Dz.U. 2011 nr 209 poz. 1243

Dziennik Ustaw Nr 209 — 12258 — Poz. 1243

Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 

1. Ustawa określa zasady:

1) korzystania przez osoby uprawnione z  pomocy osoby przybranej w kontaktach z organami admi nistracji publicznej, jednostkami systemu, pod miotami leczniczymi, jednostkami Policji, Pań stwowej Straży Pożarnej i  straży gminnych oraz jednostkami ochotniczymi działającymi w tych ob szarach;

2) obsługi osób uprawnionych w kontaktach z orga nami administracji publicznej;

3) dofinansowania kosztów kształcenia osób upraw nionych, członków ich rodzin oraz innych osób mających stały lub bezpośredni kontakt z osobami uprawnionymi w zakresie polskiego języka migo wego, systemu językowo-migowego i  sposobów komunikowania się osób głuchoniewidomych na różnych poziomach;

4) monitorowania rozwiązań wspierających komuni kowanie się i dostępu do nich. Art. 2. 

1. Ustawa dotyczy:

1) osób doświadczających trwale lub okresowo trud ności w komunikowaniu się, zwanych dalej „oso bami uprawnionymi”;

2) członków rodzin osób uprawnionych, w  tym współmałżonka, dzieci własnych i  przysposobio nych, dzieci obcych przyjętych na wychowanie, pasierbów, rodziców, rodziców współmałżonka, rodzeństwa, ojczyma, macochy, zięciów i  syno wych, zwanych dalej „członkami rodzin”;

3) osób mających stały lub bezpośredni kontakt z osobami uprawnionymi.

2. W odniesieniu do jednostek objętych systemem oświaty uprawnienia, o  których mowa w  ustawie, przysługują rodzicom i opiekunom prawnym uczniów, słuchaczy i wychowanków. Art. 

3. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) osobie przybranej — należy przez to rozumieć oso bę, która ukończyła 16 lat i została wybrana przez osobę uprawnioną w celu ułatwienia porozumie nia z  osobą uprawnioną i  udzielenia jej pomocy w  załatwieniu spraw w  organach administracji publicznej, jednostkach systemu, podmiotach leczniczych, jednostkach Policji, Państwowej Stra ży Pożarnej i  straży gminnych oraz jednostkach ochotniczych działających w tych obszarach;

2) polskim języku migowym (PJM) — należy przez to rozumieć naturalny wizualno-przestrzenny język komunikowania się osób uprawnionych;

3) systemie językowo-migowym (SJM) — należy przez to rozumieć podstawowy środek komuniko wania się osób uprawnionych, w  którym znaki migowe wspierają wypowiedź dźwiękowo-artyku lacyjną;

4) sposobach komunikowania się osób głuchoniewi domych (SKOGN) — należy przez to rozumieć podstawowy środek komunikowania się osób uprawnionych, w którym sposób przekazu komu nikatu jest dostosowany do potrzeb wynikających z  łącznego występowania dysfunkcji narządu wzroku i słuchu;

5) środkach wspierających komunikowanie się — na leży przez to rozumieć rozwiązania lub usługi umożliwiające kontakt, w szczególności poprzez: a) korzystanie z poczty elektronicznej, b) przesyłanie wiadomości tekstowych, w  tym z wykorzystaniem wiadomości SMS, MMS lub komunikatorów internetowych, c) komunikację audiowizualną, w  tym z  wykorzy staniem komunikatorów internetowych, d) przesyłanie faksów, e) strony internetowe spełniające standardy do stępności dla osób niepełnosprawnych;

6) organach administracji publicznej — należy przez to rozumieć organy określone w  art.  5 § 2 pkt  3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.2));

7) jednostkach systemu — należy przez to rozumieć jednostki systemu Państwowe Ratownictwo Me dyczne, o  których mowa w  art.  32 ust.  1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownic twie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410, z późn. zm.3)); 1243 USTAWA z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się1)

1) Niniejszą ustawą zmienia się ustawę z  dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrud nianiu osób niepełnosprawnych.

