Dz.U. 2004 nr 286 poz. 2874

2874 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie środków przymusu bezpośredniego stosowanych przez funkcjonariuszy celnych Na podstawie art. 6zn ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 i Nr 273, poz. 270

3) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne

§1. Rozporządzenie określa rodzaje środków przy musu bezpośredniego, do których stosowania są uprawnieni funkcjonariusze celni, szczegółowe wa runki i sposoby ich użycia, a także tryb wyposażania funkcjonariuszy celnych w te środki.

§2. Użyte w rozporządzeniu określenie „właściwy organ celny” oznacza dyrektora izby celnej, w której funkcjonariusz celny, stosujący środek przymusu bez pośredniego, pełni służbę.

§3.

1. Ârodki przymusu bezpośredniego, zwane dalej „środkami przymusu”, powinny być stosowane przez funkcjonariuszy celnych w taki sposób, aby osią gnięcie podporządkowania się poleceniom wydanym na podstawie prawa albo skuteczne odparcie bezpo średniego i bezprawnego zamachu na funkcjonariusza celnego lub mienie powodowało możliwie najmniej szą dolegliwość.

2. Można stosować jednocześnie więcej niż jeden środek przymusu, o których mowa w § 6 ust. 1.

3. Odstępuje się od stosowania środków przymu su, gdy osoba, wobec której zastosowano te środki, podporządkowała się wydanym poleceniom.

§4.

1. Jeżeli następstwem zastosowania środka przymusu jest uszkodzenie ciała albo innego rodzaju zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka, funkcjona riusze celni są obowiązani natychmiast udzielić po szkodowanemu pierwszej pomocy, a w razie potrzeby zapewnić pomoc lekarską.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, oraz gdy w wyniku zastosowania środka przymusu nastąpi ła śmierć człowieka lub szkoda w mieniu, funkcjona riusze celni są obowiązani:

1) zabezpieczyć ślady na miejscu zdarzenia i nie do puścić osób postronnych na to miejsce;

2) ustalić świadków zdarzenia, jeżeli jest to możliwe w zaistniałych okolicznościach;

3) niezwłocznie powiadomić przełożonego, najbliższą jednostkę Policji, a w przypadku działań w strefie nadgranicznej — również najbliższą jednostkę Straży Granicznej.

3. Pomoc lekarską zapewnia się zawsze kobiecie ciężarnej, wobec której zastosowano środek przymu su, o ile ciąża jest widoczna lub kobieta złożyła sto sowne oświadczenie.

§5.

1. O każdym przypadku użycia środka przymu su funkcjonariusz celny jest obowiązany niezwłocznie powiadomić właściwy organ celny, w formie notatki służbowej, za pośrednictwem bezpośredniego przeło żonego.

2. Notatka, o której mowa w ust. 1, powinna zawie rać w szczególności:

1) wskazanie stanowiska służbowego, stopnia, imie nia i nazwiska funkcjonariusza celnego oraz jed nostki, w której pełni służbę;

2) określenie czasu i miejsca użycia środka przymu su;

3) opis sytuacji poprzedzającej użycie środka przy musu i sposobu postępowania przy użyciu środka przymusu;

4) dane indentyfikacyjne osoby, wobec której użyto środka przymusu, określenie skutków użycia środ ka przymusu oraz sposobu udzielenia pomocy w przypadku uszkodzenia ciała albo innego rodza ju zagrożenia dla życia lub zdrowia tej osoby;

5) dane identyfikacyjne ustalonych świadków zdarze nia;

6) określenie godziny i trybu powiadomienia jednost ki Policji i jednostki Straży Granicznej oraz wskaza nie sposobu udzielenia pomocy przez te jednostki.

3. Do obowiązków właściwego organu celnego na leży:

1) ustalenie, czy użycie środka przymusu nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami;

2) podjęcie działań mających na celu wszczęcie po stępowania dyscyplinarnego, w przypadku ustale nia, że użycie środka przymusu było niezgodne z obowiązującymi przepisami;

3) powiadomienie prokuratora rejonowego, jeżeli za chodzi uzasadnione podejrzenie, że w wyniku uży cia środka przymusu zostało popełnione przestęp stwo, oraz w każdym przypadku śmierci człowieka lub doznania rozległych obrażeń ciała. Rozdział 2 Rodzaje oraz szczegółowe warunki i sposoby zasto sowania środków przymusu

§6.

1. Funkcjonariusze celni są upoważnieni do stosowania następujących rodzajów środków przymu su:

1) siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniają cych oraz podobnych technik obrony lub ataku;

2) indywidualnych technicznych środków i urządzeń przeznaczonych do obezwładniania i konwojowa nia, w postaci kajdanek, prowadnic, siatek obez władniających, pałek wielofunkcyjnych, paraliza torów elektrycznych;

3) indywidualnych chemicznych środków przezna czonych do obezwładniania osób, w postaci ręcz nych miotaczy gazowych;

4) ogólnych technicznych środków i urządzeń prze znaczonych do zatrzymywania oraz unieruchamia nia pojazdów mechanicznych i innych środków przewozowych, w postaci kolczatek drogowych lub przedmiotów ustawionych jako oznakowane przeszkody oraz urządzeń służących do unierucho mienia kół pojazdów, zwanych dalej „blokadami”.

2. Wobec kobiet o widocznej ciąży, osób o widocz nym kalectwie lub w podeszłym wieku oraz osób, któ rych wygląd wskazuje na wiek poniżej 13 lat, można stosować siłę fizyczną wyłącznie w postaci chwytów obezwładniających.

§7.

1. Przed użyciem środka przymusu, jeżeli oko liczności faktyczne to umożliwiają, funkcjonariusz cel ny jest obowiązany podjąć próbę osiągnięcia podpo Dziennik Ustaw Nr 286 — 20996 — Poz. 2874 rządkowania swoim poleceniom osoby wzywanej przez stanowczą perswazję słowną lub demonstrację możliwości użycia środków przymusu, o których mo wa w § 6 ust. 1 pkt 2 i 3.

2. Bezpośrednio przed zastosowaniem środka przymusu należy wezwać osobę niepodporządkowu jącą się wydanym poleceniom do zachowania zgod nego z prawem oraz uprzedzić o zamiarze użycia środ ka przymusu.

3. Jeżeli, w ocenie funkcjonariusza celnego, zwło ka w zastosowaniu środka przymusu groziłaby niebez pieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego, należy odstąpić od podejmowania próby, o której mowa w ust. 1, oraz od czynności określonych w ust. 2.

§8.

1. Siłę fizyczną stosuje się w celu obezwładnie nia osoby, odparcia czynnej napaści albo zmuszenia do wykonania polecenia, o którym mowa w § 3 ust. 1.

2. Używając siły fizycznej nie wolno zadawać ude rzeń, chyba że funkcjonariusz celny działa w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na życie, zdrowie ludzkie lub mienie.

§9.

1. Kajdanki lub prowadnice można stosować w celu udaremnienia ucieczki osoby albo zapobieże nia czynnej napaści lub czynnemu oporowi.

2. Kajdanki zakłada się na ręce trzymane z przodu, a osobie zachowującej się agresywnie — z tyłu.

3. Nie stosuje się kajdanek wobec osób, których wygląd wskazuje na wiek poniżej 17 lat.

4. Jeden z uchwytów prowadnicy zakłada się na rękę osoby prowadzonej, drugi uchwyt osoba prowa dząca trzyma w ręku lub zakłada na swoją rękę.

5. Kajdanki i prowadnice zdejmuje się niezwłocz nie po ustaniu przyczyn, dla których ten środek został zastosowany.

§10.

1. Siatkę obezwładniającą stosuje się wobec osoby, która swoim zachowaniem stwarza niebezpie czeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także mie nia, jeżeli zastosowanie innych środków przymusu jest niemożliwe albo okazało się nieskuteczne.

2. Siatkę obezwładniającą można stosować także w celu udaremnienia ucieczki osoby podejrzanej o po pełnienie przestępstwa albo w pościgu za tą osobą.

3. Zaprzestaje się stosowania siatki obezwładniają cej niezwłocznie, jeżeli ustały przyczyny, dla których ten środek został zastosowany. § 1

1.

1. Pałka służbowa wielofunkcyjna może być stosowana w przypadkach:

1) odpierania czynnej napaści;

2) pokonywania czynnego oporu;

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia.

2. Nie wolno stosować pałki wobec osób stawiają cych bierny opór, chyba że zastosowanie siły fizycznej okazało się bezskuteczne.

3. Zabrania się:

1) zadawania uderzeń i pchnięć pałką w głowę, szyję, brzuch oraz nieumięśnione i szczególnie wrażliwe części ciała, a także stosowania na te części ciała blokady i zakładania dźwigni;

2) zadawania uderzeń rękojeścią pałki;

3) stosowania pałki wobec osób, w stosunku do któ rych użyto kajdanek, prowadnic i siatek obezwład niających.

4. Wolno zadawać uderzenia i pchnięcia pałką we wszystkie części ciała w celu odparcia bezpośrednie go, bezprawnego zamachu na życie lub zdrowie wła sne lub innej osoby. § 1

2.

1. Paralizator elektryczny można stosować w przypadkach:

1) odpierania czynnej napaści;

2) pokonywania czynnego oporu;

3) przeciwdziałania niszczeniu mienia;

4) udaremniania ucieczki osoby podejrzanej o popeł nienie przestępstwa albo w pościgu za tą osobą.

2. Przy stosowaniu środka przymusu, o którym mowa w ust. 1, należy uwzględnić jego właściwości mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. § 1

3.

1. Ręczny miotacz gazowy można stosować w przypadkach:

1) odpierania czynnej napaści;

2) pokonywania czynnego oporu;

3) udaremnienia ucieczki osoby podejrzanej o popeł nienie przestępstwa albo w pościgu za tą osobą.

2. Przy stosowaniu środka przymusu, o którym mowa w ust. 1, należy uwzględnić jego właściwości mogące stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. § 1

4.

1. Kolczatka drogowa lub inne przeszkody umożliwiające zatrzymanie pojazdu mechanicznego mogą być stosowane w przypadku, gdy osoba prowa dząca pojazd nie zatrzymała się, pomimo sygnału do zatrzymania, wydanego w celu realizacji zadań usta wowych oraz w sposób zrozumiały i widoczny dla kie rowcy zatrzymywanego pojazdu przez umundurowa nego funkcjonariusza celnego, znajdującego się w po bliżu oznakowanego pojazdu Służby Celnej. Dziennik Ustaw Nr 286 — 20997 — Poz. 2874

2. Kolczatki drogowej nie stosuje się do zatrzyma nia pojazdów jednośladowych.

3. O zamiarze zastosowania kolczatki drogowej al bo innej przeszkody umożliwiającej zatrzymanie po jazdu mechanicznego lub innego środka przewozowe go należy zawiadomić najbliższą jednostkę Policji oraz izbę celną, na której terenie zastosowany zostanie ten środek przymusu, a w przypadku działań w strefie nadgranicznej — również najbliższą jednostkę Straży Granicznej.

4. Zastosowanie kolczatki drogowej lub innej prze szkody należy poprzedzić wstrzymaniem ruchu drogo wego w obu kierunkach na odległość nie mniejszą niż 100 m od kolczatki lub innej przeszkody oraz sygnałem zatrzymania, podanym przez umundurowanego funk cjonariusza celnego, znajdującego się w pobliżu ozna kowanego pojazdu Służby Celnej.

5. Jeżeli ze względu na okoliczności faktyczne za chodzi potrzeba natychmiastowego zatrzymania po jazdu mechanicznego lub innego środka przewozowe go, a zawiadomienie, o którym mowa w ust. 3, jest niemożliwe, należy:

1) stosować tryb postępowania określony w ust. 4;

2) niezwłocznie po ustąpieniu przyczyny zawiadomić organy wymienione w ust. 3.

6. W przypadku blokowania przejazdu oznakowa nym pojazdem służbowym Służby Celnej z włączony mi sygnałami świetlnymi można odstąpić od wstrzy mania ruchu drogowego. § 1

5.

1. Blokady mogą być stosowane w przypad kach, gdy:

1) istnieje uzasadnione podejrzenie, że w pozosta wionym pojeździe mogą znajdować się towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty Euro pejskiej, przewożone przez ten obszar lub przezna czone do wywozu, w sposób niezgodny z prawem;

2) wobec osób lub towarów znajdujących się w po jeździe podjęto czynności kontrolne, a ze względu na okoliczności faktyczne zachodzi obawa ucieczki kontrolowanym pojazdem przed zakończeniem tych czynności.

2. Blokada powinna być założona na przednim ko le pojazdu mechanicznego po stronie kierującego oraz trwale oznakowana przez umieszczenie na niej w wi docznym miejscu:

1) nazwy organu zakładającego blokadę;

2) numeru ewidencyjnego blokady;

3) adresu, pod który należy zgłosić się w celu jej zdję cia.

3. Na pojeździe w widocznym miejscu umieszcza się informację o założeniu blokady.

4. Wzór informacji o założeniu blokady określa za łącznik do rozporządzenia. Rozdział 3 Tryb wyposażania funkcjonariuszy celnych w środki przymusu § 1

6. W zakresie wydawania funkcjonariuszom cel nym technicznych i chemicznych środków przymusu, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 2—4, stosuje się na stępujący tryb postępowania:

1) o wyposażeniu w środki przymusu decyduje wła ściwy organ celny, pod warunkiem uprzedniego przeszkolenia funkcjonariusza celnego oraz prze prowadzenia, z wynikiem pozytywnym, sprawdze nia znajomości przepisów i zasad dotyczących użycia tych środków, zgodnie z programem za twierdzonym przez Szefa Służby Celnej;

2) środki przymusu, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 4, są wydawane funkcjonariuszom celnym na czas wykonywania zadań służbowych, a po upły wie tego czasu powinny być niezwłocznie zwróco ne do miejsca przechowywania. § 1

7. Funkcjonariusz celny jest obowiązany doko nać zwrotu środków przymusu, będących na jego wy posażeniu, w przypadkach:

1) ustania stosunku służbowego;

2) zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych;

3) stwierdzenia nieprzestrzegania obowiązujących zasad przechowywania środka przymusu;

4) podejrzenia użycia środka przymusu w sposób nie zgodny z obowiązującymi przepisami;

5) na każde żądanie przełożonego. § 1

8. W zakresie wydawania i użytkowania środ ków przymusu organy celne są obowiązane prowa dzić ewidencję. Rozdział 4 Przepis końcowy § 1

9. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2005 r.1) Prezes Rady Ministrów: M. Belka ———————

1) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządze niem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie środków przymusu bezpośredniego stosowanych przez funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 241, poz. 2076), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporzą dzenia. Dziennik Ustaw Nr 286 — 20998 — Poz. 2874 Dziennik Ustaw Nr 286 — 20999 — Poz. 2874 Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2004 r. (poz. 2874)

Status prawny: uz. za uchylony
Data ogłoszenia: 2004-12-31
Data wydania: 2004-12-22
Data wejścia w życie: 2005-01-01
Data obowiązywania: 2005-01-01
Data uchylenia: 2010-04-08
Organ wydający: RADA MIN.
Dziennik Ustaw: Dz.U. 2004 nr 286 poz. 2874