Dz.U. 2003 nr 114 poz. 1078

Dziennik Ustaw Nr 128 — 9996 — Poz. 1405 1405 USTAWA z dnia 24 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy — Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Art.

1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. — Ko deks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194 i Nr 123, poz. 135

4) wpro wadza się następujące zmiany:

1) w art. 9 po § 3 dodaje się § 4 w brzmieniu: „

§4. Postanowienia układów zbiorowych pracy i innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów oraz statutów określających prawa i obowiązki stron sto sunku pracy, naruszające zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn w zatrudnie niu, nie obowiązują.”;

2) w art. 112 wyrazy „dziedzinie pracy” zastępuje się wyrazem „zatrudnieniu”;

3) w art. 113 wyrazy „Jakakolwiek dyskryminacja w stosunkach pracy” zastępuje się wyrazami „Ja kakolwiek dyskryminacja, bezpośrednia lub po średnia, w zatrudnieniu”;

4) w art. 18 po § 2 dodaje się § 3 w brzmieniu: „

§3. Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pra cy, naruszające zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn w zatrudnieniu, są nieważ ne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów — postanowienia te należy zastą pić odpowiednimi postanowieniami niemają cymi charakteru dyskryminacyjnego.”;

5) w dziale pierwszym rozdział IIa oznacza się jako rozdział IIb oraz po rozdziale II dodaje się nowy roz dział IIa w brzmieniu: „Rozdział IIa Równe traktowanie kobiet i mężczyzn Art. 183a.

§1. Kobiety i mężczyźni powinni być równo traktowani w zakresie nawią zania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowa nia oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodo wych.

§2. Równe traktowanie kobiet i męż czyzn oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, ze względu na płeć.

§3. Dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy występują dysproporcje w zakresie warunków zatrudnienia na niekorzyść wszystkich lub znacz nej liczby pracowników jednej płci, jeżeli nie mogą one być obiektywnie uzasadnione innymi względami niż płeć. Art. 183b.

§1. Za naruszenie zasady równego trak towania kobiet i mężczyzn uważa się różnicowanie przez pracodawcę sy tuacji pracowników ze względu na płeć, którego skutkiem jest w szcze gólności:

1) odmowa nawiązania lub kontynu owania stosunku pracy,

2) niekorzystne ukształtowanie wy nagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo po minięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,

3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszą cych kwalifikacje zawodowe, chyba że pracodawca udowodni, że kierował się innymi względami.

§2. Nie narusza zasady równego trakto wania kobiet i mężczyzn odmowa pracodawcy nawiązania stosunku pracy uzasadniona potrzebą świad czenia określonej pracy — ze wzglę du na jej rodzaj lub warunki wykony wania — wyłącznie przez pracowni ków jednej płci.

§3. Nie narusza zasady równego trakto wania kobiet i mężczyzn stosowanie środków, które różnicują sytuację prawną pracowników ze względu na ochronę macierzyństwa. Nie stano wią także naruszenia tej zasady dzia łania podejmowane przez określony czas zmierzające do wyrównywania szans pracowników obu płci poprzez zmniejszanie, na korzyść pracowni ków jednej płci, rozmiaru faktycz nych nierówności, w zakresie okre ślonym w art. 183a § 1. Art. 183c.

§1. Pracownicy, bez względu na płeć, mają prawo do jednakowego wyna grodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.

§2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przy znawane pracownikom w formie pieniężnej i w innej formie niż pie niężna.

§3. Pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wyma ga od pracowników porównywal nych kwalifikacji zawodowych, po twierdzonych dokumentami przewi dzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem za wodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku. Art. 183d. Osoba, wobec której pracodawca naru szył zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż najniższe wy nagrodzenie za pracę i nie wyższej niż sześciokrotność tego wynagrodzenia. Art. 183e. Skorzystanie przez pracownika z upraw nień przysługujących z tytułu naruszenia przez pracodawcę zasady równego trak towania kobiet i mężczyzn nie może sta nowić przyczyny uzasadniającej wypo wiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy lub rozwiązanie tego stosunku bez wypowiedzenia.”;

6) w art. 29 po § 1 dodaje się § 11 i 12 w brzmieniu: „§ 1

1. Umowa o pracę z pracownikiem skierowa nym do pracy na obszarze państwa niebędą cego członkiem Unii Europejskiej na okres przekraczający 1 miesiąc, niezależnie od wa runków określonych w § 1, powinna okre ślać:

1) czas wykonywania pracy za granicą,

2) walutę, w której będzie wypłacane pra cownikowi wynagrodzenie w czasie wy konywania pracy za granicą. § 1

2. Pracodawca jest obowiązany poinformować na piśmie pracownika, o którym mowa w § 11, o świadczeniach przysługujących mu z tytułu skierowania do pracy za granicą, obejmujących zwrot kosztów przejazdu oraz zapewnienie zakwaterowania.”;

7) w dziale drugim po rozdziale II dodaje się rozdział IIa w brzmieniu : „Rozdział IIa Warunki zatrudnienia pracowników skierowanych do pracy za granicą w państwach Unii Europejskiej Art. 67

1.