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z  2001  r. Nr  49, poz.  509, z  2002  r. Nr  113, poz.  984, Nr  153, poz.  1271 i  Nr  169, poz.  1387, z 2003  r. Nr 130, poz. 1188 i Nr 170, poz. 1660, z 2004  r. Nr 162, poz. 1692, z 2005 r. Nr 64, poz. 565, Nr 78, poz. 682 i Nr 181, poz. 1524, z 2008 r. Nr 229, poz. 1539, z 2009 r. Nr  195, poz.  1501 i  Nr  216, poz.  1676, z  2010  r. Nr  40, poz.  230, Nr  167, poz.  1131, Nr  182, poz.  1228 i  Nr  254, poz.  1700 oraz z  2011  r. Nr  6, poz.  18, Nr  34, poz.  173, Nr 106, poz. 622 i Nr 186, poz. 1100.

3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 590 i Nr 166, poz. 1172, z 2008 r. Nr 17, poz. 101 i Nr 237, poz. 1653, z 2009 r. Nr 11, poz. 59 i Nr 122, poz. 1007, z 2010  r. Nr 107, poz. 679 i Nr 219, poz. 1443 oraz z 2011 r. Nr 30, poz. 151, Nr 112, poz. 654 i Nr 208, poz. 1240 i 1241. Dziennik Ustaw Nr 209 — 12259 — Poz. 1243



8) podmiotach leczniczych — należy przez to rozu mieć podmioty lecznicze, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działal ności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654, Nr 149, poz. 887, Nr 174, poz. 1039 i Nr 185, poz. 1092). Art.  4. 

1. Osoba uprawniona ma prawo do swo bodnego korzystania z  wybranej przez siebie formy komunikowania się.

2. Osoba uprawniona, która nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, ma prawo współ decydowania wraz z rodzicami lub opiekunami praw nymi o wybranej formie komunikowania się. Art. 

5. Osoby uprawnione mają prawo do:

1) usług, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2;

2) świadczeń, o których mowa w art. 11 ust. 1;

3) dofinansowania, o którym mowa w art. 18. Art. 

6. Przepisy ustawy są realizowane przez:

1) organy administracji publicznej,

2) jednostki systemu,

3) podmioty lecznicze,

4) jednostki Policji, Państwowej Straży Pożarnej i straże gminne oraz jednostki ochotnicze działają ce w tych obszarach — zwane dalej „podmiotami zobowiązanymi”. Rozdział 2 Obsługa osób uprawnionych Art. 7. 

1. Osoba uprawniona ma prawo do skorzy stania z  pomocy osoby przybranej w  kontaktach z podmiotami zobowiązanymi.

2. Prawo, o którym mowa w ust. 1, może być ogra niczone wyłącznie ze względu na zasady określone w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochro nie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228).

3. W przypadku skorzystania przez osoby upraw nione z prawa, o którym mowa w ust. 1, podmioty zo bowiązane nie mogą wymagać przedstawienia doku mentów potwierdzających znajomość PJM, SJM lub SKOGN przez osoby przybrane. Art. 

8. Przetwarzanie informacji i danych w czasie korzystania przez osobę uprawnioną z pomocy osoby przybranej odbywa się w celu zapewnienia jej możli wości komunikowania się w kontaktach z podmiotami zobowiązanymi. Art. 9. 

1. Organ administracji publicznej jest zobo wiązany do udostępnienia usługi pozwalającej na ko munikowanie się.

2. Za usługę, o której mowa w ust. 1, należy rozu mieć w szczególności wykorzystanie środków wspie rających komunikowanie się.

3. Organ administracji publicznej jest zobowiązany do upowszechnienia informacji o  usłudze, o  której mowa w ust. 2.

4. Obowiązek, o którym mowa w ust. 3, jest reali zowany w sposób powszechnie przyjęty, w szczegól ności w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronach internetowych organu administracji publicznej i w miejscach publicznie dostępnych w tym organie. Art. 10. 

1. