 — 8961 — Poz. 1169 tacji technicznej, na podstawie której sporządzono dokumentację górniczego wyciągu szybowego,

2) arkusz opisowy (charakterystykę techniczną) lin oraz zestawienie obciążeń lin wyciągowych no śnych, wyrównawczych i prowadniczych,

3) plan, z uwidocznieniem na nim położenia szybu, wieży wyciągowej i budynku maszyny wyciągo wej, dróg dojazdowych oraz innych obiektów znaj dujących się w pobliżu szybu,

4) rysunek rzutu pionowego wyciągu szybowego z określeniem danych charakterystycznych oraz wymiarów zasadniczych dotyczących: a) położenia maszyny wyciągowej względem wie ży szybowej i kół linowych, z uwzględnieniem kątów nabiegania i odchylenia lin przy kołach li nowych i maszynie wyciągowej, b) belek odbojowych i podchwytów samoczynnych z określeniem wysokości spadku naczynia wy ciągowego na podchwyty, c) elementów nadszybia i poszczególnych podszy bi, z zaznaczeniem pomostów do wsiadania i wysiadania oraz poziomów załadowczych i wy ładowczych, d) skrajnych położeń technologicznych naczyń wy ciągowych, e) dróg przejazdu naczyń wyciągowych w wieży i w rząpiu oraz urządzeń hamujących zabudowa nych na tych drogach,

5) rysunek rzutu poziomego maszyny wyciągowej i wieży szybowej, z zaznaczeniem ich usytuowania względem szybu,

6) rysunek tarczy szybowej, ze szczegółowym nanie sieniem wyposażenia, odstępów ruchowych i głównych wymiarów zbrojenia szybowego,

7) rysunek tarczy szybowej dla każdego z przekrojów, w przypadku zmiennych przekrojów szybów,

8) rysunek mocowania dźwigarów do obmurza szybu oraz prowadników do dźwigarów,

9) uproszczoną dokumentację techniczną napędu ma szyny wyciągowej,

10) uproszczoną dokumentację techniczną sygnalizacji szybowej, 1

1) obliczenia krytycznych i dopuszczalnych przyspie szeń i opóźnień dla maszyny wyciągowej z kołem pędnym, 1

2) schemat układu hamulcowego maszyny wyciągo wej oraz schemat układu sterowania, zasilania i za bezpieczeń hamulców, 1

3) obliczenia skuteczności działania hamulców, a przy maszynach z kołem pędnym — dodatkowo wynik sprawdzenia hamulca ze względu na możliwość poślizgu liny, 1

4) zestawienie wyników obliczeń skuteczności działa nia urządzeń hamujących na drogach przejazdu w wieży i rząpiu, 1

5) decyzje dopuszczające do stosowania elementy wyciągu szybowego, 1

6) zezwolenia na odstępstwa od wymagań przepisów, 1

7) szczegółowy schemat sposobów przewietrzania i odwadniania rząpia wraz z sygnalizacją stanów.

3. Dodatek do dokumentacji górniczego wyciągu szybowego, sporządzony w związku ze zmianami wprowadzonymi w wyciągu szybowym, zawiera doku menty wymienione w ust. 2, które dotyczą wprowadzo nych zmian.

4. Dokumentacje, o których mowa w ust. 2 i 3:

1) podpisuje kierownik jednostki organizacyjnej, któ ra je sporządziła, lub osoba przez niego upoważ niona,

2) zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. § 45

6.

1. Zezwolenie, o którym mowa w § 453 pkt 2, wydaje się na podstawie dokumentacji wprowadzo nych zmian, sporządzonej w formie karty zmian i pro tokołu odbioru technicznego.

2. Karta zmian, sporządzona w związku ze zmiana mi wprowadzonymi w wyciągu szybowym, zawiera dokumenty wymienione w § 455 ust. 2, które dotyczą wprowadzonych zmian.

3. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wraz z pro tokołem odbioru i kartą zmian dołącza się do doku mentacji górniczego wyciągu szybowego. § 45

7.

1. Wyciąg szybowy, wraz z urządzeniami to warzyszącymi, utrzymuje się w sposób określony w dokumentacji technicznej.

2. Elementy wyciągu szybowego, urządzeń współ pracujących oraz wyposażenia szybu mogą być eksplo atowane tylko pod warunkiem pełnej sprawności tech nicznej.

3. Naprawy nośnych elementów wyciągów szybo wych wykonuje się po przeprowadzeniu badań przez właściwego rzeczoznawcę. § 45

8.

1. Pod względem wielkości lub funkcji wycią gi szybowe dzielą się na:

1) duże, o prędkości ruchu powyżej 4 m/s i ciężarze użytecznym przekraczającym 50 kN,

2) średnie, w których prędkość i ciężar użyteczny nie przekraczają odpowiednio 4 m/s i 50 kN,

3) małe, w których liczba osób w klatce nie przekra cza 10, a prędkość i ciężar użyteczny nie przekracza odpowiednio 2 m/s i 20 kN,

4) pomocnicze: a) awaryjno-rewizyjne, b) ratownicze, c) małe wyciągi materiałowe.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego dokonuje podziału wyciągów szybowych na klasy intensywności ruchu, zgodnie z następującymi kryteriami:

1) klasa I, w której liczba cykli na dobę przekracza 100,

2) klasa II, w której liczba cykli na dobę nie przekracza 100 — i zapewnia warunki ich kontroli określone w załącz niku nr 4 do rozporządzenia. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8962 — Poz. 1169 § 45

9. Zużycie elementów wieży szybowej nie mo że przekroczyć stanu granicznego, przy którym naprę żenia w elementach nośnych przekroczą wartości do puszczalne dla warunków obciążeń ruchowych i awa ryjnych określonych w dokumentacji technicznej. § 460. Elementy konstrukcji stalowych wyposaże nia szybu wymienia się, jeżeli:

1) ich zużycie przekroczy wartości dopuszczalnego zu życia lub 50% pierwotnego wymiaru nominalnego, określonej w dokumentacji technicznej,

2) nastąpi trwałe odkształcenie w stopniu uniemożli wiającym dalsze użytkowanie. § 46

1. Ciągi komunikacyjne dla pieszych utrzymuje się w stanie zapewniającym bezpieczne i swobodne przejście. § 46

2.

1. Zbrojenie szybu utrzymuje się w taki spo sób, aby odstępy ruchowe nie były mniejsze niż:

1) przy prowadzeniu naczyń wyciągowych po pro wadnikach sztywnych: a) 100 mm — między naczyniami na odcinku ich mijania się w szybie, b) 80 mm — między naczyniem a obudową szybu lub konstrukcjami zabudowanymi w szybie, c) 30 mm — między naczyniem a dźwigarami szy bowymi, do których mocowany jest prowadnik lub elementy mocowania prowadnika do dźwi garów,

2) przy prowadzeniu naczyń wyciągowych po pro wadnikach linowych: a) 300 mm — między naczyniami na odcinku ich mijania się w szybie bez lin odbojowych lub 200 mm w szybie z linami odbojowymi między naczyniami, b) 240 mm — między naczyniem a obudową szy bów oraz między naczyniem a konstrukcjami za budowanymi w szybie bez lin odbojowych lub 150 mm z linami odbojowymi.

2. W szybach, w których prędkość przepływu po wietrza, określona w obszarze tarczy szybowej bez na czyń wyciągowych, jest większa niż 8 m/s, odstępy ru chowe określone w ust. 1 pkt 2 powiększa się o 50%. § 46

3.

1. Przy prowadzeniu naczyń, po prowadni kach stalowych, styki dwóch sąsiednich prowadników nie mogą mieć:

1) przesunięć w płaszczyznach czołowych i bocznych większych niż 2 mm,

2) szczelin między prowadnikami większych niż 5 mm.

2. W przypadku prowadników drewnianych toleran cje określone w ust. 1 pkt 1 powinny wynosić 4 mm, a określone w ust. 1 pkt 2 powinny wynosić 8 mm. § 46

4.

1. Liny prowadnicze i odbojowe użytkuje się w stanie stałego naprężenia siłami określonymi w do kumentacji technicznej.

2. Tuleje stabilizujące liny prowadnicze i odbojowe powinny zapewniać swobodne przemieszczanie się li ny w kierunku pionowym. § 46

5.

1. Dla każdego szybu kierownik działu ener gomechanicznego opracowuje instrukcję bezpiecznej ewakuacji ludzi z szybu; instrukcję zatwierdza kierow nik ruchu zakładu górniczego.

2. Instrukcja, o której mowa w ust. 1, w szczególno ści określa sposoby prowadzenia ewakuacji, w zależ ności od przyczyn i miejsca uwięzienia ludzi w szybie, sprzęt i urządzenia służące do ewakuacji wraz ze wska zaniem miejsca ich przechowywania. § 46

6.

1. Wycieki wody w szybie ujmuje się i odpro wadza do rząpia lub innego zbiornika.

2. Rząpie odwadnia się i utrzymuje bez zanieczysz czeń dla wyciągów szybowych:

1) bez liny wyciągowej wyrównawczej, co najmniej na odcinku wolnej drogi przejazdu, łącznie z dźwiga rem podporowym prowadników zgrubionych,

2) z liną wyciągową wyrównawczą, tak aby odległość od łuku nawrotu tej liny w jej najniższym położeniu do najwyższego poziomu wody lub zanieczyszcze nia wynosiła co najmniej 2 m,

3) z linowym prowadzeniem naczyń, tak aby odle głość od konstrukcji zamocowania prowadników linowych lub lin odbojowych od dolnej krawędzi ich obciążników do najwyższego poziomu wody lub zanieczyszczenia wynosiła co najmniej 2 m.

3. Poziom wody w rząpiu sygnalizuje się do stano wiska maszynisty wyciągowego lub stanowiska sygna listy na najniższym poziomie.

4. Jeżeli rząpie nie jest odwadniane grawitacyjnie, pompy w nim zabudowane utrzymuje się w stanie sprawności, tak aby zachowane było 100% rezerwy wydajności w stosunku do nominalnego dopływu wo dy. § 46

7.

1. Odległość łuku nawrotu lin wyciągowych wyrównawczych od belki stacji zwrotnej nie może przekraczać 2,5 m w warunkach postoju nieobciążo nych naczyń wyciągowych.

2. Każda nieprawidłowość pracy lin wyciągowych wyrównawczych w nawrocie, zasygnalizowana do sta nowiska maszynisty wyciągowego, wymaga przepro wadzenia kontroli stacji nawrotu lin. § 46

8. Na drodze jazdy naczynia wyciągowego oraz w wolnych drogach przejazdu nie mogą znajdować się żadne urządzenia lub konstrukcje stanowiące przeszko dę. § 46

9.

1. Wychylenie wieży szybowej z pionu pod czas jej eksploatacji nie może być większe niż 1/500 wy sokości wieży, zmierzonej od osi górnego koła linowe go lub osi koła albo bębna pędnego maszyny wyciągo wej na wieży szybowej do belek podtrzonowych wieży szybowej.

2. Osłony pod kołami linowymi na wieży szybowej utrzymuje się w stanie zapewniającym swobodny od pływ wody. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8963 — Poz. 1169 § 470.

1. Pomieszczenia maszyn wyciągowych na wieży szybowej wyposaża się i utrzymuje w sposób umożliwiający ewakuację ludzi z tych pomieszczeń w razie powstania zagrożenia pożarowego.

2. Na wieży szybowej nie mogą znajdować się ele menty konstrukcyjne lub inne urządzenia, których od ległość od lin wyciągowych byłaby mniejsza niż 100 mm.

3. Przepis ust. 2 nie dotyczy odległości lin wyciągo wych od przyrządów pomiarowo-kontrolnych. § 47

1. Zanieczyszczenie powierzchni roboczych urządzeń hamujących środkami mogącymi spowodo wać zmianę skuteczności hamowania jest niedopusz czalne. § 47

2. Po każdym przejechaniu technologicznych poziomów krańcowych naczyniami wyciągowymi wstrzymuje się ruch wyciągu szybowego do czasu zba dania skutków i ustalenia przyczyn tego zdarzenia oraz doprowadzenia urządzeń hamujących do stanu zapew niającego ich skuteczne działanie. § 47

3.

1. Zamknięcia przeciwpożarowe zrębu szybu wdechowego powinny umożliwiać zamknięcie wlotu do szybu w czasie nie dłuższym niż 15 min.

2. Wszystkie połączenia szybu z powierzchnią, w tym kanały rurowe lub kablowe i otwory przepusto we, zabezpiecza się przed wdarciem wody. § 47

4. Temperatura powietrza przepływającego przez szyb nie może być niższa niż +1°C. § 47

5. ¸ożyska toczne kół linowych lub ich osie okresowo obraca się w korpusach łożysk w terminach ustalonych przez kierownika działu energomechanicz nego. § 47

6.

1. Prowadnice toczne naczyń wyciągowych powinny być tak wyregulowane, aby nie występowało stykanie się prowadnic ślizgowych zabezpieczających z prowadnikami szybowymi podczas ruchu naczynia wyciągowego.

2. Luz z każdej strony między prowadnicami ślizgo wymi a nowo zabudowanym sztywnym prowadni kiem, odniesiony do symetrycznego położenia naczyń, nie może być mniejszy niż 3 mm przy prowadniku sta lowym i 6 mm przy prowadniku drewnianym.

3. Podczas eksploatacji naczyń wyciągowych naj większy dopuszczalny luz między prowadnicami śli zgowymi zabezpieczającymi a prowadnikami przy sto sowaniu prowadnic tocznych nie powinien przekra czać:

1) 15 mm z każdej strony, przy prowadnicach tocznych zamocowanych sztywno do naczynia,

2) 25 mm z każdej strony, przy prowadnicach tocznych elastycznie połączonych z naczyniem wyciągo wym.

4. Największy dopuszczalny luz między prowadni cami ślizgowymi a prowadnikami naczyń wyciągo wych bez prowadnic tocznych nie powinien przekra czać przy prowadnikach:

1) stalowych — 10 mm z każdej strony,

2) drewnianych o wymiarach poprzecznych: a) do 150 mm x 170 mm — 10,0 mm z każdej stro ny, b) do 190 mm x 210 mm — 12,5 mm z każdej stro ny, c) powyżej 190 mm x 210 mm — 15,0 mm z każdej strony. § 47

7.

1. Zawieszenia naczyń wyciągowych i lin wy ciągowych utrzymuje się w takim stanie, aby nie nastą piło:

1) rozłączenie z linami wyciągowymi, nawet w przy padku obciążenia zawieszeń obliczeniowymi siła mi zrywającymi te liny,

2) zatarcie elementów przegubowych, sworzniowych lub nadmierny wzrost oporu w łożyskach.

2. Zawieszenia poddaje się okresowo regeneracji zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia. § 47

8.

1. Liny wyciągowe nośne w wyciągach szy bowych wielolinowych powinny przenosić obciążenia wynikające z podziału całkowitego obciążenia. Powi nien być utrzymywany możliwie równomierny rozkład obciążeń lin wyciągowych nośnych.

2. Każda lina wyciągowa powinna być zgodna z do kumentacją górniczego wyciągu szybowego i posiadać świadectwo wytwórcy.

3. Z każdej nowej liny wyciągowej, przed jej założe niem, odcina się 3-metrowy odcinek, z którego połowę przeznacza się do badań, a pozostałą część z tabliczką zawierającą dane techniczne przechowuje w pomiesz czeniu maszyny wyciągowej jako odcinek porównaw czy.

4. Badania, o których mowa w ust. 3, polegają na przeprowadzeniu prób wytrzymałościowych na rozcią ganie, zginanie lub skręcanie poszczególnych drutów.

5. Wyniki badań, o których mowa w ust. 4, doku mentuje się.

6. Badań, o których mowa w ust. 4, można nie prze prowadzać, jeżeli okres magazynowania liny wyciągo wej nie był dłuższy niż 2 lata.

7. Badania, o których mowa w ust. 4, przeprowadza się zgodnie z Polskimi Normami, pod nadzorem osoby dozoru ruchu energomechanicznego.

8. Długość liny wyciągowej wyrównawczej powin na być taka, aby wielkość jej zwisu pod naczyniem wy ciągowym w jego najniższym technologicznym poło żeniu była równa co najmniej wolnej drodze przejazdu w wieży szybowej, z uwzględnieniem zwisu poniżej stacji nawrotu. § 47

9.

1. Po założeniu nowej liny wyciągowej no śnej wykonuje się co najmniej 30 jazd próbnych przy Dziennik Ustaw Nr 139 — 8964 — Poz. 1169 stopniowo wzrastającym obciążeniu i prędkości w cza sie nie krótszym niż 3 godziny. Po założeniu nowej liny wyciągowej wyrównawczej, liny prowadniczej lub od bojowej wykonuje się co najmniej 10 jazd próbnych, przy stopniowo wzrastającej prędkości w czasie nie krótszym niż 1 godzina.

2. Próbne jazdy przeprowadza się pod nadzorem osoby wyższego dozoru ruchu energomechanicznego.

3. Po przeprowadzeniu jazd próbnych i wykonaniu kontroli założonej liny oraz elementów z nią współpra cujących nadzorująca osoba wyższego dozoru ruchu, o której mowa w ust. 2, zezwala na ruch wyciągu szy bowego i potwierdza wpisem w książce okresowych kontroli wyciągu szybowego. § 480.

1. Liny wyciągowe, w okresie ich eksploata cji, konserwuje się zgodnie z wymaganiami określony mi w dokumentacji techniczno-ruchowej.