§1. Pracodawca kierujący pracownika do pracy w państwie będącym członkiem Unii Europejskiej:

1) w związku z realizacją umowy za wartej przez tego pracodawcę z podmiotem zagranicznym,

2) w zagranicznym oddziale (filii) tego pracodawcy — jest obowiązany zapewnić pracow nikowi, w zakresie określonym w art. 672, warunki zatrudnienia nie mniej korzystne niż obowiązujące w państwie, w którym pracownik ma świadczyć pracę.

§2. Przepis § 1 stosuje się także do praco dawcy będącego agencją pracy tym czasowej. Art. 67

2.

§1. Minimalne warunki zatrudnienia do tyczą: Dziennik Ustaw Nr 128 — 9997 — Poz. 1405

1) norm i wymiaru czasu pracy oraz okresów odpoczynku dobowego i tygodniowego,

2) minimalnego wymiaru urlopu wy poczynkowego,

3) najniższego wynagrodzenia za pra cę,

4) minimalnej wysokości dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych,

5) bezpieczeństwa i higieny pracy,

6) uprawnień pracowników związa nych z rodzicielstwem i zatrudnia nia młodocianych,

7) zakazu dyskryminacji w zatrudnie niu.

§2. Do pracowników, o których mowa w art. 671, wykonujących wstępne prace montażowe lub instalacyjne poza budownictwem przez okres nie dłuższy niż 8 dni, przepisu § 1 pkt 2—4 nie stosuje się.”;

8) po art. 94 dodaje się art. 941 w brzmieniu: „Art. 94

1. Pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom tekst przepisów dotyczą cych równego traktowania kobiet i męż czyzn w zatrudnieniu w formie pisemnej informacji rozpowszechnionej na terenie zakładu pracy lub zapewnić pracowni kom dostęp do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodaw cy.”;

9) w art. 1041 w § 1 po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmie niu: „7a) wykaz lekkich prac dozwolonych pracowni kom młodocianym zatrudnionym w innym ce lu niż przygotowanie zawodowe,”;

10) tytuł działu ósmego otrzymuje brzmienie: „Uprawnienia pracowników związane z rodziciel stwem”; 1

1) art. 179 otrzymuje brzmienie: „Art. 17

9.

§1. Pracodawca zatrudniający pracow nicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy wymienionej w przepisach wydanych na podsta wie art. 176, wzbronionej takiej pra cownicy bez względu na stopień na rażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obo wiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożli we, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

§2. Pracodawca zatrudniający pracow nicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pozostałych pracach wymienionych w przepisach wyda nych na podstawie art. 176 jest obo wiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w tych przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagroże nia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na dotychczaso wym stanowisku pracy lub skróce nie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowią zany przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możli wości zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

§3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do pracodawcy, w przypadku gdy pracownica w ciąży lub karmiąca dziecko piersią przedstawi zaświad czenie lekarskie stwierdzające prze ciwwskazania zdrowotne do wyko nywania dotychczasowej pracy.

§4. W razie gdy zmiana warunków pra cy na dotychczas zajmowanym sta nowisku pracy, skrócenie czasu pra cy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wy nagrodzenia, pracownicy przysłu guje dodatek wyrównawczy.

§5. Pracownica w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy za chowuje prawo do dotychczasowe go wynagrodzenia.

§6. Po ustaniu przyczyn uzasadniają cych przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu pra cy lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, pracodawca jest obowiązany zatrudnić pracow nicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę.

§7. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb wydawania zaświad czeń lekarskich stwierdzających przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pra cy przez pracownicę w ciąży lub kar miącą dziecko piersią, uwzględnia jąc zagrożenia dla jej zdrowia lub bezpieczeństwa występujące w śro dowisku pracy.”; 1

2) w art. 1891 w § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmie niu: „W zakresie uprawnienia określonego w art. 186 ograniczenie to nie obowiązuje przez okres trzech miesięcy korzystania z urlopu wychowawczego.”; 1

3) w art. 191 skreśla się § 4; Dziennik Ustaw Nr 128 — 9998 — Poz. 1405 1

4) w dziale dziewiątym po rozdziale III dodaje się roz dział IIIa w brzmieniu: „Rozdział IIIa Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe Art. 200

1.

§1. Młodociany może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę przy wykonywaniu lekkich prac.

§2. Praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i roz woju psychofizycznego młodocia nego, a także nie może utrudniać młodocianemu wypełniania obo wiązku szkolnego.

§3. Wykaz lekkich prac określa praco dawca po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby me dycyny pracy. Wykaz ten wymaga zatwierdzenia przez właściwego in spektora pracy. Wykaz lekkich prac nie może zawierać prac wzbronio nych młodocianym, określonych w przepisach wydanych na podsta wie art. 204.

§4. Wykaz lekkich prac ustala praco dawca w regulaminie pracy. Praco dawca, który nie ma obowiązku wy dania regulaminu, ustala wykaz lek kich prac w osobnym akcie.

§5. Pracodawca jest obowiązany zapo znać młodocianego z wykazem lek kich prac przed rozpoczęciem przez niego pracy. Art. 200

2.

§1. Pracodawca ustala wymiar i rozkład czasu pracy młodocianego zatrud nionego przy lekkiej pracy, uwzględ niając tygodniową liczbę godzin na uki wynikającą z programu naucza nia, a także z rozkładu zajęć szkol nych młodocianego.

§2. Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego w okresie odbywania zajęć szkolnych nie może przekra czać 12 godzin. W dniu uczestnicze nia w zajęciach szkolnych wymiar czasu pracy młodocianego nie może przekraczać 2 godzin.

§3. Wymiar czasu pracy młodocianego w okresie ferii szkolnych nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu. Dobowy wy miar czasu pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może jednak przekraczać 6 godzin.

§4. Wymiar czasu pracy określony w § 2 i 3 obowiązuje także w przypadku, gdy młodociany jest zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy. Przed nawiązaniem stosunku pracy pracodawca ma obowiązek uzyska nia od młodocianego oświadczenia o zatrudnieniu albo o niepozostawa niu w zatrudnieniu u innego praco dawcy.”; 1

5) w art. 201 dodaje się § 3 w brzmieniu: „

§3. Pracodawca jest obowiązany przekazać infor macje o ryzyku zawodowym, które wiąże się z pracą wykonywaną przez młodocianego, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami również przedstawicielowi ustawowemu młodocianego.”; 1

6) w art. 202: a) § 3 otrzymuje brzmienie: „

§3. Do czasu pracy młodocianego wlicza się czas nauki w wymiarze wynikającym z obo wiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy.”, b) po § 3 dodaje się § 31 w brzmieniu: „§ 3

1. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy mło docianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca jest obowiązany wprowadzić przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczaną do czasu pracy.”; 1

7) w art. 203: a) po § 1 dodaje się § 11 w brzmieniu: „§ 1

1. Pora nocna dla młodocianego przypada pomiędzy godzinami 2200 a 600. W przy padkach określonych w art. 191 § 5 pora nocna przypada pomiędzy godzinami 2000 a 600.” , b) w § 2 po wyrazach „powinna trwać” dodaje się wyraz „nieprzerwanie”, c) po § 2 dodaje się § 3 w brzmieniu: „

§3. Młodocianemu przysługuje w każdym ty godniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powi nien obejmować niedzielę.”; 1

8) w art. 281 w pkt 5 wyrazy „o ochronie pracy kobiet” zastępuje się wyrazami „o uprawnieniach pracow ników związanych z rodzicielstwem”; 1

9) w art. 2951 w § 2 wyrazy „o ochronie pracy młodo cianych i kobiet” zastępuje się wyrazami „o ochro nie pracy młodocianych oraz uprawnieniach pra cowników związanych z rodzicielstwem”;

20) po art. 2982 dodaje się art. 2983 w brzmieniu: „Art. 298

3.

§1. Podmiot, który zamierza korzystać z pracy pracownika zatrudnionego przez pracodawcę będącego agen cją pracy tymczasowej, jest obo wiązany przekazać tej agencji infor macje dotyczące rodzaju pracy, któ Dziennik Ustaw Nr 128 — 9999 — Poz. 1405 ra ma być powierzona temu pra cownikowi, wymagań kwalifikacyj nych oczekiwanych od pracownika oraz warunków wykonywania tej pracy.

§2. W czasie korzystania z pracy pra cownika skierowanego przez pra codawcę będącego agencją pracy tymczasowej podmiot, o którym mowa w § 1, jest obowiązany za pewnić pracownikowi bezpieczne i higieniczne warunki pracy.” Art.

2. W ustawie z dnia 6 marca 1981 r. o Państwo wej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362) w art. 8 w ust. 1 w pkt 1 wyrazy „ochrony pracy kobiet” zastępuje się wyrazami „uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem”. Art.

3. W ustawie z dnia 24 czerwca 1983 r. o spo łecznej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 35, poz. 163, z 1985 r. Nr 35, poz. 162, z 1996 r. Nr 24, poz. 110 i z 1998 r. Nr 113, poz. 71

7) w art. 4 w pkt 2 wyrazy „ochrony pra cy kobiet” zastępuje się wyrazami „uprawnień pracow ników związanych z rodzicielstwem”. Art.

4. W ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 i Nr 100, poz. 1080) wprowadza się następujące zmiany:

1) po art. 26 dodaje się art. 261 w brzmieniu: „Art. 26

1.

1. W razie przejścia zakładu pracy lub je go części na nowego pracodawcę, do tychczasowy i nowy pracodawca są obowiązani do poinformowania na pi śmie działających u każdego z nich za kładowych organizacji związkowych o przewidywanym terminie tego przejścia, jego przyczynach, praw nych, ekonomicznych oraz socjalnych skutkach dla swoich pracowników, a także zamierzonych działaniach do tyczących warunków zatrudnienia tych pracowników, w szczególności warunków pracy, płacy i przekwalifi kowania.

2. Informacje, o których mowa w ust. 1, dotychczasowy i nowy pracodawca są obowiązani przekazać co najmniej na 30 dni przed przewidywanym termi nem przejścia zakładu pracy lub jego części.

3. Jeżeli dotychczasowy lub nowy pra codawca zamierza podjąć działania dotyczące warunków zatrudnienia pracowników, jest obowiązany do podjęcia negocjacji z zakładowymi or ganizacjami związkowymi w celu za warcia porozumienia w tym zakresie, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przekazania informacji o tych działaniach.

4. W razie niezawarcia porozumienia w terminie, o którym mowa w ust. 3, z powodu niemożności uzgodnienia przez strony jego treści, pracodawca samodzielnie podejmuje działania w sprawach dotyczących warunków zatrudnienia pracowników, uwzględ niając ustalenia dokonane z zakłado wymi organizacjami związkowymi w toku negocjacji nad zawarciem po rozumienia.

5. Przepisy ust. 3 i 4 nie mają zastosowa nia, gdy tryb dokonania działań doty czących warunków zatrudnienia pra cowników, jakie zamierza podjąć pra codawca, określają odrębne przepi sy.”;

2) w art. 35 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: „

4) nie dopełnia obowiązków określonych w art. 261, 331 i 341”. Art.

5. W ustawie z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasił kach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651, Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 60, poz. 636 i Nr 110, poz. 1256, z 2000 r. Nr 104, poz. 1104 oraz z 2001 r. Nr 122, poz. 134

9) w art. 30a dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu: „

2. W okresie równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów dziecka zasiłek wychowawczy wy płaca się tylko jednemu z nich.” Art.

6. W ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrud nieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56, Nr 42, poz. 475, Nr 89, poz. 973, Nr 100, poz. 1080 i Nr 122, poz. 132

3) wprowadza się następu jące zmiany:

1) w art. 4 w ust. 4 w pkt 10 kropkę zastępuje się prze cinkiem i dodaje się pkt 11 w brzmieniu: „1

1) realizuje zadania instytucji właściwej do infor mowania obywateli państw Unii Europejskiej o minimalnych warunkach zatrudnienia pra cowników na obszarze Rzeczypospolitej Pol skiej.”;

2) w art. 5 w ust. 1 w pkt 11 kropkę zastępuje się prze cinkiem i dodaje się pkt 12 w brzmieniu: „1

2) realizacja zadań instytucji właściwej do infor mowania obywateli państw Unii Europejskiej o minimalnych warunkach zatrudnienia pra cowników na obszarze Rzeczypospolitej Pol skiej.”;

3) w art. 66 po pkt 2 dodaje się pkt 3 w brzmieniu: „

3) ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, narodowość, przekonania, zwłaszcza poli tyczne lub religijne, przynależność związkową Dziennik Ustaw Nr 128 — 10000 — Poz. 1405 — odmówi zatrudnienia kandydata na wolnym miejscu zatrudnienia lub miejscu przygotowa nia zawodowego,”. Art.

7. Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, o której mowa w art. 1, za chowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z ustawą, nie dłu żej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Art.

8. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 7 i art. 6 pkt 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospo litą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewski Dziennik Ustaw Nr 128 — 10001 — Poz. 1405

Status prawny: uz. za uchylony
Data ogłoszenia: 2003-07-01
Data wydania: 2003-06-26
Data wejścia w życie: 2003-07-01
Data obowiązywania: 2003-07-01
Data uchylenia: 2004-08-16
Organ wydający: MIN. GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ
Dziennik Ustaw: Dz.U. 2003 nr 114 poz. 1078