2. Eksploatacji liny wyciągowej nośnej nie można kontynuować, jeżeli:

1) jej osłabienie na skutek starcia, korozji, pęknięć, rozluźnień, uszkodzeń drutów, określone na pod stawie badań wszystkimi dostępnymi metodami, spowoduje obniżenie współczynnika bezpieczeń stwa o ponad 20% w porównaniu z wartością tego współczynnika, wyznaczoną dla nowej liny zgod nie z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia,

2) wystąpiła liczba pęknięć drutów zewnętrznych większa od dopuszczalnej liczby pęknięć dla kon strukcji ekspoloatowanej liny w warunkach jej pra cy, liczona na odcinku liny o długości równej jej 40 średnicom dla oceny ogólnego osłabienia lub długości równej jej 8 średnicom, dla oceny osłabie nia miejscowego, i wyniki badania liny przez rze czoznawcę są negatywne,

3) wystąpił gwałtowny przyrost pęknięć drutów,

4) wystąpiło miejscowe wydłużenie, skrócenie lub nienormalne odkształcenie liny,

5) wystąpiło awaryjne obciążenie i wyniki badania li ny przez rzeczoznawcę są negatywne,

6) w urządzeniach bębnowych nie jest spełniony wa runek określony w § 485 ust. 3.

3. Eksploatacja liny wyciągowej wyrównawczej nie może być kontynuowana, jeżeli jej osłabienie, o którym mowa w ust. 2, spowoduje obniżenie współczynnika bezpieczeństwa o więcej niż 30% jego wartości okre ślonej dla nowej liny.

4. Eksploatacji liny prowadniczej i odbojowej nie można kontynuować, jeżeli:

1) jej osłabienie określone w ust. 2 pkt 1 spowoduje obniżenie współczynnika bezpieczeństwa o 20% wartości określonej dla nowej liny,

2) zużycie drutów zewnętrznych przekroczy 25% ich pierwotnego wymiaru,

3) nastąpi pęknięcie i wyplecenie się drutu zewnętrz nego liny. § 48

1. Urządzenia zabezpieczające i kontrolujące ruch maszyny wyciągowej powinny być sprawne i nie mogą być wyłączane lub blokowane. § 48

2.

1. Jeżeli układ regulacji prędkości lub kontro li prędkości nie działa, prędkość ruchu wyciągu szybo wego powinna zostać ograniczona do wartości nie większej niż 2 m/s.

2. Zmiana prędkości ruchu maszyny wyciągowej, z wyłączeniem zmiany prędkości spowodowanej dzia łaniem hamulca bezpieczeństwa, może odbywać się z przyspieszeniem i opóźnieniem nie większym niż 1,2 m/s2.

3. W maszynach wyciągowych z ciernym sprzęże niem liny nośnej zmiana prędkości ruchu maszyny wy ciągowej, z wyłączeniem zmiany prędkości spowodo wanej działaniem hamulca bezpieczeństwa, może od bywać się z przyspieszeniem i opóźnieniem nie więk szym niż 85% bezwzględnej wartości opóźnienia kry tycznego, wyznaczonego z warunków sprzężenia cier nego, z zachowaniem warunków określonych w ust. 2. § 48

3.

1. Przejechanie skrajnych położeń naczyń wyciągowych powinno spowodować zahamowanie maszyny wyciągowej hamulcem bezpieczeństwa.

2. Przycisku służącego do chwilowego bocznikowa nia zabezpieczenia krańcowego w wieży szybowej można używać wyłącznie dla umożliwienia powrotu naczyń do skrajnego położenia technologicznego.

3. Przycisk, o którym mowa w ust. 2, zabezpiecza się, a każdorazowe jego użycie odnotowuje w książce ewidencji pracy maszyny wyciągowej. § 48

4.

1. Ruch maszyny wyciągowej nie może być prowadzony, jeżeli hamulce nie zapewniają wymaga nej skuteczności działania.

2. Każde ze źródeł sił hamowania maszyny wycią gowej powinno, podczas postoju, zapewniać moment hamujący ze współczynnikiem bezpieczeństwa:

1) 3-krotnym w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej występującej przy jeździe ludzi,

2) 2,5-krotnym w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej występującej w warunkach ciągnienia urobku i transportu materiałów,

3) 2-krotnym w stosunku do maksymalnego obciąże nia statycznego w wyciągach szybowych jedno końcowych.

3. Każde ze źródeł sił hamowania maszyny wycią gowej wyciągu szybowego z przeciwciężarem powin no podczas postoju zapewniać moment hamujący ze współczynnikiem bezpieczeństwa 3-krotnym w sto sunku do maksymalnej nadwagi występującej przy jeź dzie ludzi oraz w warunkach ciągnienia urobku i trans portu materiału.

4. Hamowanie hamulcem bezpieczeństwa maszyn wyciągowych powinno spowodować opóźnienie co najmniej 1,5 m/s2. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8965 — Poz. 1169

5. W maszynach wyciągowych z ciernym sprzęże niem liny opóźnienie powodowane przez hamulec bez pieczeństwa może być mniejsze niż 1,5 m/s2, ale nie mniejsze niż 1,2 m/s2, gdyby opóźnienie 1,5 m/s2 spo wodowało przekroczenie opóźnień krytycznych, wy znaczonych z warunków sprzężenia ciernego.

6. Hamowanie hamulcem bezpieczeństwa, w wa runkach podnoszenia nadwagi, nie może odbywać się z opóźnieniem większym niż 5 m/s2. § 48

5.

1. Przy wielowarstwowym nawijaniu liny wy ciągowej nośnej na bęben maszyny wyciągowej przej ście liny na następną warstwę powinno odbywać się bez nadmiernych drgań oraz zbędnych wypiętrzeń.

2. Ułożenie liny wyciągowej nośnej na bębnie nie może powodować jej zakleszczeń.

3. Liczba zwojów nieczynnych, określona przy naj niższym dolnym położeniu naczynia wyciągowego, powinna wynosić co najmniej 2 przy nawijaniu jedno warstwowym i co najmniej 3 przy nawijaniu wielowar stwowym. § 48

6.

1. W wyciągach szybowych wielolinowych osie geometryczne odpowiadających sobie rowków linowych, na bębnie pędnym, kołach odciskowych lub kołach linowych, powinny leżeć w jednej płasz czyźnie pionowej prostopadłej do osi obrotu bębna pędnego.

2. Dopuszcza się przesunięcie w kierunku poprzecz nym 0°5’, jednak nie więcej niż 10 mm dla maszyn wy ciągowych usytuowanych na wieży szybowej oraz 100 mm dla maszyn wyciągowych usytuowanych na zrębie szybu. § 48

7.

1. Podczas automatycznego sterowania wy ciągiem szybowym na stanowisku sterowania maszy ną wyciągową jest obecny maszynista wyciągowy.

2. Przy kompleksowej automatyzacji wyciągów szy bowych można odstąpić od wymagania określonego w ust. 1 poza czasem prowadzenia jazdy ludzi. § 48

8. Po stwierdzeniu zmiany parametrów pracy lub po zadziałaniu hamulca bezpieczeństwa wyciągu szybowego sterowanego automatycznie, przełącza się układ sterowania na ręczny. Ponowne przełącze nie sterowania na automatyczne może nastąpić po stwierdzeniu prawidłowej pracy układów maszyny wyciągowej i dokonaniu jazd próbnych przy sterowa niu ręcznym. § 48

9. Pierwszą jazdę wyciągu szybowego, po po stoju dłuższym niż 8 godzin, przeprowadza się przy ste rowaniu ręcznym. § 490.

1. Każdy, kto spostrzeże niebezpieczeństwo dla ludzi lub ruchu wyciągu szybowego, powinien nadać sygnał alarmowy.

2. Osobom nieupoważnionym niedozwolone jest nadawanie sygnałów sygnalizacji szybowej, z wyłącze niem okoliczności określonej w ust. 1. § 49

1. Wyciąg szybowy może być uruchomiony wy łącznie po otrzymaniu sygnału do jazdy lub sygnału „naczynie wolne”. § 49

2. Ruch wyciągu szybowego powinien być zgodny z wybranym rodzajem pracy. § 49

3.

1. Podczas stosowania sygnalizacji jedno uderzeniowej używa się sygnałów zapowiadających i wykonawczych, określonych na tablicy umieszczonej na każdym stanowisku sygnałowym i w pomieszczeniu maszyny wyciągowej.

2. Nie jest wymagane umieszczanie tablicy, o której mowa w ust. 1, na pomoście wiszącym i dnie szybu głębionego.

3. Ustala się następujące podstawowe sygnały wy konawcze:

1) 1 uderzenie — „stój”,

2) 2 uderzenia — „do góry”,

3) 3 uderzenia — „w dół”.

4. Sygnały, o których mowa w ust. 3, mogą być uzu pełnione o dodatkowe sygnały dotyczące powolnego podnoszenia lub powolnego opuszczania naczynia wy ciągowego.

5. W wyciągu szybowym dwunaczyniowym sygna ły wykonawcze „do góry” i „w dół” odnoszą się do na czynia znajdującego się niżej. W razie wykorzystywania w wyciągu szybowym dwunaczyniowym jednego na czynia, sygnały odnoszą się do tego naczynia.

6. Sygnały nadaje się w sposób zrozumiały. § 49

4. Zmiana rodzaju pracy wyciągu szybowego może nastąpić podczas sterowania ręcznego zahamo wanej maszyny wyciągowej oraz po zapowiedzi zakoń czenia dotychczasowego rodzaju pracy. § 49

5. Podczas zapowiadania jazdy ludzi powinny być spełnione następujące warunki:

1) w wyciągach szybowych, mających na stanowi skach sygnałowych przełączniki zapowiadające, jazdę ludzi, rozpoczęcie i zakończenie jazdy ludzi zapowiada się za pośrednictwem tych przełączni ków,

2) jeżeli na stanowiskach sygnałowych nie ma prze łączników zapowiadających jazdę ludzi, sygnaliści przed nadaniem sygnału zapowiadającego tę jazdę informują telefonicznie maszynistę wyciągowego lub sygnalistę na stanowisku głównym o zamiarze prowadzenia jazdy ludzi,

3) zamiar prowadzenia jazdy osobistej z nadawaniem sygnałów wykonawczych ze stanowiska sygnało wego dodatkowo zapowiada się sygnałem „jazda osobista”. § 49

6. Sygnał „naczynie wolne” nadaje się po za kończeniu każdego rodzaju pracy wyciągu szybowego oraz opuszczeniu przez sygnalistę szybowego stanowi ska sygnałowego poziomu, na którym znajduje się na czynie wyciągowe. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8966 — Poz. 1169 § 49

7.

1. Podczas prowadzenia jazdy ludzi, wydoby cia lub transportu materiałów wyciągiem szybowym dwunaczyniowym i korzystania z sygnalizacji jedno uderzeniowej, sygnały wykonawcze do maszynisty wyciągowego może nadawać tylko sygnalista ze sta nowiska głównego na nadszybiu lub ze stanowiska spełniającego tę funkcję.

2. W razie jazdy między poziomami sygnały wyko nawcze do maszynisty wyciągowego może nadawać tylko sygnalista poziomu leżącego wyżej.

3. W wyciągach szybowych jednonaczyniowych sy gnały wykonawcze mogą być nadawane bezpośrednio do maszynisty wyciągowego tylko z poziomu, na któ rym znajduje się naczynie.

4. Przy zdalnym uruchamianiu maszyny wyciągo wej lub stosowaniu sygnalizacji pośpiesznej wszystkie stanowiska sygnałowe uważa się za równorzędne. § 49

8.

1. Podczas prowadzenia jazdy ludzi równo cześnie z kilku pomostów na jednym poziomie i korzy staniu z sygnalizacji jednouderzeniowej wraz z sygna lizacją pomocniczą, sygnały wykonawcze mogą nada wać wyłącznie sygnaliści główni poziomu. Sygnalista główny podszybia nadaje sygnały do sygnalisty głów nego nadszybia, a sygnalista główny nadszybia do ma szynisty wyciągowego.

2. Sygnalista główny poziomu może nadawać sy gnał wykonawczy o gotowości do ruchu dopiero po otrzymaniu sygnałów od sygnalistów poszczególnych pomostów. § 49

9.

1. Jazdę osobistą prowadzi się z zastosowa niem sygnalizacji szybowej do tego przystosowanej. Jazdę osobistą wyciągiem szybowym bez sygnalizacji „jazda osobista” prowadzi się zgodnie z instrukcją za twierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górnicze go.

2. Jazdą osobistą jest jazda sygnalisty szybowego do dowolnie wybranego poziomu i z tego poziomu; może być ona prowadzona wyłącznie dla:

1) innych sygnalistów,

2) osób, którym powierzono kontrolę wyciągów szy bowych,

3) osób dozoru ruchu odpowiedzialnych za ruch wy ciągów szybowych,

4) osób upoważnionych przez kierownika ruchu zakła du górniczego. § 500.

1. Urządzenia przyszybowe utrzymuje się w sposób uniemożliwiający:

1) wpadnięcie do szybów osób, środków transporto wych i transportowanych materiałów,

2) otwarcie wrót szybowych przez osoby postronne,

3) wyładunek urobku ze zbiorników odmiarowych bez obecności skipu w położeniu załadowczym.

2. Zamknięcia wlotów szybowych powinny być po malowane farbą koloru czerwonego. § 50

1. Miejsca wsiadania ludzi do naczyń wyciągo wych, przejścia oraz miejsca oczekiwania powinny być oświetlone w sposób określony w Polskich Normach. § 50

2.

1. Jazda ludzi wyciągiem szybowym może być prowadzona wyłącznie na warunkach ustalonych w zezwoleniu na oddanie do ruchu wyciągu szybowe go.

2. Jazdę ludzi wyciągiem szybowym, w tym jazdę ludzi prowadzoną poza czasem ustalonym dla jazdy lu dzi w dobowym harmonogramie pracy (doraźna jazda ludzi), o którym mowa w § 507 ust. 1 pkt 1, prowadzi się zgodnie z regulaminem jazdy ludzi, ustalonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. Regulamin, o którym mowa w ust. 2, podaje się do wiadomości wszystkim korzystającym z wyciągu szybowego.

4. Regulamin jazdy ludzi, regulujący przypadki do raźnej jazdy ludzi, określa techniczne i organizacyjne warunki bezpiecznego jej prowadzenia.

5. Jazda ludzi wyciągiem szybowym nie może od bywać się z prędkością większą niż 12 m/s. § 50

3.

1. Przed każdą jazdą ludzi sygnalizację szybo wą przełącza się na jazdę ludzi, a drzwi piętra w naczy niu wyciągowym i wrota szybowe powinny być każdo razowo, również przy przestawieniu pięter, zamykane z zewnątrz przez sygnalistę.

2. Podczas jazdy ludzi poszczególne piętra naczyń wyciągowych z jadącymi ludźmi powinny być oświe tlone, przy czym oświetlenie to mogą stanowić lampy osób jadących.

3. Jazda ludzi może być prowadzona wyłącznie do jednego i z jednego poziomu.

4. Na nadszybiu i podszybiach wywiesza się tablice informacyjne, pouczające pracowników o sposobie za chowania się podczas jazdy ludzi.

5. Jeżeli jazda ludzi nie odbywa się bezpośrednio po ciągnieniu urobku lub transporcie materiału, to uprzednio przeprowadza się jazdę próbną do góry i w dół, z prędkością i obciążeniem odpowiadającym parametrom stosowanym przy jeździe ludzi.

6. Jazdy próbne przeprowadza się po każdym wza jemnym przestawieniu bębnów albo bobin maszyny wyciągowej.

7. Podczas jazdy próbnej wykonuje się pełny cykl jazdy naczyniami wyciągowymi w szybie oraz przepro wadza korektę wskazań wskaźników głębokości ma szyny wyciągowej.

8. W pomieszczeniu maszyny wyciągowej powinno znajdować się rezerwowe oświetlenie. § 50

4.

1. Na nadszybiach, podszybiach i w pomiesz czeniu maszyny wyciągowej umieszcza się tablice, na których podaje:

1) obowiązujące sygnały sygnalizacji szybowej, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8967 — Poz. 1169

2) dopuszczalną liczbę osób, która może znajdować się równocześnie na piętrze naczynia wyciągowe go,

3) czas zjazdów i wyjazdów ludzi,

4) nazwiska sygnalistów, osób dozoru ruchu nadzoru jących jazdę ludzi, kierownika działu energome chanicznego i osób dozoru ruchu odpowiedzial nych za ruch wyciągów szybowych.

2. Jazda ludzi odbywa się pod nadzorem osób do zoru ruchu zgodnie z regulaminem, o którym mowa w § 502 ust. 2.

3. Osoba dozoru ruchu sprawująca nadzór nad jaz dą ludzi jest odpowiedzialna za:

1) wydanie polecenia rozpoczęcia jazdy ludzi, po uzy skaniu od sygnalisty potwierdzenia o stanie goto wości wyciągu szybowego do jazdy ludzi,

2) utrzymanie porządku i dyscypliny podczas wsiada nia ludzi do naczynia wyciągowego,

3) nieprzekroczenie dopuszczalnej liczby osób na pię trach naczynia wyciągowego,

4) utrzymanie porządku i dyscypliny wśród osób oczekujących na jazdę oraz zapewnienie oczekiwa nia na jazdę wyłącznie w wyznaczonych miejscach.

4. W zakresie dyscypliny i organizacji jazdy ludzi osoba dozoru, o której mowa w ust. 3, jest przełożo nym sygnalisty.

5. W razie naruszenia dyscypliny ze strony osób ja dących, mogącego grozić zakłóceniem porządku jazdy, sygnalista szybowy wstrzymuje dalszą jazdę ludzi przez nadanie sygnału alarmowego. Wznowienie jazdy ludzi może nastąpić, gdy jadący zastosują się do pole ceń sygnalisty lub osoby dozoru ruchu sprawującej nadzór nad jazdą ludzi.

6. Sygnalista wstrzymuje jazdę ludzi oraz powiada mia bezzwłocznie osobę dozoru ruchu odpowiedzialną za stan wyciągu szybowego, w razie spostrzeżenia za grożenia bezpieczeństwa ludzi lub wyciągu szybowe go.

7. Sygnalista odmawia prowadzenia jazdy ludzi:

1) urządzeniami niemającymi zezwolenia na jazdę lu dzi,

2) do poziomów lub z poziomów niewymienionych w zezwoleniu,

3) w razie niezastosowania się do jego poleceń,

4) na piętrach naczyń wyciągowych załadowanych urobkiem lub materiałem.

8. Niedozwolone jest przewożenie wraz z ludźmi niezabezpieczonych ostrych lub długich przedmiotów, a także innych przedmiotów, których przemieszczenie może zagrażać jadącym osobom.

9. Podczas zjazdu i wyjazdu ludzi niedopuszczalne jest prowadzenie transportu pozostałymi urządzenia mi w szybie — wyciągami szybowymi, którymi nie jest prowadzona jazda ludzi, rurociągami podsadzkowymi i zsuwniami.

10. Podczas prowadzenia jazdy ludzi przy stanowi sku maszynisty wyciągowego powinien znajdować się drugi maszynista lub inna osoba upoważniona przez kierownika ruchu zakładu górniczego, która w razie za słabnięcia maszynisty wyciągowego obsługującego maszynę wyciągową zatrzymuje maszynę wyciągową hamulcem bezpieczeństwa i powiadamia osobę dozo ru ruchu. 1

1. Zadanie, o którym mowa w ust. 10, może wyko nywać jedna osoba dla dwóch maszyn wyciągowych, jeżeli maszyny są w jednym pomieszczeniu i pulpity sterowania maszynami wyciągowymi są wzajemnie w zasięgu wzroku. 1

2. Przepisu ust. 10 nie stosuje się, jeżeli jazda ludzi odbywa się przy kompleksowym sterowaniu automa tycznym wyciągiem szybowym lub gdy maszyna wy ciągowa wyposażona jest w czuwak. 1

3. Przepisów ust. 2—4 i 10 nie stosuje się, jeżeli prowadzona jest doraźna jazda ludzi. § 50

5. Osoby wykonujące kontrolę lub naprawę wyciągu szybowego nieprzystosowanego do jazdy lu dzi mogą korzystać z wyciągu szybowego. § 50

6.

1. Nie można prowadzić jazdy ludzi, gdy w wyciągu szybowym zostaną zauważone nieprawi dłowości lub usterki techniczne mogące zagrażać bez pieczeństwu jazdy.

2. Osoba dozoru ruchu odpowiedzialna za ruch wy ciągów szybowych, w porozumieniu z kierownikiem działu energomechanicznego, po usunięciu zagrożeń decyduje o wznowieniu jazdy.

3. Na nadszybiu, podszybiach i pulpicie sterowania maszyną wyciągową zawiesza się tablice informujące o wstrzymaniu ruchu wyciągu szybowego oraz doko nuje odpowiednich wpisów w księdze wyciągu szybo wego. § 50

7.

1. Dla każdego wyciągu szybowego powi nien być opracowany:

1) dobowy harmonogram pracy, uwzględniający po dział czasu przewidzianego na ruch funkcjonalny (wydobycie, jazda ludzi, transport materiałów) oraz naprawy, konserwacje i kontrole,

2) roczny harmonogram napraw.

2. Harmonogramy, o których mowa w ust. 1, opra cowuje kierownik działu energomechanicznego, a za twierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. § 50

8.

1. Pracę wyciągu szybowego tak się organi zuje, aby zapewniony był czas na czynności pomocni cze, w szczególności przeprowadzenie niezbędnych napraw, konserwacji, kontroli wszystkich elementów wyciągu szybowego, urządzeń współpracujących oraz wyposażenia szybu.

2. Czas trwania czynności pomocniczych, dla każ dego wyciągu szybowego, ustala kierownik działu energomechanicznego na podstawie: Dziennik Ustaw Nr 139 — 8968 — Poz. 1169

1) chronometrażu czynności kontrolnych ustalonych szczegółowymi instrukcjami,

2) bilansu czasu niezbędnego dla wykonania konser wacji oraz usunięcia bieżących usterek,

3) bilansu czasu niezbędnego do wykonania napraw, ujętych w rocznym harmonogramie napraw.

3. Roczny harmonogram napraw określa prace związane z planowaną wymianą elementów wyciągu szybowego, urządzeń współpracujących oraz wyposa żenia szybu.

4. Planowana wymiana elementów powinna wyni kać z prognozy ich zużycia.

5. Przerwy w pracy wyciągu szybowego, mające wpływ na planowaną wymianę jego elementów oraz wyposażenia szybu i urządzeń współpracujących, wy magają aktualizacji rocznego harmonogramu napraw.

6. Odstępstwo od dobowego harmonogramu pra cy, o którym mowa w § 507 ust. 1 pkt 1, i rocznego har monogramu napraw wyciągu szybowego wymaga zgody kierownika ruchu zakładu górniczego. § 50

9.

1. W ramach kontroli stanu technicznego wy ciągu szybowego, poszczególnych elementów, urzą dzeń współpracujących oraz wyposażenia szybu wyko nuje się rewizje i badania.

2. Przez rewizje rozumie się kontrole oparte na wzrokowej ocenie stanu technicznego i funkcjonalno ści, wykonywane przez kontrolerów oraz osoby dozoru ruchu energomechanicznego.

3. Badania, o których mowa w ust. 1, oparte są na wynikach pomiarów wykonywanych za pomocą spe cjalistycznej aparatury przez rzeczoznawców lub kie rownika działu energomechanicznego.

4. Zakres i częstotliwość kontroli stanu techniczne go pracującego wyciągu szybowego i jego elementów oraz sposób dokumentowania wyników kontroli okre śla załącznik nr 4 do rozporządzenia.

5. Podczas przerw w pracy wyciągu szybowego kie rownik działu energomechanicznego ustala, a kierow nik ruchu zakładu górniczego zatwierdza:

1) warunki bezpieczeństwa wyciągu szybowego, urządzeń współpracujących i szybu,

2) zakres i częstotliwość kontroli wyciągu szybowego, urządzeń współpracujących i szybu,

3) sposób dokumentowania wyników kontroli,

4) warunki wznowienia pracy wyciągu szybowego oraz urządzeń współpracujących.

6. W przypadku gdy przerwa w pracy wyciągu szy bowego przekroczyła okres sześciu miesięcy, kierow nik ruchu zakładu górniczego, w terminie nie krótszym niż 14 dni przed wznowieniem pracy, powiadamia o tym właściwy organ nadzoru górniczego, informując jednocześnie o warunkach wznowienia pracy wyciągu szybowego, o których mowa w ust. 5 pkt 4. § 5

10.

1. Kontrolę szybu i jego wyposażenia z na czynia wyciągowego prowadzi się wyłącznie przy załą czonej sygnalizacji szybowej „rewizja szybu”.

2. W wyciągach szybowych wyposażonych w sy gnalizację szybową „rewizja szybu” dla elementów wyciągu szybowego, do kontroli tych elementów uży wa się właściwego rodzaju sygnalizacji rewizji. § 51

1. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zatrud nionych przy obsłudze i kontroli wyciągów szybowych określają odrębne przepisy. § 51

2. Maszynista wyciągowy, po uzyskaniu upo ważnienia do obsługi maszyny wyciągowej określone go wyciągu szybowego, może rozpocząć swoje czyn ności po złożeniu oświadczenia na piśmie, że przyjmu je odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu. § 51

3.

1. Maszynista wyciągowy, który w okresie dłuższym niż 6 miesięcy nie obsługiwał maszyn wycią gowych, przystępuje do egzaminu praktycznego w za kresie obsługi maszyny wyciągowej określonego wy ciągu szybowego przed kierownikiem działu energo mechanicznego.

2. Jeżeli powodem przerwy w obsłudze maszyn wyciągowych były względy zdrowotne, maszynista poddaje się badaniom psychologicznym. § 51

4.

1. Uruchomienie w szybie wyciągu szybowe go pomocniczego wymaga zgody kierownika ruchu za kładu górniczego.

2. Zgodę, o której mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie:

1) zezwolenia na oddanie do ruchu,

2) dokumentacji górniczego wyciągu szybowego,

3) protokołu komisyjnego odbioru technicznego.

3. Warunki uruchomienia wyciągu szybowego po mocniczego ustala kierownik działu energomechanicz nego i zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. § 51

5.

1. Uruchomienie wyciągu szybowego ratow niczego, podczas akcji ratowniczej, wymaga zgody kie rownika akcji ratowniczej.

2. Zgodę, o której mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie zezwolenia na oddanie do ruchu wyciągu ratowniczego oraz dokumentacji górniczego wyciągu szybowego.

3. Warunki uruchomienia wyciągu szybowego ra towniczego podczas akcji ratowniczej ustala kierownik działu energomechanicznego i zatwierdza kierownik akcji ratowniczej. § 51

6. Dokumentacje techniczno-ruchowe wciąga rek przewoźnych do wyciągów szybowych awaryjno -rewizyjnych oraz dokumentacje techniczno-ruchowe wyciągów szybowych ratowniczych określają w szcze gólności warunki: obciążenia i stabilizacji względem podłoża, ustawienia względem koła linowego wyciągu szybowego oraz warunki ich przechowywania. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8969 — Poz. 1169 § 51

7.

1. Miejsce ustawienia wciągarki przewoźnej do wyciągu szybowego awaryjno-rewizyjnego powin no uwzględniać ograniczenia odchylenia liny w jej skrajnych położeniach na bębnie względem płaszczy zny prostopadłej do wału bębnowego do 1°20’.

2. Parametry, o których mowa w ust. 1, potwierdza operat mierniczy.

3. W razie prowadzenia naczynia wyciągu szybo wego awaryjnego po prowadnikach wyciągu główne go lub po prowadniku i linie wyciągowej nośnej wycią gu głównego, przesiadanie osób odbywa się po dra binkach z ubezpieczeniem szelkami bezpieczeństwa i asekuracją przez pracownika szybowego.

4. Zdolność transportowa wyciągu szybowego awaryjnego powinna być taka, aby osoby uwięzione w naczyniach wyciągowych mogły być ewakuowane na powierzchnię lub do poziomów mających połącze nie z powierzchnią przed upływem 10 godzin. § 51

8. Do wyciągów szybowych służących do głę bienia i zbrojenia szybów mają zastosowanie przepisy: § 452—461, § 464 i 465, § 468, § 470 i § 472, § 475, § 477, § 478 ust. 2—7, § 479 i 480 ust. 2 i 4, § 481 i § 482 ust. 1 i 2, § 483 i § 484 ust. 1—4 i 6, § 485, § 490—495, § 497 ust. 1 i 3, § 499, § 504 ust. 1 i 5—8, § 505 i 506, § 508 ust. 1 i 2 oraz § 509—513. § 51

9.

1. Nie wymaga się stosowania prowadników dla kubłów na odcinku 70 m od dna szybu do ramy na pinającej, przy zastosowaniu lin nośnych płaskich lub nieodkrętnych, i na odcinku 40 m od dna szybu do ra my napinającej, przy zastosowaniu lin nośnych innych konstrukcji.

2. Nie wymaga się stosowania prowadników lino wych dla kubłów na odcinku 70 m od dna szybu do klap pomostu roboczego na zrębie szybu, przy zastosowa niu lin nośnych płaskich lub nieodkrętnych.

3. Przy użyciu lin nośnych innych konstrukcji, od cinek, o którym mowa w ust. 1, powinien zostać skró cony do 40 m, jeżeli maszyna wyciągowa wyposażona jest w układ blokady hamulca manewrowego maszyny wyciągowej dla niewłaściwego położenia klap pomo stu roboczego i pomostu wysypowego oraz w sygnali zację dojazdu kubła do klap pomostu roboczego i od jazdu kubła do szybu przy otwartych klapach tego po mostu.

4. Kubeł prowadzi się za pomocą sań prowadni czych lub prowadnic bezpośrednio związanych z ku błem. § 5

20.

1. Podczas eksploatacji wyciągu szybowego odległość między kubłami a obudową szybu lub inny mi elementami wyposażenia szybu powinna wynosić co najmniej:

1) przy głębokości do 500 m — 250 mm,

2) przy głębokości powyżej 500 m — 400 mm.

2. Odległość między poruszającymi się elementami wyciągów szybowych na całej drodze jazdy nie może być mniejsza od 300 mm.

3. Odległość, o której mowa w ust. 2, dobiera się według wzoru: 250 mm + 1/4H w mm, gdzie H oznacza głębokość szybu w metrach.

4. W miejscu przejazdu kubła przez pomost: wysy powy, roboczy, ochronny, wiszący i ramę napinającą, odległość, o której mowa w ust. 1, może być zmniejszo na:

1) do 100 mm, przy ograniczeniu prędkości jazdy do 1 m/s,

2) do 50 mm, przy zastosowaniu, w miejscach prze wężonych, blach odbojowo-ślizgowych i ograni czeniu prędkości do 0,5 m/s. § 52

1.

1. Prędkość jazdy kubła z ludźmi nie może przekroczyć 6 m/s.

2. Podczas jazdy ludzi kubły lub sanie prowadnicze kubła powinny być wyposażone w daszki ochronne.

3. Wsiadanie i wysiadanie ludzi z kubła odbywa się wyłącznie na pomostach do tego celu przystosowa nych lub na dnie szybu.

4. Niedozwolone jest wsiadanie i wysiadanie ludzi na pomoście wysypowym. § 52

2. Sygnał „naczynie wolne” nadaje się każdo razowo:

1) po zakończeniu jazdy ludzi do każdego z poziomów pośrednich w głębionym szybie,

2) po zakończeniu jazdy osobistej,

3) przez sygnalistę odbierającego kubeł na dnie szybu w celu umożliwienia ruchu drugiego kubła powy żej zrębu, w przypadku wyciągów dwukońcowych. § 52

3. Niedozwolone jest:

1) przewożenie ludzi w kuble mającym możliwość otwarcia dna lub w kuble mającym punkt zawiesze nia poniżej środka jego ciężkości,

2) prowadzenie jazdy w załadowanym kuble lub na je go krawędzi,

3) aby jedna osoba zjeżdżała do szybu, w którym nikt nie pracuje. § 52

4. Jeżeli podczas głębienia lub zbrojenia szybu zachodzi konieczność dokonania zmian konstrukcyj nych w wyciągu szybowym wynikających z technologii robót, doraźnej jazdy ludzi takim wyciągiem nie uważa się za jazdę ludzi w rozumieniu rozporządzenia. W ta kim przypadku zgodę na jazdę ludzi wydaje kierownik działu energomechanicznego, dokonując wpisu do księgi wyciągu szybowego. § 52

5.

1. Przy każdorazowym ruchu kubła z dna szy bu maszynista wyciągowy podciąga kubeł do wysoko ści około 1,5 m od dna szybu, w celu umożliwienia oczyszczenia spodu kubła z urobku i ustabilizowania je go drgań i wahań. Przy opuszczaniu kubła maszynista zatrzymuje kubeł na wysokości 10—20 m od dna szy Dziennik Ustaw Nr 139 — 8970 — Poz. 1169 bu, pomostu lub innego miejsca pracy w szybie. Na dalszą jazdę maszynista powinien otrzymać sygnał do jazdy.

2. Podczas każdorazowego uruchomienia kubła bez prowadzenia w kierunku do góry, z pomostu wiszące go lub innego miejsca pracy w szybie, maszynista wy ciągowy podciąga kubeł do wysokości ok. 1,5 m dla ustabilizowania drgań i wahań oraz zatrzymuje kubeł w odległości 10—20 m przed klapami pomostu robo czego na zrębie szybu. § 52

6.

1. Podczas opuszczania do miejsc pracy w szybie materiałów i elementów konstrukcyjnych lub urządzeń mocowanych do zawiesia kubłowego za po mocą linek lub uchwytów do tego celu przeznaczo nych, na dnie szybu oraz pomostach mogą przebywać wyłącznie pracownicy zatrudnieni przy pracach trans portowych.

2. Podczas ruchu wyciągu szybowego pracownicy, o których mowa w ust. 1, powinni przebywać w miej scu, które zabezpiecza ich przed skutkami ewentualne go wpadnięcia do szybu transportowanych elementów konstrukcyjnych lub urządzeń mocowanych do zawie sia kubłowego. § 52

7.

1. Z kubła można wykonywać w szybie:

1) roboty związane z montażem lub demontażem po mostów,

2) prace miernicze do stabilizacji i kontroli punktów pomiarowych,

3) kontrole wyposażenia szybu,

4) sporadyczne lub awaryjne naprawy oraz konserwa cje wyposażenia szybu, w szczególności usuwanie nieszczelności rurociągów, dokręcanie połączeń śrubowych konstrukcji.

2. Czynności, o których mowa w ust. 1, można wy konywać wyłącznie przy załączonej sygnalizacji szybo wej „rewizja szybu”.

3. Prowadzenie z kubła czynności wymienionych w ust. 1 wymaga określenia, przez osobę dozoru ruchu prowadzącą zmianę, sposobu i warunków bezpieczne go wykonania danej pracy, opisania w księdze wycią gu szybowego z uwzględnieniem aktualnej sytuacji w szybie.

4. Pracowników wykonujących pracę z kubła zabez piecza się szelkami bezpieczeństwa odpowiednio przy mocowanymi do zawieszenia kubła. § 52

8.

1. Urządzenia pomocnicze, przy głębieniu i zbrojeniu szybów, zainstalowane w szybie i w obrębie szybu, wykonuje się zgodnie z dokumentacją technicz ną według ustalonej technologii budowy.

2. Oddanie do ruchu urządzeń pomocniczych wy maga uzyskania zezwolenia kierownika ruchu zakładu górniczego. § 52

9. W razie współpracy dwóch lub więcej wcią garek wolnobieżnych ich ruchem steruje się centralnie, przy czym dla celów korekcji położenia urządzeń prze mieszczanych powinno być możliwe sterowanie indy widualne. § 530.

1. Otwory bez klap w pomostach wiszących dla przejazdu kubła zaopatruje się w osłony, których wysokość powinna wynosić co najmniej 1,8 m.

2. Pomosty w szybie, których odległość od krawę dzi do obudowy jest większa od 200 mm lub które ma ją otwory przelotowe dla kubłów zamykane klapami, wyposaża się w poręcze ochronne oraz krawężniki, zgodnie z odrębnymi przepisami.

3. Pomosty wiszące, podczas wykonywania z nich robót, powinny być zawsze unieruchomione w stosun ku do obudowy szybu.

4. Pomost wiszący będący ramą napinającą lin pro wadniczo-nośnych unieruchamia się po odpowiednim naprężeniu tych lin. § 53

1. Nadawanie sygnałów, dla przemieszczania urządzeń pomocniczych, może odbywać się przy uży ciu istniejącej sygnalizacji szybowej wyciągu szybowe go i ustalonych w tym zakresie sygnałów. § 53

2. Przed każdym przemieszczeniem urządzeń, przy pomocy wciągarek wolnobieżnych, dokonywane są oględziny wciągarek i urządzeń sygnalizacji szybo wej przez osobę upoważnioną do samodzielnego prze prowadzania kontroli urządzeń stosowanych przy głę bieniu i zbrojeniu szybów. § 53

3.

1. Podczas przemieszczania pomostu wiszą cego, na pomoście może znajdować się tylko taka licz ba ludzi, która jest niezbędna do kierowania pomostem w czasie jego przemieszczania.

2. Liczbę ludzi potrzebną do przemieszczania po mostu określa instrukcja przemieszczania pomostu.

3. Ludzi znajdujących się na pomoście, podczas je go przemieszczania, zabezpiecza się szelkami bezpie czeństwa. § 53

4.

1. Prędkość przemieszczania pomostu wiszą cego nie może przekraczać 0,25 m/s.

2. Przemieszczanie pomostu wiszącego odbywa się pod nadzorem osoby dozoru ruchu.

3. Podczas przemieszczania pomostu wiszącego, oprócz osoby upoważnionej do sterowania wciągarek wolnobieżnych, przy każdej wciągarce lub grupie wcią garek zlokalizowanych obok siebie, powinna być obec na osoba zaznajomiona z obsługą wciągarek celem ob serwacji układania się lin na bębnach wciągarek. § 53

5.

1. Przemieszczanie pomostu wiszącego w szybie może się odbywać, jeżeli:

1) poniżej pomostu podczas przemieszczania nie znaj dują się ludzie,

2) obciążenie i prędkość podczas przemieszczania po mostu nie będzie przekraczała wielkości określo nych dla warunków przemieszczania,

3) stosowane będą sygnały ustalone dla danego po mostu. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8971 — Poz. 1169

2. Podczas przemieszczania pomostu wiszącego lub urządzeń pomocniczych ruch wyciągów szybo wych oraz innych urządzeń w szybie wstrzymuje się. Rozdział 5 Transport w wyrobiskach poziomych oraz pochyłych o nachyleniu do 45° § 53

6.

1. Oddanie do ruchu układu transportu, po zakończeniu jego budowy oraz dokonaniu zmian wa runków eksploatacji, wymaga zezwolenia na eksplo atację kierownika ruchu zakładu górniczego, z zastrze żeniem § 30 ust. 1.

2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie dokumentacji układu transportu lub zmian, o których mowa w ust. 1, oraz protokołu odbio ru technicznego.

3. Skracanie lub wydłużanie układu transportu, o któ rym mowa w ust. 1, może być dokonywane w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 53

7.

1. Dokumentacja układu transportu, o której mowa w § 536 ust. 2, zawiera:

1) arkusz opisowy,

2) plan sytuacyjny wyrobisk transportowych z uwi docznieniem związanych z nim funkcjonalnie są siednich wyrobisk oraz podaniem nazw wyrobisk i oznaczeniem kierunku transportu, a także innych środków transportowych znajdujących się w wyro biskach,

3) schematy dróg transportowych z oznaczeniem na chyleń, punktów charakterystycznych, takich jak stacje nadawczo-odbiorcze, rozjazdy,

4) charakterystykę techniczną maszyn i urządzeń transportowych obejmującą: a) parametry eksploatacyjne, b) cechy charakteryzujące środki transportowe oraz trakcje,

5) schematy zabezpieczeń ruchu, sygnalizacji i łączno ści,

6) obliczenia trakcyjne: a) dróg hamowania, b) maksymalnych transportowanych ciężarów uży tecznych, c) maksymalnych nachyleń,

7) regulamin transportu.

2. Dokumentację układu transportu oraz dokumen tację zmian warunków eksploatacji zatwierdza kierow nik ruchu zakładu górniczego. § 53

8.

1. Ârodki transportowe zabezpiecza się przed staczaniem lub zsunięciem.

2. Ârodki transportowe stanowiące skład pociągu lub zestawu transportowego powinny być ze sobą sprzęgnięte.

3. Ręczne sprzęganie i rozprzęganie środków trans portowych w czasie ruchu jest niedopuszczalne. § 53

9. Roboty na drogach przewozowych mogą być wykonywane tylko po zabezpieczeniu i oznakowaniu miejsca pracy oraz uzyskaniu zgody dysponenta. § 540. Na stacjach osobowych, stanowiskach ob sługi kołowrotów, stacjach załadowczych, rozładow czych i pośrednich oraz na drogach transportowych nie mogą być gromadzone przedmioty lub materiały utrudniające transport i obsługę. § 54

1. Uruchomienie układu transportu poprzedza się ostrzegawczym sygnałem, zgodnie z Polską Nor mą. § 54

2. Liczbę pracujących równocześnie w wyrobi sku maszyn z napędem spalinowym ustala się tak, aby zawartość szkodliwych gazów w powietrzu nie przekro czyła dopuszczalnych wartości określonych w § 187 ust. 2. § 54

3. Osoba dozoru ruchu odpowiedzialna za transport uzgadnia warunki planowanego transportu z osobami dozoru ruchu oddziałów, przez których rejo ny transport będzie prowadzony, lub z dysponentem ruchu przewozu lokomotywowego. § 54

4.

1. Przesuwanie przedmiotów i materiałów może nastąpić tylko po takich drogach, które zapew niają samohamowność środka transportowego lub przedmiotu transportowanego.

2. Przetaczanie wozów po torach oraz wózków no śnych po jezdniach szynowych kolei podwieszanych i spągowych można prowadzić po drogach o nachyle niu nieprzekraczającym 4°, z zachowaniem odległości co najmniej 10 m między transportowanymi ładunka mi. Odległość ta nie dotyczy przetaczania wozów na stacjach załadowczych i nadawczo-odbiorczych.

3. Ârodki transportowe nie mogą być puszczane swobodnym biegiem. § 54

5. Droga transportu ręcznego lub jej odcinek powinny być zamknięte dla innego rodzaju transportu, z wyjątkiem transportu urobku przenośnikami taśmo wymi. § 54

6.

1. Przejechanie środków transportowych po za krańce stacji nadawczo-odbiorczych górnych i dol nych oraz rejonu maszyny napędowej, określone w do kumentacji układu transportu, powinno spowodować wyłączenie tego napędu.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do dolnych stacji nadawczo-odbiorczych przy transporcie kołowym liną otwartą, jeżeli granice tych stacji wyznaczone są zapo rami torowymi. § 54

7.

1. Dla przewozu ludzi urządza się stacje oso bowe.

2. Stacje osobowe tak się utrzymuje, aby ludzie wsiadali i wysiadali ze środków transportowych na płaszczyznę, która ma nachylenie podłużne w jednym kierunku nie większe niż 4°, a odstęp między środ kiem transportowym a obudową wyrobiska wynosi co najmniej 0,8 m, natomiast wysokość wyrobiska od Dziennik Ustaw Nr 139 — 8972 — Poz. 1169 strony wysiadania i wsiadania wynosi co najmniej 1,8 m. § 54

8. Przewóz ludzi środkami transportowymi przeznaczonymi wyłącznie do transportu przedmiotów i materiałów jest niedozwolony. § 54

9.

1. Tory albo środki transportowe w wyrobi skach o nachyleniu ponad 4° zabezpiecza się tak, aby w przypadku zerwania liny ciągnącej lub rozłączenia środków transportowych nie nastąpiło ich samosto czenie lub zsunięcie.

2. W wyrobiskach pochyłych stacje nadawczo-od biorcze tak się zabezpiecza, aby nie nastąpiło stoczenie się z nich środka transportowego.

3. Urządzenia zabezpieczające stacje, o których mo wa w ust. 2, powinny być obsługiwane z bezpiecznego miejsca.

4. Dolną stację nadawczo-odbiorczą wyrobiska po chyłego połączoną z czynnym wyrobiskiem wykonuje się w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracują cych lub przechodzących. § 550.

1. W wyrobiskach, w których jest prowadzo ny transport linowy, niedozwolone jest przebywanie ludzi.

2. Dopuszcza się przebywanie w wyrobiskach, o których mowa w ust. 1, ludzi niezwiązanych z trans portem, jeżeli całkowicie wstrzymany jest ruch i zabez pieczono stację zgodnie z wymaganiami określonymi w § 549 ust. 2.

3. Dopuszcza się możliwość przebywania w wyro bisku transportu linowego pracowników stałej obsługi układu transportu urobku, pod warunkiem że przeby wają oni we wnękach wyposażonych w sygnalizację ostrzegawczą, mają bezpośrednią łączność z operato rem maszyny napędowej i możliwość natychmiasto wego zatrzymania układu transportu urobku.

4. Dopuszcza się możliwość przebywania pracow ników obsługi układu transportu linowego w rozcin kach ścianowych i w ścianach, w sekcjach obudowy zmechanizowanej podczas zbrojeń i likwidacji ścian, na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakła du górniczego.

5. W wyrobiskach, w których prowadzony jest transport maszynami z własnym napędem, przebywa nie ludzi dozwolone jest tylko w uzasadnionych przy padkach i na zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 55

1.

1. Lin ciągnących i nośnych, w układach transportu przeznaczonych do jazdy ludzi, nie można eksploatować, jeżeli:

1) na skutek starcia, korozji, pęknięć, rozluźnień, uszkodzeń drutów nastąpiło obniżenie współczyn nika bezpieczeństwa o ponad 20% w porównaniu z wartością tego współczynnika wyznaczoną dla nowej liny,

2) wystąpiło miejscowe wydłużenie lub inne nienor malne zniekształcenie liny,

3) przy transporcie liną otwartą liczba zwojów nie czynnych na bębnie kołowrotu jest mniejsza od 3.

2. Lin ciągnących i nośnych, w urządzeniach prze znaczonych do transportu materiałów i urządzeń, nie można eksploatować, jeżeli:

1) zużycie drutów warstwy zewnętrznej będzie prze kraczało 50% średnicy drutu,

2) wystąpi liczba pęknięć drutów zewnętrznych więk sza od dopuszczalnej dla danej konstrukcji liny i warunków jej pracy,

3) wystąpią okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. § 55

2. Transport linowy może być rozpoczęty po sprawdzeniu:

1) stanu technicznego lin, napędów i drogi transpor towej,

2) działania sygnalizacji ostrzegawczej, porozumie wawczej i łączności,

3) działania sygnalizacji zakazującej wejścia osób po stronnych do wyrobisk transportowych,

4) oświetlenia stanowisk obsługi. § 55

3.

1. Odstęp między krawędziami środka trans portowego a obudową wyrobiska, ociosem lub odrzwiami oraz między dwoma mijającymi się środka mi transportowymi powinien wynosić co najmniej 0,25 m.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do wyciągów krze sełkowych, gdzie odstęp między najbardziej wysunię tymi częściami krzesełek powinien wynosić co naj mniej 0,4 m.

3. Odstęp między krawędziami najszerszego środ ka transportowego kolei podwieszanych i kolei spągo wych a obudową wyrobiska, ociosem, odrzwiami lub maszynami i urządzeniami powinien wynosić co naj mniej 0,4 m. W miejscach przeładunku odległość ta po winna wynosić co najmniej 0,8 m. § 55

4.

1. Podczas przewozu ludzi w wyrobisku transportowym nie można prowadzić innego transpor tu, z wyjątkiem transportu urobku przenośnikami.

2. W zakładach górniczych rud miedzi, cynku i oło wiu zasady przewozu ludzi i innego transportu w wyro bisku transportowym określa kierownik ruchu zakładu górniczego. § 55

5.

1. Prędkość przewozu ludzi środkami trans portu linowego i z napędem własnym nie może prze kraczać 2 m/s.

2. Przewóz ludzi może być prowadzony tylko pod nadzorem wyznaczonej osoby dozoru ruchu, zgodnie z regulaminem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 55

6. Transport po torach może być prowadzony pod warunkiem, że transportowane ładunki są zabez Dziennik Ustaw Nr 139 — 8973 — Poz. 1169 pieczone przed przemieszczaniem się na środku trans portowym. § 55

7.

1. Ârodki transportowe do przewozu ludzi powinny zapewniać:

1) pozycję siedzącą ludzi,

2) zabezpieczenie ludzi przed wypadnięciem,

3) możliwość zahamowania w każdym miejscu trasy,

4) możliwość wysyłania przez osoby jadące sygnałów do maszynisty.

2. Przepisów ust. 1 pkt 4 nie stosuje się do transpor tu kolejkami linowymi. § 55

8.

1. Przewóz ludzi wyciągami krzesełkowymi może być wykonywany w wyrobiskach o nachyleniu do 25°.

2. W wyrobiskach, w których odbywa się przewóz ludzi wyciągami krzesełkowymi, nie mogą być instalo wane inne układy transportu. § 55

9.

1. Na odcinku pracy liny układu transportu tor powinien mieć pochylenie w jednym kierunku.

2. Przepisów ust. 1 nie stosuje się w przypadku transportu liną bez końca. § 560. W przypadku transportu przedmiotów i ma teriałów w wyrobiskach o zmiennych kierunkach na chylenia:

1) po spągu,

2) po torach w rozcinkach ścianowych i w chodnikach dla zbrojenia i likwidacji ścian — dopuszcza się transport dwoma pracującymi rów nocześnie kołowrotami, których liny doczepiane są do środka transportowego, na warunkach określo nych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 56

1.

1. Podczas ruchu środków transportowych po torach o nachyleniu ponad 4° stosuje się zabezpie czenia uniemożliwiające rozłączenie się tych środ ków.

2. Zabezpieczenia, o których mowa w ust. 1, nie są wymagane przy transporcie po spągu przy nachyle niach zapewniających samohamowność środka trans portowego.

3. Ârodki transportowe w transporcie liną bez koń ca lub ich zestawy doczepia się do liny ciągnącej w spo sób wykluczający ich samoistne rozprzęgnięcie.

4. Zestaw środków transportowych kolejki podwie szanej lub spągowej, poruszający się po torach o na chyleniach jednokierunkowych, powinien mieć wózek hamulcowy lub inne urządzenie hamowania awaryjne go, umieszczone na końcu tego zestawu od strony upa du.

5. W wypadku dwukierunkowego nachylenia trasy wózki hamulcowe i inne urządzenia hamowania awa ryjnego umieszcza się na początku i na końcu zestawu środków transportowych, o ile dokumentacja technicz no-ruchowa nie stanowi inaczej. § 56

2.

1. Podczas prowadzenia transportu zestaw środków transportowych kolejki podwieszanej i spągo wej znakuje się światłem białym z przodu i światłem czerwonym z tyłu lub światłem czerwonym z przodu i z tyłu.

2. Zestaw środków transportowych z własnym na pędem wyposaża się w reflektor z białym światłem, świecący w kierunku jazdy, zapewniający widoczność na odległość co najmniej 30 m. § 56

3. Załadunek i rozładunek środków transporto wych kolejki odbywa się tylko w miejscach do tego przeznaczonych. § 56

4.

1. Wszystkie stacje nadawczo-odbiorcze w wyrobiskach pochyłych powinny mieć odcinki toru odpowiedniej długości ułożone w linii prostej o nachy leniu podłużnym nie większym niż 4°.

2. Długość odcinków torów na stacjach dobiera się tak, aby zestaw środków transportowych mieścił się na długości stacji i była możliwość swobodnej obsługi tych środków.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do przemieszcza nych stacji rozładunku i załadunku przedmiotów i ma teriałów dla wyrobisk będących w drążeniu, zbrojeniu lub likwidacji oraz wyrobisk przyścianowych ścian bę dących w eksploatacji. Szczególne warunki załadunku i rozładunku określa dokumentacja układu transportu. § 56

5.

1. Zatrzymanie przenośnika taśmowego po winno być możliwe z każdego miejsca trasy, gdzie mo gą przebywać ludzie podczas ruchu przenośnika.

2. Przy przenośnikach przeznaczonych do jazdy lu dzi zatrzymanie przenośnika powinno być także możli we z pomostów do wsiadania i wysiadania. § 56

6.

1. Zatrzymanie przenośnika zgrzebłowego powinno być możliwe z każdego miejsca trasy przeby wania ludzi podczas ruchu przenośnika.

2. Przenośniki zgrzebłowe, na których trasie zabu dowano kruszarki kęsów, powinny mieć dodatkową możliwość zatrzymania napędów przenośnika i kru szarki co najmniej przez pociągnięcie linki rozciągnię tej w poprzek trasy, w odległości od 5 m do 8 m od kru szarki w zależności od nachylenia wyrobiska, od stro ny podawania urobku.

3. Transport długich i ciężkich przedmiotów prze nośnikami zgrzebłowymi może być prowadzony wy łącznie na warunkach ustalonych przez kierownika ru chu zakładu górniczego. § 56

7. Transport urobku przenośnikami może być prowadzony tylko przy takich nachyleniach, przy któ rych nie wystąpi samostaczanie się urobku. § 56

8.

1. Wyrobiska, w których zabudowane są przenośniki taśmowe i zgrzebłowe, powinny być tak utrzymane, aby wzdłuż trasy zapewnione były co naj mniej następujące odległości:

1) 0,25 m od ociosu, obudowy lub innych stałych ele mentów urządzeń i instalacji do konstrukcji trasy przenośnika, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8974 — Poz. 1169

2) 0,7 m od ociosu, obudowy lub innych stałych ele mentów urządzeń lub instalacji, po stronie przej ścia dla ludzi do konstrukcji trasy przenośnika,

3) 0,6 m od stropu wyrobiska lub innych stałych ele mentów urządzeń i instalacji zabudowanych pod stropem do taśmy górnej lub zgrzebła.

2. Odległość napędu przenośnika taśmowego i zgrzebłowego od obudowy wyrobiska lub zainstalo wanych maszyn i urządzeń powinna wynosić co naj mniej 0,7 m po obu jego stronach.

3. Przechodzenie przez przenośniki dozwolone jest tylko w miejscach do tego przeznaczonych i odpowied nio zabezpieczonych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 56

9.

1. Ręczne usuwanie zanieczyszczeń z przeno śnika podczas ruchu taśmy jest niedozwolone.

2. Miejsca zsypów i przesypów przenośników ta śmowych i zgrzebłowych powinny mieć osłony zabez pieczające ludzi przed spadającymi bryłami urobku. § 570. Transport przedmiotów i materiałów przeno śnikami pracującymi w ciągach dozwolony jest tylko po przełączeniu układu na sterowanie lokalne. § 57

1. Dla jazdy ludzi przenośnikami taśmowymi opracowuje się regulamin określający warunki kontro li trasy przenośników; regulamin zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. § 57

2.

1. Przenośniki taśmowe przystosowane do jazdy ludzi w wyrobiskach powinny być tak utrzymy wane, aby podczas ich eksploatacji:

1) na całej długości trasy odległość od konstrukcji tra sy przenośnika do ociosu obudowy lub urządzeń zainstalowanych na stałe w wyrobisku wynosiła co najmniej 0,4 m, a od strony przejścia dla ludzi — 0,7 m,

2) odległość taśmy górnej od stropu lub urządzeń za budowanych pod stropem wynosiła co najmniej 1 m na całej długości trasy, a w miejscach wsiada nia i wysiadania — nie mniej niż 1,5 m.

2. W przypadku gdy jazda ludzi odbywa się zarów no na dolnej, jak i na górnej taśmie, odległość taśmy dolnej od elementów konstrukcyjnych taśmy górnej powinna wynosić co najmniej 1 m na całej długości trasy, a w miejscach wsiadania i wysiadania oraz na długości 20 m za pomostem do wsiadania i na długo ści 20 m przed pomostem do wysiadania — 1,5 m.

3. Pomosty do wsiadania i wysiadania powinny być tak utrzymywane, aby ich wysokość nad krążnika mi tocznymi wynosiła co najwyżej 0,05 m.

4. Nachylenie pomostów powinno odpowiadać na chyleniu trasy przenośnika. § 57

3. Pomosty do wsiadania i wysiadania utrzy muje się w stanie zapobiegającym poślizgnięciu się osób i wyposaża w kompletne poręcze, schody, uchwyty ułatwiające wsiadanie i wysiadanie oraz ba riery. § 57

4.

1. Niedozwolona jest jazda ludzi na urobku, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. W uzasadnionych przypadkach jazda ludzi na urobku jest dozwolona na zasadach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 57

5. Prędkość jazdy ludzi przenośnikiem taśmo wym nie może przekraczać 2,5 m/s. § 57

6.

1. Jazda ludzi przenośnikami taśmowymi od bywa się w pozycji leżącej pod nadzorem osoby dozo ru ruchu.

2. Jadący na taśmie nie mogą zabierać ze sobą ż ad nych narzędzi oraz przedmiotów, które mogą powodo wać zagrożenie podczas jazdy.

3. Osoba dozoru ruchu wyznacza pracowników nadzorujących wsiadanie i wysiadanie osób na po szczególnych pomostach. § 57

7. W rejonie pierwszego pomostu do wsiada nia umieszcza się tablicę zawierającą informacje o wa runkach prowadzenia jazdy ludzi. § 57

8.

1. Ruch pociągów prowadzi się z zachowa niem zasad określonych w regulaminie pracy kolei podziemnej.

2. Regulamin pracy kolei podziemnej opracowuje się odrębnie dla każdego poziomu, na którym przewóz ten jest prowadzony, i podlega zatwierdzeniu przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. Regulamin pracy kolei podziemnej określa w szczególności:

1) organizację przewozu,

2) zasady i warunki prowadzenia ruchu pociągów i prac manewrowych,

3) obowiązki dozoru i służb przewozu w zakresie pro wadzenia ruchu pociągów oraz kontroli stanu tech nicznego maszyn i urządzeń.

4. Organizację i zasady przewozu ludzi określa się w regulaminie pracy kolei podziemnych. § 57

9. Sieć elektryczna trakcji przewodowej oraz nawierzchnia torowa powinny spełniać wymagania określone w Polskich Normach. § 580. Odstęp między krawędziami najszerszego środka transportu a obudową wyrobiska, ociosem, odrzwiami lub innymi urządzeniami oraz między dwo ma mijającymi się środkami transportu powinien wy nosić co najmniej 0,25 m. § 58

1.

1. Wyrobiska przewozowe utrzymuje się w stanie zapewniającym przejścia dla ludzi na:

1) drogach przewozowych, co najmniej wzdłuż jedne go ociosu wyrobiska,

2) stacjach załadowczych i rozładowczych oraz pod szybiach z jednym torem, co najmniej wzdłuż jed nego ociosu, Dziennik Ustaw Nr 139 — 8975 — Poz. 1169

3) stacjach załadowczych i rozładowczych oraz pod szybiach z dwoma lub większą liczbą torów, wzdłuż obu ociosów.

2. Na stacjach załadowczych i rozładowczych przej ścia dla ludzi, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, utrzy muje się w obu kierunkach od wysypu na odległość za pewniającą obsługę urządzeń stacji.

3. Wyrobiska przewozowe, w których występują wycieki wody, powinny mieć ścieki lub inne urządzenia odwadniające, utrzymywane w stanie zapewniającym skuteczne odwadnianie wyrobisk. § 58

2.

1. Lokomotywy elektryczne przewodowe nie mogą być stosowane w wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu.

2. W wyrobiskach ze stopniem „a” niebezpieczeń stwa wybuchu metanu lokomotywy elektryczne prze wodowe mogą być stosowane pod warunkiem że wy robiska te są przewietrzane prądem powietrza o pręd kości określonej w § 190 ust. 1. § 58

3.

1. Lokomotywy akumulatorowe i spalinowe budowy przeciwwybuchowej mogą być stosowane we wszystkich wyrobiskach, pod warunkiem ż e koncentra cja metanu nie przekroczy 1,5%.

2. W wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpie czeństwa wybuchu metanu w prądzie powietrza od prowadzanym do szybu wydechowego oraz przewie trzanych wentylacją odrębną, lokomotywy akumulato rowe i spalinowe wyposaża się w metanomierz sygna lizujący koncentrację metanu.

3. W przypadku przekroczenia koncentracji meta nu, o której mowa w ust.1, w wyrobisku maszynista unieruchamia silnik lokomotywy i powiadamia dyspo zytora.

4. Zasady przekazywania informacji o zagrożeniu między dyspozytorem a maszynistą oraz sposób po stępowania ustala kierownik ruchu zakładu górnicze go. § 58

4.

1. Ruch lokomotywy spalinowej lub akumu latorowej w wyrobisku z wentylacją odrębną przy wy łączonym wentylatorze lutniowym jest niedopusz czalny.

2. Sposób powiadamiania maszynisty o zatrzyma nym wentylatorze ustala kierownik ruchu zakładu gór niczego. § 58

5.

1. Lokomotywę podczas postoju zabezpiecza się przed jej uruchomieniem przez osoby niepowołane oraz zamyka dopływ paliwa do silnika.

2. Podczas napełniania paliwem zbiornika lokomo tywy spalinowej silnik wyłącza się, a lokomotywę zaha mowuje.

3. Napełnianie zbiorników lokomotywy spalinowej może być prowadzone tylko systemem bezkropelko wym. § 58

6.

1. Ruchem pociągów kieruje dysponent.

2. Dysponenta wyznacza się dla każdego poziomu przewozowego, na którym pracują więcej niż dwie lo komotywy.

3. Ruch pociągów prowadzi się w taki sposób, aby na odcinkach dróg przewozowych, ograniczonych z obu stron semaforami, mógł znajdować się tylko je den pociąg. § 58

7.

1. Na trasach przewozowych nie można po zostawiać wozów, z wyjątkiem miejsc do tego przezna czonych.

2. Najwyższe dopuszczalne prędkości jazdy pocią gów nie mogą przekraczać:

1) 5 m/s — przy przewozie urobku i materiałów,

2) 3,5 m/s — przy przewozie ludzi oraz ładunków nie bezpiecznych (materiałów wybuchowych, paliw, olejów, kwasów, butli z gazami). § 58

8. Odcinki dróg przewozowych, na których ze względu na stan techniczny torów lub z innych powo dów występują ograniczenia prędkości jazdy pocią gów, odpowiednio oznacza się. § 58

9. Najwyższa dopuszczalna droga hamowania nie może przekraczać dla pociągów:

1) towarowych — 80 m,

2) osobowych i z ładunkami niebezpiecznymi — 40 m. § 590. Na trasach jednotorowych z mijankami wjazd pociągu na jednotorowy odcinek trasy może na stąpić po uzyskaniu:

1) wolnej drogi przejazdu przy sygnalizacji samoczyn nej posiadającej możliwość blokowania wjazdu in nego pociągu przed zajęciem odcinka jednotoro wego, a także w czasie jego zajmowania, albo

2) zgody dysponenta za pomocą sygnalizacji optycz nej lub środków łączności wydzielonych dla kolei podziemnej, albo

3) zgody pracownika ruchu przewozowego, wyzna czonego przez dysponenta, w sposób określony w pkt 2. § 59

1. Cofanie pociągu na trasie dopuszczalne jest w przypadku:

1) uzyskania zgody dysponenta lub pracownika, o któ rym mowa w § 590 pkt 2 i 3,

2) konwojowania czoła cofanego pociągu. § 59

2. Maszynista lokomotywy pociągu nadjeżdża jącego trasą podporządkowaną do skrzyżowania dróg przewozowych przepuszcza pociąg zbliżający się do tego skrzyżowania trasą mającą pierwszeństwo prze jazdu. § 59

3. Zwrotnice zabudowane w rejonie skrzyżowa nia dróg przewozowych powinny być stale ustawione w położeniu umożliwiającym jazdę pociągów po torze głównym. § 59

4. Na ostatnim wozie pociągu umieszcza się lampę lub sygnalizator świetlny o czerwonej barwie światła, sygnalizujący koniec pociągu. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8976 — Poz. 1169 § 59

5. ¸ adunki niebezpieczne przewozi się pociąga mi towarowymi, z zachowaniem następujących wa runków:

1) wozy z ładunkami niebezpiecznymi oddziela się od lokomotywy dwoma wozami ochronnymi,

2) wozy z ładunkami niebezpiecznymi oddziela się od wozów zawierających inne ładunki niebezpieczne jednym wozem ochronnym,

3) na końcu pociągu, za wozami z ładunkami niebez piecznymi, powinny się znajdować dwa wozy ochronne. § 59

6.

1. Skład wozów pociągu towarowego, przed wyjazdem na trasę, poddaje się oględzinom technicz nym przez osobę formującą skład.

2. W przypadku dopinania lokomotywy do uformo wanego wcześniej składu wozów oględzin, o których mowa w ust. 1, dokonuje obsługa pociągu. § 59

7.

1. Przed wyjazdem na trasę maszynista loko motywy zgłasza dysponentowi gotowość do wyjazdu.

2. Wjazd pociągu w rejon stacji głównych może na stąpić tylko po udzieleniu zgody maszyniście lokomo tywy przez dysponenta.

3. Wjazd na stację rozładowczą lub załadowczą oraz wyjazd pociągu może nastąpić tylko po udzieleniu zgo dy maszyniście lokomotywy przez obsługę stacji. § 59

8.

1. Przewóz ludzi może odbywać się tylko pod nadzorem wyznaczonej osoby dozoru ruchu, która jest jednocześnie kierownikiem pociągu.

2. Nazwiska kierowników pociągów wypisuje się na tablicach umieszczonych na stacjach osobowych. § 59

9.

1. Wychylanie się oraz wskakiwanie lub wy skakiwanie z pociągu podczas jego jazdy jest niedo zwolone.

2. Wsiadanie i wysiadanie z wozów osobowych może odbywać się tylko po zatrzymaniu pociągu i za zgodą kierownika pociągu. § 600.

1. Przed odjazdem pociągu kierownik pocią gu dokonuje oględzin technicznych wozów osobo wych.

2. Odjazd pociągu poprzedza się sygnałem aku stycznym, nadanym z lokomotywy przez maszynistę. § 60

1.

1. Podczas przewozu ludzi w pociągach oso bowych można przewozić drobne przedmioty, które nie mogą wystawać poza wóz i zagrażać jadącym w wozie.

2. W pociągach osobowych rozmieszcza się w rów nych odstępach wozy z hamulcami, przy czym ostatni wóz powinien być też wyposażony w hamulec.

3. Pociąg osobowy podczas przewozu ludzi nie mo że być pchany przez lokomotywę.

4. Maszynista kierujący pociągiem osobowym mo że wyjechać na trasę wyłącznie za zgodą dysponenta, po uzyskaniu zgody kierownika pociągu. § 60

2. Przewóz ludzi prowadzi się przy wstrzyma nym ruchu pociągów towarowych na trasie przewozu. § 60

3.

1. Na całej długości stacji osobowej odle głość, od najszerszego środka transportowego do obu dowy wyrobiska po stronie wsiadania i wysiadania lu dzi, powinna wynosić co najmniej 0,8 m do wysokości co najmniej 1,8 m.

2. Podczas wsiadania i wysiadania ludzi oraz pod czas załadunku i rozładunku przewód jezdny wyłącza się spod napięcia, a stan wyłączenia odpowiednio za bezpiecza.

3. Załączenia i wyłączenia spod napięcia przewodu jezdnego dokonuje maszynista lokomotywy.

4. Stan załączenia i wyłączenia przewodu jezdnego na stacjach osobowych sygnalizuje się transparenta mi. § 60

4.

1. Załadunek i rozładunek prowadzi się na stacjach materiałowych.

2. Dopuszcza się możliwość dokonywania spora dycznego załadunku i rozładunku poza stacjami mate riałowymi, po uprzednim uzyskaniu od dysponenta zgody na dokonanie tych czynności oraz ustaleniu spo sobu zabezpieczenia i czasu wyłączenia z ruchu miej sca, w którym wykonywane będą czynności załadun kowe lub rozładunkowe. § 60

5.

1. Na drogach przewozowych środki do transportu ładunków długich powinny być ciągnięte przez lokomotywę z zastosowaniem jednego wozu ochronnego.

2. Na drogach przewozowych z trakcją przewodo wą odległość przewożonych ładunków od przewodu jezdnego nie może być mniejsza niż 0,2 m. § 60

6.

1. Dla ruchu pojazdów i samojezdnych ma szyn górniczych w wyrobiskach opracowuje się regu lamin, który zatwierdza kierownik ruchu zakładu górni czego.

2. Regulamin określa w szczególności:

1) organizację i zasady prowadzenia ruchu pojazdów i samojezdnych maszyn górniczych,

2) obowiązki i zakres odpowiedzialności operatorów i dozoru w zakresie obsługi, kontroli i przeglądów pojazdów i maszyn samojezdnych,

3) warunki, jakim powinny odpowiadać wyrobiska, w których poruszają się pojazdy i maszyny samo jezdne,

4) zasady i warunki transportu ludzi,

5) sposób zapoznania pracowników z treścią regula minu,

6) sposób aktualizacji zmian dotyczących ruchu pojaz dów i maszyn samojezdnych.

3. Organizację i zasady transportu ludzi opracowu je się w odrębnym rozdziale regulaminu. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8977 — Poz. 1169

4. Przewóz ludzi może odbywać się tylko pojazda mi i maszynami do tego celu przystosowanymi, na wa runkach określonych w zezwoleniu, o którym mowa w § 30 ust. 1. § 60

7.

1. Wyrobiska, w których prowadzony jest sta ły ruch pojazdów i samojezdnych maszyn górniczych, utrzymuje się w stanie zapewniającym:

1) szerokość większą o co najmniej 1,5 m od najszer szego pojazdu (maszyny) poruszającego (porusza jącej) się w tym wyrobisku; szerokość ta w wyrobi skach wewnątrzoddziałowych, w uzasadnionych przypadkach za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego, może być zmniejszona do 1 m,

2) odstęp między dwoma mijającymi się pojazdami lub maszynami samojezdnymi wynoszący co naj mniej 0,5 m,

3) odległość między stropem, obudową lub zabudo wanymi pod stropem urządzeniami a najwyższą częścią lub ładunkiem pojazdu lub maszyny samo jezdnej wynoszącą co najmniej: a) 0,4 m — w zakładach górniczych wydobywają cych węgiel kamienny, b) 0,2 m — w pozostałych zakładach górniczych,

4) nachylenie spągu nieprzekraczające dopuszczalne go nachylenia dla danego typu pojazdu lub maszy ny samojezdnej,

5) wyrównany i odwodniony oraz w razie potrzeby utwardzony spąg,

6) przejścia dla ludzi wzdłuż jednego ociosu o szero kości co najmniej 1 m i wysokości co najmniej 1,8 m.

2. Przy dużym natężeniu ruchu, w zależności od po trzeby, oprócz przejść dla ludzi wymienionych w ust. 1 pkt 6, wykonuje się wnęki przeznaczone dla schronie nia przebywających w wyrobisku ludzi.

3. Wyrobiska, w których prowadzony jest stały ruch pojazdów lub maszyn samojezdnych, oznakowuje się znakami i sygnałami drogowymi.

4. W wyrobiskach podczas ruchu pojazdów i samo jezdnych maszyn górniczych prowadzenie innego ro dzaju transportu jest niedopuszczalne. § 60

8.

1. Postanowienia § 583 i 584 stosuje się rów nież do pojazdów i maszyn z napędem spalinowym.

2. Wymagania w zakresie prowadzenia ruchu ukła dów transportowych w wyrobiskach poziomych i po chyłych o nachyleniu do 45° określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. Rozdział 6 Maszyny, urządzenia i instalacje elektryczne § 60

9. Maszyny, urządzenia i instalacje elektryczne:

1) dobiera się do parametrów elektrycznych w miej scu ich zainstalowania,

2) użytkuje i obsługuje w sposób uniemożliwiający powstanie zagrożenia podczas eksploatacji,

3) kontroluje za pomocą urządzeń zabezpieczających i systemów bezpieczeństwa. § 6

10.

1. W wyrobiskach zagrożonych wybuchem pyłu węglowego, w których nie występuje zagrożenie metanowe, stosuje się maszyny i urządzenia elektrycz ne, o stopniu ochrony co najmniej IP 54.

2. W wyrobiskach z siecią elektryczną trakcji prze wodowej zagrożonych wybuchem pyłu węglowego kierownik ruchu zakładu górniczego ustala skuteczne środki ochrony przed niebezpieczeństwem wybuchu.

3. W maszynach i urządzeniach elektrycznych, na których może osadzać się pył węglowy, temperatura powierzchni nie powinna przekroczyć 150°C, zaś gro madzący się pył na bieżąco usuwa się.

4. Dobór nastaw zabezpieczeń przed skutkami dzia łania prądów zwarciowych i przeciążeniowych dla ma szyn, urządzeń i instalacji elektrycznych zainstalowa nych w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem py łu węglowego zaliczonych do klasy B powinien być zgodny z wymaganiami dla sieci i urządzeń zainstalo wanych w pomieszczeniach zaliczonych do stopnia „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu.

5. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do maszyn elek trycznych przenośnych, specjalnych, przewietrza nych, mających określone indywidualne warunki sto sowania. § 61

1.

1. Oddanie do ruchu rozdzielni elektroener getycznych średniego napięcia wymaga zezwolenia kierownika ruchu zakładu górniczego, z wyjątkiem roz dzielni, o których mowa w § 30 ust. 2.

2. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie dokumentacji technicznej lub dokumen tacji wprowadzonych zmian i protokołu odbioru tech nicznego.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy wymieniony obiekt stanowi wyposażenie lub część składową obiek tu budowlanego zakładu górniczego, dla którego ze zwolenia na użytkowanie wydaje się na podstawie od rębnych przepisów. § 61

2. Instalowanie, eksploatacja oraz kontrola ma szyn, urządzeń i instalacji elektrycznych w wyrobiskach powinny odpowiadać wymaganiom określonym w od rębnych przepisach i w Polskich Normach. Wymagania dotyczące organizacji i warunków bezpiecznego wyko nywania prac związanych z lokalizacją maszyn, urzą dzeń i instalacji elektrycznych w wyrobiskach określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 61

3.

1. W zakładzie górniczym znajduje się lam pownia przeznaczona do przygotowania, ładowania, przechowywania i konserwacji górniczych lamp osobi stych oraz benzynowych lamp wskaźnikowych.

2. Nadzór nad lampownią sprawuje wyznaczona osoba dozoru ruchu.

3. Liczbę zdatnych do użytku lamp osobistych oraz benzynowych lamp wskaźnikowych określa, sto Dziennik Ustaw Nr 139 — 8978 — Poz. 1169 sownie do potrzeb, kierownik ruchu zakładu górni czego. § 61

4.

1. Każda osoba przebywająca w wyrobiskach powinna mieć przy sobie sprawnie działającą lampę osobistą, przydzieloną jej do stałego użytkowania.

2. Lampy osobiste pracowników zatrudnionych w wyrobiskach, w tym ratowników górniczych, wypo saża się w górnicze osobiste nadajniki lokacyjne, przy stosowane do emitowania sygnału przez okres co naj mniej 7 dni.

3. Lampy osobiste ratowników górniczych specjal nie oznacza się.

4. Przy stosowaniu różnych systemów lokacyjnych kierownik ruchu zakładu górniczego określa warunki ich wykorzystania.

5. Lampy osobiste pracowników zatrudnionych w wyrobiskach zlokalizowanych w polach metano wych wyposaża się w nadajniki współdziałające z iskrobezpiecznym urządzeniem lokacyjnym. § 61

5. Zasady instalowania i parametry oświetlenia podziemnych wyrobisk zakładów górniczych powinny być zgodne z Polską Normą. § 61

6.

1. Zakład górniczy powinien mieć co naj mniej dwa niezależne zasilania w energię elektryczną, przy czym:

1) jedno zasilanie zapewnia pełne zapotrzebowanie mocy zakładu górniczego,

2) drugie zasilanie zapewnia minimalne zapotrzebo wanie mocy, gwarantujące zachowanie bezpie czeństwa ludzi, mienia i środowiska.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego określa maksymalny dopuszczalny czas przerwy w zasilaniu zakładu wymagany względami bezpieczeństwa ludzi, ruchu zakładu i ochrony środowiska, z uwzględnie niem wymagań określonych w § 201.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego wydobywa jącego kopalinę niepalną oraz zakładu górniczego li kwidowanego może odstąpić od posiadania drugiego zasilania, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli długo trwała przerwa w zasilaniu zakładu nie spowoduje za grożenia bezpieczeństwa oraz istnieje możliwość ewa kuacji ludzi z wyrobisk bez konieczności użycia górni czego wyciągu szybowego.

4. Kierownik ruchu zakładu górniczego powiada mia właściwy organ nadzoru górniczego o odstąpieniu od posiadania drugiego zasilania w warunkach, o któ rych mowa w ust. 3. § 61

7.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego we wniosku składanym do przedsiębiorstwa energetycz nego o określenie warunków przyłączenia podaje mak symalnie dopuszczalny czas przerwy w zasilaniu zakła du wymagany względami bezpieczeństwa ludzi, mie nia i środowiska.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest odpo wiedzialny za opracowanie, w planie akcji ratowniczej, sposobu postępowania w sytuacji przekroczenia czasu przerwy w zasilaniu zakładu, o którym mowa w ust. 1. § 61

8.

1. Zasilanie systemów dyspozytorskich, łącz ności ogólnozakładowej oraz systemów kontroli para metrów bezpieczeństwa jest bezprzerwowe lub gwa rantowane jest zgodnie z dokumentacją techniczno-ru chową tych systemów.

2. W przypadku zaniku zasilania sieciowego, źródła rezerwowe powinny umożliwiać wykonywanie pracy w zakresie podstawowych funkcji dla łączności ogól nozakładowej w ciągu 12 godzin, a dla pozostałych systemów w ciągu 4 godzin.

3. W ramach źródeł rezerwowych można stosować baterie akumulatorów lub agregaty prądotwórcze. § 61

9.

1. Podstawowe obiekty i urządzenia zakładu górniczego, o których mowa w § 30 ust. 2, zasila się z rozdzielni mającej dwa niezależne zasilania w energię elektryczną, przy czym jedno z zasilań może być zreali zowane linią prowadzoną wyrobiskami.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zakładów, o któ rych mowa w § 450 ust. 1. § 6

20.

1. W wyrobiskach stosuje się instalacje elek troenergetyczne z izolowanym punktem neutralnym, wyposażone w system uziemiających przewodów ochronnych wykonany zgodnie z wymaganiami okre ślonymi w Polskiej Normie.

2. W uzasadnionych przypadkach, przy braku moż liwości spełnienia wymagań Polskiej Normy, system uziemiających przewodów ochronnych wykonuje się zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku nr 4 do rozporządzenia, powiadamiając jednocześnie wła ściwy organ nadzoru górniczego. § 62

1.

1. W instalacjach o napięciu powyżej 1 kV z izolowanym punktem neutralnym stosuje się zabez pieczenia ziemnozwarciowe lub upływowe powodują ce wyłączenie sieci, w której nastąpiło obniżenie rezy stancji izolacji doziemnej, z wyjątkiem przypadku okre ślonego w ust. 2.

2. Zamiast wyłączenia sieci dopuszcza się stosowa nie sygnalizacji uszkodzenia sieci do miejsc, gdzie przebywa stała obsługa, jeżeli ze względów bezpie czeństwa wyłączenie napięcia nie jest wskazane.

3. Sieć zasilająca kompleks ścianowy o napięciu powyżej 1 kV powinna być odseparowana od ogólno kopalnianej sieci rozdzielczej, a maksymalna wartość pojemności doziemnej nie może przekraczać wartości 2,5 µF/fazę.

4. W sieci zasilającej kompleks ścianowy odcinek sieci od łącznika manewrowego do maszyny posiada blokujący układ diagnostyki samoczynnie kontrolujący stan izolacji przed podaniem napięcia. § 62

2.

1. W instalacjach o napięciu do 1 kV z izolo wanym punktem neutralnym instaluje się centralne za bezpieczenia upływowe powodujące wyłączenie insta lacji, w której nastąpiło obniżenie rezystancji izolacji Dziennik Ustaw Nr 139 — 8979 — Poz. 1169 doziemnej, z wyjątkiem przypadku określonego w ust. 2.

2. Zamiast wyłączenia instalacji dopuszcza się sto sowanie sygnalizacji uszkodzenia do miejsc, gdzie przebywa stała obsługa, jeżeli ze względów bezpie czeństwa wyłączenie napięcia nie jest wskazane.

3. W wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpie czeństwa wybuchu metanu stosuje się centralne i blo kujące zabezpieczenia upływowe.

4. Obwód pomiarowy blokującego zabezpieczenia upływowego, o którym mowa w ust. 3, powinien być iskrobezpieczny w stanie normalnej pracy.

5. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do sieci elektrycz nej trakcji przewodowej, instalacji zasilanych bardzo niskim napięciem bezpiecznym oraz instalacji teleko munikacyjnych. § 62

3.

1. W instalacjach elektrycznych eksploatowa nych w wyrobiskach w polach metanowych stosuje się kable i przewody ekranowane.

2. Eksploatacja kabli i przewodów na napięcie po wyżej 1 kV w wyrobiskach przewietrzanych prądem po wietrza odprowadzanego do szybu wydechowego, w pomieszczeniach zaliczonych do stopnia „c” niebez pieczeństwa wybuchu, może być prowadzona na wa runkach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego po powiadomieniu właściwego organu nadzoru górniczego.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do instalacji sygna lizacji szybowej oraz instalacji telekomunikacyjnych. § 62

4. Kable i przewody w instalacjach elektrycz nych zabezpiecza się przed skutkami zwarć doziem nych, zwarć międzyfazowych i przeciążeń, w sposób określony w Polskiej Normie. § 62

5.

1. W wyrobiskach można stosować wyłącz nie bezolejowe transformatory oraz stacje transforma torowe wykonane w sposób określony w Polskiej Nor mie.

2. Stacja transformatorowa i transformator o na pięciu górnym powyżej 1 kV mogą być instalowane pod następującymi warunkami:

1) wyrobisko w miejscu zainstalowania i na odcinku nie mniejszym niż 5 m od nich, wzdłuż wyrobiska powinno być wykonane w obudowie z materiałów niepalnych, zapewniających skuteczną izolację ko paliny palnej,

2) wyrobisko powinno być opylone pyłem kamien nym, zgodnie z wymaganiami określonymi w § 312,

3) odległość od ociosu, maszyn lub urządzeń powin na umożliwiać otwarcie pokryw komór oraz swo bodne wykonywanie czynności związanych z ob sługą.

3. Nie wymaga się spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2 pkt 1, jeżeli stacja ma osłonę ogniosz czelną. § 62

6. Stacja transformatorowa i transformator po winny mieć urządzenia powodujące zablokowanie możliwości ponownego załączenia napięcia na uszko dzony odpływ po zadziałaniu zabezpieczeń. § 62

7.

1. Stację transformatorową o napięciu pier wotnym wyższym niż 1 kV, w wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, instalu je się w pomieszczeniach przewietrzanych opływo wym prądem powietrza doprowadzanego od szybu wdechowego.

2. Stacja transformatorowa, o której mowa w ust. 1, może być instalowana w pomieszczeniach przewietrzanych prądem powietrza odprowadzanego do szybu wydechowego lub z wentylacją odrębną, je żeli spełnione zostaną następujące wymagania:

1) stacja ma osłonę ognioszczelną,

2) wyłącznik zabezpieczający stację transformatoro wą zlokalizowany jest w opływowym prądzie po wietrza doprowadzanego od szybu wdechowego,

3) stacja będzie samoczynnie wyłączona spod napię cia, w razie gdy zawartość metanu w wyrobisku przekroczy 1,5%,

4) stacja ma blokadę umożliwiającą otwarcie drzwi czek do komór aparaturowych tylko w stanie bez napięciowym, a wyłącznik zasilający stację ma blo kadę przed załączeniem napięcia zasilania po za działaniu zabezpieczeń,

5) stacja ustawiona będzie w świetle obudowy wyro biska lub w poszerzonym odcinku wyrobiska. § 62

8.

1. Rozdzielnice na napięcie powyżej 1 kV ustawia się w zamkniętych pomieszczeniach ruchu elektrycznego.

2. Komory, w których są zainstalowane rozdzielni ce, powinny spełniać wymagania określone w § 357.

3. Rozdzielnice wyposaża się w pola zasilające wy łącznikowe.

4. Przepis ust. 3 nie dotyczy rozdzielnic, w których wszystkie pola rozdzielcze odpływowe są wykonane ja ko wyłącznikowe; w takich przypadkach, w polu zasila jącym, wystarczające jest zastosowanie odłącznika.

5. Pojedyncze lub podwójne pola odpływowe mo gą być instalowane w zamkniętych pomieszczeniach ruchu elektrycznego na warunkach ustalonych w § 625 ust. 2 dla stacji transformatorowych.

6. Przepisu ust. 5 nie stosuje się do łączników ma newrowych, o których mowa w § 621 ust. 4. § 62

9. Pola rozdzielcze o napięciu powyżej 1 kV wy posaża się w uziemniki stacjonarne. § 630.

1. Pola odpływowe o napięciu powyżej 1 kV, zasilające urządzenia i instalacje zainstalowane w po mieszczeniach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeń stwa wybuchu metanu, powinny mieć samoczynną blokadę uniemożliwiającą załączenie łącznika po za działaniu zabezpieczeń zwarciowych, ziemnozwarcio wych lub upływowych i metanometrycznych. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8980 — Poz. 1169

2. Przepis ust. 1 stosuje się do urządzenia odbior czego zainstalowanego w pomieszczeniach, w których nie występuje zagrożenie metanowe, lub w pomiesz czeniach ze stopniem „a” niebezpieczeństwa wybu chu, a kabel zasilający zainstalowany jest w pomiesz czeniu ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wy buchu metanu. § 63

1. W szybach przewietrzanych wentylacją od rębną maszyny oraz urządzenia elektroenergetyczne o napięciu powyżej 1 kV:

1) zasila się kablami lub przewodami ekranowanymi,

2) ustawia się w pomieszczeniach zamkniętych. § 63

2. Aparaturę łączeniową w instalacjach elektro energetycznych o napięciu do 1 kV, w pomieszczeniach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, wyposaża się w samoczynną blokadę załącze nia łącznika po zadziałaniu zabezpieczeń zwarciowych i upływowych. § 63

3.

1. Wyłącznik wentylatora lutniowego oraz główny wyłącznik sieci zasilającej maszyny i urządze nia elektryczne w wyrobisku z wentylacją odrębną lo kalizuje się w opływowym prądzie powietrza doprowa dzanego od szybu wdechowego w odległości co naj mniej 10 m przed wejściem do wyrobiska od strony do pływu powietrza oraz oznacza w sposób odróżniający je od pozostałych urządzeń.

2. W polach metanowych wyłączenie spod napię cia maszyn i urządzeń elektrycznych zainstalowanych w wyrobisku z wentylacją odrębną, w razie zadziałania zabezpieczeń metanometrycznych, nie może spowo dować przerwy w ruchu wentylatora lutniowego.

3. Po zatrzymaniu ruchu wentylatora lutniowego powinno nastąpić samoczynne wyłączenie spod napię cia wszystkich maszyn i urządzeń elektrycznych zain stalowanych w wyrobisku z wentylacją odrębną, z wy jątkiem urządzeń telekomunikacyjnych.

4. W zakładach górniczych, w których nie występu je zagrożenie metanowe, decyzję o niestosowaniu wy magań określonych w ust. 3 może podjąć kierownik ru chu zakładu górniczego; w przypadku podjęcia decyzji stan wyłączenia pracy wentylatora powinien być sy gnalizowany u dyspozytora.

5. Warunki oraz sposób ponownego załączenia pod napięcie maszyn i urządzeń elektrycznych, zainstalo wanych w wyrobisku z wentylacją odrębną, określa in strukcja zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 63

4. Do wykonania obwodów zdalnego sterowa nia wyłączników w zakresie kategorii bezpieczeństwa stosuje się Polską Normę. § 63

5.

1. Zewnętrzne obwody sterowania maszyn i urządzeń zasila się bardzo niskim napięciem bezpiecz nym SELV lub PELV.

2. W wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpie czeństwa wybuchu metanu zewnętrzne obwody stero wania powinny być iskrobezpieczne w stanie normal nej pracy.

3. W jednym przewodzie oponowym ekranowa nym, mającym indywidualne ekrany ochronne, służą cym do zasilania maszyny lub urządzenia budowy przeciwwybuchowej, dopuszcza się wspólne prowa dzenie obwodów zewnętrznych sterowania, o których mowa w ust. 1 i 2, z obwodami elektroenergetycznymi, pod warunkiem zastosowania automatycznej kontroli stanu izolacji między żyłami elektroenergetycznymi a żyłą uziemiającą i ekranami. § 63

6.

1. Ogólnozakładowa łączność telefoniczna oraz ogólnozakładowy system dyspozytorski powinny mieć stałą obsługę, wykonywaną przez służbę ruchu, o której mowa w § 8.

2. Oprogramowanie i dane w systemach łączności, alarmowania, bezpieczeństwa i wspomagania pracy służb dyspozytorskich oraz innych układów funkcjonu jących na podstawie technik informatycznych chroni się w następujący sposób:

1) systemy pracują w wydzielonych sieciach,

2) dostęp do danych z tych systemów jest możliwy wyłącznie w obrębie zakładu górniczego, przy czym: a) dane udostępnia się z wydzielonego serwera „lustrzanego”, na który systemy te będą przesy łać informacje w układzie jednokierunkowym bez możliwości dostępu do systemów podsta wowych, b) dostęp do oprogramowania systemów jest moż liwy jedynie ze stanowisk zabudowanych we wnątrz sieci podstawowej, a system będzie zapi sywał automatycznie wszystkie czynności doko nywane z tych stanowisk,

3) nadzór serwisowy producenta nad eksploatowa nym w zakładach górniczych sprzętem (systemami komputerowymi) realizuje się bezpośrednio na te renie zakładu górniczego. W przypadku konieczno ści zdalnego nadzoru, kanał łączności konfigurują ręcznie pracownicy obsługi zakładu górniczego po telefonicznym uzgodnieniu przez serwis producen ta, natomiast połączenie i dokonane czynności zo staną automatycznie odnotowane w systemie,

4) sposób zabezpieczenia, o którym mowa w pkt 3, za twierdza kierownik ruchu zakładu górniczego. § 63

7.

1. Kable telekomunikacyjne systemów dys pozytorskich, łączności ogólnozakładowej oraz kable systemów kontroli parametrów bezpieczeństwa pro wadzi się co najmniej dwoma szybami.

2. Do poszczególnych rejonów kopalni kable tele komunikacyjne prowadzi się co najmniej dwoma dro gami (nie wyłączając z tego tras powierzchniowych).

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego wskaże w rejonach oddziałów wydobywczych urządzenia koń cowe, które powinny być podłączone do linii kablo wych doprowadzonych innymi wyrobiskami.

4. Tory transmisyjne różnych systemów telekomu nikacyjnych mogą być prowadzone we wspólnych ka blach, jeżeli przez to nie nastąpi naruszenie funkcjonal ności poszczególnych systemów. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8981 — Poz. 1169

5. Kierownik ruchu zakładu górniczego w przypad kach uzasadnionych, po powiadomieniu właściwego organu nadzoru górniczego, może odstąpić od stoso wania wymagań określonych w ust. 1 § 63

8. W zakładach górniczych prowadzących ro boty górnicze w polach metanowych stosuje się urzą dzenia telekomunikacyjne tylko w wykonaniu przeciw wybuchowym, z tym że:

1) instalacje telekomunikacyjne powinny być wykona ne jako iskrobezpieczne,

2) urządzenia telekomunikacyjne systemów łączności i systemów bezpieczeństwa powinny posiadać bu dowę przeciwwybuchową, umożliwiającą ich eks ploatację przy dowolnej koncentracji metanu. § 63

9. Prowadzenie torów transmisyjnych iskrobez piecznych i nieiskrobezpiecznych w jednym kablu lub przewodzie jest niedopuszczalne. § 640.

1. Aparaty telefoniczne w wyrobiskach:

1) powinny być podłączone do jednej ogólnozakłado wej łącznicy,

2) nie powinny być łączone w ruchu automatycznym zarówno wychodzącym, jak i przychodzącym z abo nentami innych central telefonicznych.

2. ¸ącznicę ogólnozakładową pracującą w ruchu półautomatycznym wyposaża się przynajmniej w jed no stanowisko łączeniowe przeznaczone wyłącznie do obsługi ruchu dołowego.

3. ¸ącznicę ogólnozakładową pracującą w ruchu automatycznym wyposaża się przynajmniej w jedno stanowisko łączeniowe, przeznaczone wyłącznie do obsługi ruchu dołowego, w przypadku prowadzenia akcji ratowniczej.

4. ¸ącznice telefoniczne w odrębnych zakładach górniczych, połączonych ze sobą wspólnymi wyrobi skami, powinny być połączone co najmniej jednym bezpośrednim łączem telekomunikacyjnym. § 64

1.

1. ¸ącznica ogólnozakładowa ma wyznaczo ny co najmniej jeden kanał, przeznaczony wyłącznie do zgłaszania meldunków specjalnych w warunkach za grożenia.

2. Urządzenia końcowe, osiągane po wybraniu nu meru kanału, o którym mowa w ust. 1, i zainstalowane w pomieszczeniach dyspozytora oraz kierownika akcji ratowniczej, powinny spełniać wymagania określone w planie akcji ratowniczej. § 64

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyzna cza miejsca, w których ze względów bezpieczeństwa instaluje się aparaty telefoniczne, podłączone do łącz nicy ogólnozakładowej. § 64

3.

1. Wzdłuż głównych wyrobisk umieszcza się znaki informujące o kierunku i odległości do najbliższe go aparatu telefonicznego lub sygnalizatora alarmo wego; miejsca zainstalowania aparatów telefonicz nych oznakowuje się.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego określa główne wyrobiska górnicze, o których mowa w ust. 1. § 64

4.

1. Dla realizacji połączeń specjalnych, przy prowadzeniu akcji ratowniczej wydziela się w sieci te lefonicznej co najmniej jeden tor transmisyjny dla każ dego poziomu zakładu górniczego.

2. Tor, o którym mowa w ust. 1, powinien być sprawny i niewykorzystywany do innych celów.

3. W skrzynkach rozdzielczych zaciski torów, o któ rych mowa w ust. 1, oznacza sie kolorem czerwonym, a pokrywy skrzynek paskiem pionowym koloru czer wonego. § 64

5.

1. Ogólnozakładowy system dyspozytorski zapewnia:

1) łączność zewnętrzną z wykorzystaniem sieci co naj mniej dwóch operatorów,

2) bezpośrednią łączność w systemie ogólnozakłado wej łączności telefonicznej,

3) łączność dyspozytorską i alarmowo-zgłoszeniową niezależną od systemu ogólnozakładowej łączno ści telefonicznej, umożliwiającą: a) przekazanie do dyspozytora meldunku o zagro żeniu w wyrobisku, b) przekazanie przez dyspozytora sygnału alarmo wego do zagrożonych wyrobisk, c) porozumienie się z pracownikami przebywający mi w wyrobiskach za pomocą łączności głośno mówiącej,

4) zdalną kontrolę parametrów bezpieczeństwa pracy.

2. Kierownik ruchu zakładu prowadzącego roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej oraz li kwidowanego zakładu górniczego wydobywającego kopalinę niepalną określa zakres urządzeń i środków wymienionych w ust. 1, niezbędnych dla zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, mienia i środowiska, powiada miając właściwy organ nadzoru górniczego. § 64

6. Sygnalizatory alarmowe rozmieszcza się na stałych stanowiskach pracy, na drogach ucieczkowych, w miejscach wyznaczonych przez kierownika ruchu za kładu górniczego, a ich liczba powinna umożliwić sły szalność sygnału alarmowego. § 64

7.

1. Sygnalizatory alarmowe oznacza się w sposób umożliwiający ich identyfikację oraz zabudo wuje w taki sposób, aby łatwe było nadanie sygnału i meldunku alarmowego.

2. Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni znać miejsca zainstalowania najbliższych sygnalizato Dziennik Ustaw Nr 139 — 8982 — Poz. 1169 rów alarmowych oraz innych środków łączności ogól nokopalnianej. § 64

8.

1. Dyspozytor powinien mieć możliwość lo kalizacji sygnalizatora, z którego został nadany sygnał alarmowy.

2. Rozmowa z dyspozytorem, po wywołaniu alar mowym z sygnalizatora samoczynnie, jest rejestrowa na. § 64

9. W wyrobisku zaliczonym do III stopnia zagro żenia wodnego sygnalizatory alarmowe odpowiednio oznakowuje się, a uruchomienie przycisku alarmowe go powinno powodować samoczynne nadanie sygna łu alarmowego przez wszystkie sygnalizatory w zagro żonym rejonie. § 650.

1. Poszczególne węzły technologiczne wypo saża się w systemy łączności lokalnej, wykonane jako przewodowe lub radiowe.

2. W strefach szczególnego zagrożenia tąpaniami węzły technologiczne wymagające stałej obserwacji wyposaża się w systemy telewizji przemysłowej.

3. Węzły technologiczne i zasady stosowania syste mów, o których mowa w ust. 1 i 2, określa kierownik ru chu zakładu górniczego. § 65

1. W wyrobiskach, w których prowadzony jest transport linowy, zapewnia się bezpośrednią łączność telefoniczną lub głośno mówiącą między stanowi skiem obsługi napędu a wszystkimi stanowiskami nadawczymi, odbiorczymi i pośrednimi. § 65

2. Na każdym poziomie, w którym stosowana jest kolej podziemna, instaluje się lokalną łączność za pewniającą bezpośrednie połączenie między dyspo nentem ruchu a posterunkami ruchu wskazanymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego oraz:

1) dyspozytorem zakładu,

2) zajezdnią, ładownią akumulatorów i warsztatem naprawy lokomotyw. § 65

3.

1. Niezależnie od łączności, o której mowa w § 652, w kolei podziemnej stosuje się łączność radio wo-telefoniczną, umożliwiającą porozumienie się ma szynisty lokomotywy z dysponentem.

2. W przypadku braku możliwości zastosowania łączności, o której mowa w ust. 1, kierownik ruchu za kładu górniczego ustala zasady łączności maszynisty lokomotywy z dysponentem ruchu. § 65

4. Urządzenia łączności radiowo-telefonicznej stosowane w kolei podziemnej specjalnie oznacza się. § 65

5. W przypadku stwierdzenia uszkodzenia ma szyny, urządzenia lub instalacji, osoba stwierdzająca uszkodzenie niezwłocznie wyłącza urządzenia, o ile jest upoważniona do ich wyłączania, i powiadamia osoby dozoru ruchu. § 65

6.

1. W przypadku samoczynnego awaryjnego wyłączenia maszyny, urządzenia lub instalacji mogą być one ponownie włączone przez upoważnionego pracownika, po uprzednim ich zbadaniu i usunięciu przyczyny wyłączenia.

2. W przypadku samoczynnego awaryjnego wyłą czenia maszyny, urządzenia lub instalacji, po przekro czeniu dopuszczalnej zawartości metanu, mogą być one ponownie włączone po:

1) sprawdzeniu, przez osobę dozoru ruchu górnicze go, że zawartość metanu nie przekracza dopusz czalnej wielkości,

2) ustąpieniu lub usunięciu przyczyny wyłączenia,

3) zezwoleniu dyspozytora. § 65

7.

1. Kable i przewody chroni się przed uszko dzeniami mechanicznymi oraz przysypaniem urob kiem.

2. Przewody zasilające maszyny ruchome, przeno śne i ręczne zabezpiecza się przed wyrwaniem. § 65

8. Rozłączanie i łączenie pod napięciem sprzę gników zainstalowanych na maszynach, urządzeniach lub przewodach jest niedozwolone. § 65

9.

1. Wykonywanie prac pod napięciem jest do zwolone tylko w obwodach i instalacjach elektrycznych typu SELV lub PELV.

2. W wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpie czeństwa wybuchu metanu:

1) nie można wykonywać żadnych prac przy wyposa żeniu elektrycznym maszyn, urządzeń i instalacji elektrycznych znajdujących się pod napięciem, z wyjątkiem prac przy urządzeniach iskrobezpiecz nych,

2) niedopuszczalne jest otwieranie maszyn i urządzeń budowy przeciwwybuchowej znajdujących się pod napięciem, z wyjątkiem urządzeń iskrobezpiecz nych,

3) dopuszczalne jest otwieranie maszyn i urządzeń wyłączonych spod napięcia, przy zabezpieczonym stanie wyłączenia, po stwierdzeniu przez osobę upoważnioną do pomiaru metanu, ż e jego stężenie nie przekracza wartości 1,5%.

3. Badania i pomiary wielkości elektrycznych i nie elektrycznych w wyrobiskach ze stopniem „b” i „c” niebezpieczeństwa wybuchu metanu prowadzi się w sposób określony w załączniku nr 4 do rozporządze nia. § 660. Kierownik działu wentylacji powiadamia kie rownika działu energomechanicznego o planowanych sposobach przewietrzania wyrobisk, w których są za instalowane maszyny, urządzenia i instalacje elek tryczne i telekomunikacyjne, oraz o zmianach zalicze Dziennik Ustaw Nr 139 — 8983 — Poz. 1169 nia tych wyrobisk do stopni niebezpieczeństwa wybu chu metanu. Rozdział 7 èródła promieniowania jonizującego § 66

1. W zakładzie górniczym mogą być stosowane źródła promieniowania jonizującego obejmujące: źró dła promieniotwórcze, urządzenia zawierające za mknięte źródła promieniotwórcze (urządzenia izotopo we) oraz urządzenia wytwarzające promieniowanie jo nizujące, na stosowanie których zakład ma zezwolenie określone w odrębnych przepisach. § 66

2.

1. Układy i elementy wyposażenia elektrycz nego urządzeń izotopowych lub urządzeń wytwarzają cych promieniowanie jonizujące powinny spełniać wy magania określone dla urządzeń elektrycznych stoso wanych w podziemnych zakładach górniczych.

2. Pojemniki ze źródłami promieniotwórczymi oraz urządzenia izotopowe zabezpiecza się przed uszkodze niami mechanicznymi, działaniem agresywnych czyn ników i wysokich temperatur, mogących spowodować, pod względem ochrony radiologicznej, pogorszenie własności eksploatacyjnych. § 66

3.

1. Kierownik ruchu zakładu górniczego, w którym stosowane są źródła promieniowania jonizu jącego, wyznacza osobę dozoru ruchu posiadającą, wy magane na podstawie odrębnych przepisów, przeszko lenie z zakresu ochrony radiologicznej (zakładowy in spektor ochrony radiologicznej) do sprawowania kon troli nad właściwym wykorzystywaniem tych źródeł.

2. Osoba dozoru ruchu, o której mowa w ust. 1:

1) opracowuje regulamin pracy ze źródłami promie niowania jonizującego i instrukcję postępowania awaryjnego,

2) prowadzi ewidencję źródeł promieniotwórczych i urządzeń izotopowych znajdujących się w zakła dzie górniczym,

3) oznakowuje miejsce zainstalowanych źródeł pro mieniowania jonizującego oraz wyznacza i oznako wuje strefy ograniczonego czasu przebywania,

4) zaznacza na odpowiednich mapach miejsca zain stalowania źródeł promieniowania jonizującego oraz aktualizuje na bieżąco te mapy,

5) prowadzi bieżącą kontrolę stanu technicznego po jemników ze źródłami promieniotwórczymi i urzą dzeń izotopowych oraz wykonuje okresowe pomia ry skażeń promieniotwórczych tych pojemników i urządzeń,

6) opracowuje lub opiniuje właściwe dokumentacje dotyczące pracy z otwartymi źródłami promienio twórczymi wymagające zatwierdzenia przez kie rownika ruchu zakładu górniczego,

7) prowadzi rejestr osób objętych kontrolą narażenia indywidualnego, wraz z ewidencją otrzymywanych przez te osoby dawek promieniowania jonizujące go,

8) czytelnie i widocznie oznakowuje urządzenia izoto powe i pojemniki ze źródłami promieniotwórczymi znakami ostrzegawczymi.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego oraz zakła dowy inspektor ochrony radiologicznej przechowują aktualny wykaz źródeł promieniowania jonizującego oraz mapy z uwidocznionymi miejscami ich rozmiesz czenia.

4. Kierownik ruchu zakładu górniczego informuje pracowników o istniejącym rozmieszczeniu w zakła dzie źródeł promieniowania jonizującego.

5. Regulamin pracy i instrukcję postępowania awa ryjnego, o których mowa w ust. 2 pkt 1, zatwierdza kie rownik ruchu zakładu górniczego. § 66

4. Instalowanie, demontaż i konserwacja urzą dzeń izotopowych oraz wymiana i badanie źródeł pro mieniotwórczych mogą być wykonywane wyłącznie przez upoważnione do tego jednostki, zgodnie z odręb nymi przepisami. § 66

5. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyzna cza, na wniosek zakładowego inspektora ochrony ra diologicznej, pracowników przeszkolonych w zakresie ochrony radiologicznej do obsługi urządzeń izotopo wych lub wytwarzających promieniowanie jonizujące. § 66

6. Niedozwolone jest dokonywanie przez użyt kowników urządzeń izotopowych lub urządzeń wytwa rzających promieniowanie jonizujące jakichkolwiek zmian konstrukcyjnych w tych urządzeniach. § 66

7.

1. èródła promieniotwórcze stosowane dla sprawdzenia aparatury radiometrycznej przechowuje się w odpowiednio zabezpieczonym i zamkniętym po mieszczeniu znajdującym się na powierzchni zakładu górniczego.

2. èródła promieniotwórcze wycofane z ruchu za kładu górniczego przekazuje się do zakładu unieszko dliwiania odpadów promieniotwórczych. § 66

8.

1. W przypadku stwierdzenia uszkodzenia pojemnika ze źródłem promieniotwórczym, urządzenia izotopowego lub urządzenia wytwarzającego promie niowanie jonizujące, niezwłocznie powiadamia się za kładowego inspektora ochrony radiologicznej i kierow nika ruchu zakładu górniczego.

2. Zakładowy inspektor ochrony radiologicznej po dejmuje działania, zgodnie z instrukcją postępowania awaryjnego i powiadamia natychmiast:

1) Ośrodek Dyspozycyjny Służby Awaryjnej w Cen tralnym Laboratorium Ochrony Radiologicznej,

2) wojewódzkiego inspektora sanitarnego,

3) właściwy organ nadzoru górniczego. Dziennik Ustaw Nr 139 — 8984 — Poz. 1169 Dział VII Higiena pracy i ochrona zdrowia Rozdział 1 Wymagania ogólne § 66

9.

1. W zakładzie górniczym wykonuje się ba dania i pomiary czynników szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, doty czące zapylenia, hałasu, drgań, substancji chemicz nych, warunków klimatycznych i promieniowania joni zującego ze źródeł sztucznych i naturalnych oraz natę żenia oświetlenia.

2. W zakładzie górniczym stosuje się środki zabez pieczające pracowników przed działaniem czynników szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia mające na celu:

1) niedopuszczenie do przekroczenia dopuszczalnych stężeń lub natężeń tych czynników albo

2) niezatrudnianie pracowników w warunkach prze kroczenia dopuszczalnych stężeń lub natężeń, jeże li nie zastosowano środków ochrony zdrowia zmniejszających szkodliwe oddziaływanie tych czynników poniżej dopuszczalnych wartości,

3) informowanie pracowników o wielkości ponoszo nego ryzyka w wyniku pracy w warunkach szkodli wych i uciążliwych, sposobie ich rozpoznawania oraz działaniach niezbędnych do podjęcia w razie przekroczenia dopuszczalnych stężeń lub natężeń.

3. Osoby odpowiedzialne za wykonywanie badań i pomiarów poszczególnych czynników szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia przekazują ich wyniki służbie bezpieczeństwa i higieny pracy zakładu górniczego. § 670. Na wszystkich stanowiskach pracy pracow ników zaopatruje się w odpowiednie środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze wymaga ne na poszczególnych stanowiskach, których pracow nicy powinni używać. § 67

1.

1. Przedsiębiorca zapewnia pracownikom odpowiednią opiekę medyczną, łącznie ze specjali styczną opieką lekarską.

2. Pracownicy zakładu górniczego poddają się obo wiązkowym, wstępnym i okresowym badaniom:

1) lekarskim,

2) psychologicznym, — których zakres i częstotliwość, z uwzględnieniem miejsc i rodzaju wykonywanej pracy, określają odręb ne przepisy.

3. Pracownicy zatrudnieni w warunkach, w których występują czynniki szkodliwe i uciążliwe dla zdrowia, poddawani są specjalistycznym badaniom lekarskim i badaniom celowym w sposób i z częstotliwością usta loną przez służbę medycyny pracy. § 67

2.

1. W zakładzie górniczym prowadzi się ścisłą ewidencję pracowników z objawami chorób zawodo wych i pracowników, u których stwierdzono chorobę zawodową, oraz prowadzi się ewidencję skutków cho roby.

2. Pracownicy, o których mowa w ust. 1, powinni być zatrudnieni zgodnie z zaleceniem lekarskim. § 67

3.

1. W zakładzie górniczym powinna znajdo wać się izba opatrunkowa odpowiednio wyposażona i czynna podczas każdej zmiany roboczej.

2. W wyrobiskach i na powierzchni zakładu górni czego organizuje się odpowiednio wyposażone punkty opatrunkowe.

3. Punkt opatrunkowy urządza się w miejscu łatwo dostępnym i oznacza tablicą informacyjną.

4. Osoby dozoru ruchu, przodowych oraz strzało wych szkoli się w udzielaniu pierwszej pomocy.

5. Na każdej zmianie roboczej w oddziałach jest za trudniona co najmniej jedna osoba przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy.

6. Osoba przebywająca w wyrobiskach powinna mieć przy sobie sterylny opatrunek.

7. W zakładach likwidowanych i zakładach prowa dzących roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej kierownik ruchu zakładu górniczego może odstąpić od wymagań określonych w ust. 1 i 2 pod wa runkiem wprowadzenia innych działań w zakresie udzielania pierwszej pomocy.

8. W przypadku gdy pracownik ulegnie wypadkowi przy pracy lub zachoruje, osoba znajdująca się w pobli żu pracownika natychmiast powiadamia najbliższą osobę dozoru ruchu, przodowego lub strzałowego; osoby te niezwłocznie udzielają pierwszej pomocy i or ganizują pomoc medyczną, a w razie potrzeby specja listyczny transport sanitarny. Rozdział 2 Ochrona pracowników przed pyłami szkodliwymi dla zdrowia § 67

4.

1. W zakładzie górniczym, w którym podczas procesów technologicznych wytwarzane są pyły szko dliwe dla zdrowia, przedsiębiorca organizuje służby dla kontroli zwalczania tego zagrożenia.

2. Pobieranie próbek do oznaczania stężeń pyłu w powietrzu wykonuje się na stanowiskach pracy, zgodnie z wymaganiami określonymi w odrębnych przepisach.

3. W pobranych próbkach określa się zawartość wolnej krystalicznej krzemionki (WKK) oraz masy pyłu Dziennik Ustaw Nr 139 — 8985 — Poz. 1169 wdychalnego frakcji respirabilnej, w mg w m3 powie trza, metodą określoną w Polskiej Normie.

4. Oznaczenia stężenia pyłu w powietrzu, na stano wisku pracy, dokonuje się na podstawie uzyskanych wyników z serii pobranych próbek pyłu wytwarzanego podczas trwania procesu technologicznego.

5. Pobieranie próbek, do oznaczania stężeń pyłu w powietrzu, wykonuje się na zmianach wydobyw czych.

6. Przy obliczaniu stężenia pyłu w powietrzu uwzględnia się wyłącznie próbki pobrane na zmianach, w czasie których uzyskano co najmniej średni postęp zmianowy.

7. Czas pobierania poszczególnej próbki pyłu tak się ustala, aby masa pyłów osadzonych na filtrze nie przekroczyła maksymalnych wartości określonych dla danego typu przyrządu pomiarowego.

8. ¸ ączny czas pobierania próbek pyłu nie może być krótszy, niż ustalony czas trwania zmiany roboczej, i powinien obejmować co najmniej 70% czasu trwania procesu technologicznego.

9. Próbki pyłu, do oznaczania stężeń pyłu w powie trzu na poszczególnych stanowiskach pracy, pobiera się podczas wszystkich czynności procesu technolo gicznego.

10. Na podstawie uzyskanych wyników pomiarów kierownik ruchu zakładu górniczego dokonuje oceny narażenia pracowników, na poszczególnych stanowi skach pracy, na działanie pyłów szkodliwych dla zdro wia oraz skuteczności stosowanych działań profilak tycznych. § 67

5.

1. Pomiary na stanowiskach pracy wykonuje się nie później niż 7 dni:

1) po rozpoczęciu nowego wyrobiska górniczego,

2) po oddaniu do ruchu nowego obiektu lub urządze nia,

3) przy pracach, w których może nastąpić zapylenie powietrza,

4) po wprowadzeniu zmian technologicznych,

5) wystąpieniu zaburzeń i zmian geologicznych po wodujących zmiany w stężeniu pyłu w powietrzu.

2. Na stanowiskach pracy, na których nie stwierdzo no przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłu w powietrzu, pomiary wykonuje się nie rzadziej niż raz w roku, jeżeli nie zachodzą okoliczności określo ne w ust. 1. § 67

6.

1. Niedopuszczalne jest stosowanie:

1) maszyn i urządzeń, które podczas pracy powodują stężenie pyłu w powietrzu i nie są wyposażone w sprawnie działające urządzenia zapobiegające zapyleniu,

2) niesprawnie działających urządzeń i środków do zwalczania pyłu w powietrzu.

2. W razie stwierdzenia, na stanowiskach pracy, przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń py łu w powietrzu, stosuje się środki techniczne lub doko nuje zmian technologicznych i organizacyjnych zmie rzających do osiągnięcia dopuszczalnych wartości stę żeń.

3. Po podjęciu działań profilaktycznych mających na celu obniżenie zapylenia, pomiary wykonuje się w terminie do 7 dni od dnia ich podjęcia. § 67

7.

1. Na podstawie wyników pomiarów stęże nia pyłu, uzyskanych podczas najbardziej pyłotwórczej czynności procesu technologicznego, dokonuje się do boru sprzętu filtracyjnego o odpowiedniej klasie.

2. W razie przekroczenia stężeń pyłu w powietrzu, na stanowiskach pracy, powyżej zdolności środków ochrony indywidualnej układu oddechowego, przeby wanie pracowników na tych stanowiskach jest niedo zwolone.

3. O przekroczeniach najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłami szkodliwymi, na stanowiskach pracy, in formuje się zainteresowanych pracowników oraz kie rownika właściwej przychodni lekarskiej. § 67

8. Dane dotyczące pracy każdego pracownika, w środowisku zagrożonym pyłami szkodliwymi dla zdrowia w zakładzie górniczym, rejestruje się i prze chowuje oraz dokonuje zestawień w okresie miesięcz nym i rocznym średnich ważonych stężeń pyłu i liczby dniówek przepracowanych na stanowiskach, na któ rych stężenie pyłu w powietrzu przekraczało wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń. § 67

9.

1. Pracowników zatrudnionych na poszcze gólnych stanowiskach, gdzie występuje zagrożenie py łami szkodliwymi dla zdrowia, wyposaża się w filtrują ce środki ochrony indywidualnej układu oddechowego dostosowane do wielkości zagrożenia pyłami szkodli wymi dla zdrowia; środki te powinny być stosowane.

2. W przypadkach gdy wartość stężenia pyłu na sta nowisku pracy:

1) przekroczy najwyższe dopuszczalne stężenie, a nie przekroczy czterokrotności tego stężenia, stosuje się sprzęt filtrujący klasy 1,

2) zawarta jest między wartością 4xNDS i 10xNDS, stosuje się sprzęt filtrujący klasy 2,

3) zawarta jest między wartością 10xNDS i 20xNDS, stosuje się sprzęt filtrujący klasy 3.

3. Zatrudnianie pracowników w wieku poniżej 21 lat na stanowiskach, na których stężenie pyłu szko Dziennik Ustaw Nr 139 — 8986 — Poz. 1169 dliwego dla zdrowia w powietrzu przekracza wartość najwyższych dopuszczalnych stężeń, jest niedozwolo ne. § 680.

1. Do ochrony dróg oddechowych przed szkodliwym działaniem pyłów stosuje się środki ochro ny układu oddechowego mające dokument dopuszcza jący do ich stosowania, wydany na podstawie odręb nych przepisów, umożliwiający ich stosowanie w pod ziemnych zakładach górniczych.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego organizuje system prawidłowego doboru, zaopatrzenia oraz sto sowania przez pracowników przydzielonych im środ ków ochrony indywidualnej. Rozdział 3 Pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne § 68

1.

1. W zakładzie górniczym urządza się i utrzy muje w należytym stanie odpowiednie pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne.

2. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, prze wietrza się, ogrzewa, utrzymuje w czystości oraz de zynfekuje.

3. W łaźniach i szatniach wyodrębnia się pomiesz czenia dla kobiet oraz pomieszczenia dla pracowników młodocianych.

4. W łaźniach typu łańcuszkowego niedozwolone jest wieszanie na hakach narzędzi i przedmiotów ostrych, ciężkich i tłukących się.

5. W łaźniach powinny znajdować się indywidual ne pojemniki ze środkami przeciwgrzybicznymi.

6. Niedopuszczalne jest:

1) stosowanie w łaźniach wyposażenia i obuwia drewnianego,

2) używanie do mycia i kąpieli wody kopalnianej, bez uprzedniego ustalenia, przez stację sanitarno-epi demiologiczną, przydatności wody do tych celów. § 68

2. Pracownikom zatrudnionym w ruchu zakła du górniczego zapewnia się zaopatrzenie w wodę zdat ną do picia oraz inne napoje, stosownie do warunków pracy, zgodnie z odrębnymi przepisami. § 68

3. W zakładach górniczych zapewnia się pranie, czyszczenie, suszenie, konserwację, naprawę, odpyla nie oraz odkażanie środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego. § 68

4. Na podszybiach szybów zjazdowych urządza się poczekalnie dla pracowników. Dział VIII Przepisy przejściowe i końcowe § 68

5. W zakładach górniczych wydobywających kopaliny niepalne przenośniki taśmowe wyposażone w taśmę trudno zapalną i zainstalowane w wyrobi skach przed dniem wejścia w życie rozporządzenia mo gą być eksploatowane do czasu zużycia tej taśmy, pod warunkiem zastosowania urządzeń kontroli ruchu i sa moczynnie uruchamianych urządzeń gaśniczych. § 68

6. Wymagań określonych w § 362 ust. 1 nie stosuje się do maszyn i urządzeń, których eksploata cję rozpoczęto przed dniem wejścia w życie rozporzą dzenia, pod warunkiem wyposażenia tych maszyn i urządzeń w sprzęt i w urządzenia przeciwpożarowe, w sposób ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. § 68

7. W wyciągach szybowych jednokońcowych lub bez liny wyrównawczej dopuszczonych do stoso wania w zakładach górniczych, przed wejściem w ży cie niniejszego rozporządzenia, hamowanie hamul cem bezpieczeństwa w warunkach podnoszenia nad wagi nie może odbywać się z opóźnieniem większym niż 6 m/s2. § 68

8. Przepisu § 629 nie stosuje się do pól rozdziel czych o napięciu powyżej 1 kV eksploatowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. § 68

9. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z wyjątkiem:

1) § 440 ust. 1 i 3, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.,

2) § 610 ust. 4 w odniesieniu do maszyn, urządzeń i in stalacji eksploatowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.,

3) § 614 ust. 2 w odniesieniu do lamp osobistych sto sowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.,

4) § 623 ust. 1 w odniesieniu do istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia instalacji elektrycz nych w pomieszczeniach zaliczanych do stopnia „a” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

5) § 635 ust. 1 w odniesieniu do eksploatowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia maszyn i urządzeń poza oddziałami górniczymi, z wyjąt kiem maszyn ręcznych i ruchomych, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.

6) § 681 ust. 6, który wchodzi w życie z dniem 1 stycz nia 2003 r. Minister Gospodarki: w z. A. Szarawarski (Załączniki do rozporządzenia stanowią oddzielny załącznik do niniejszego numeru)

Status prawny: obowiązujący
Data ogłoszenia: 2002-09-02
Data wydania: 2002-08-28
Data wejścia w życie: 2002-09-02
Data obowiązywania: 2002-09-02
Uwagi:

1) par. 440 ust. 1 i 3 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.,

2) par. 610 ust. 4 w odniesieniu do maszyn, urządzeń i instalacji eksploatowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia, wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.,

3) par. 614 ust. 2 w odniesieniu do lamp osobistych stosowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia, wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.,

4) par. 623 ust. 1 w odniesieniu do istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia instalacji elektrycznych w pomieszczeniach zaliczanych do stopnia “a” niebezpieczeństwa wybuchu metanu, wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.,

5) par. 635 ust. 1 w odniesieniu do eksploatowanych w dniu wejścia w życie rozporządzenia maszyn i urządzeń poza oddziałami górniczymi, z wyjątkiem maszyn ręcznych i ruchomych, wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.,

6) par. 681 ust. 6 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.
Organ wydający: MIN. GOSPODARKI
Dziennik Ustaw: Dz.U. 2002 nr 139 poz. 1169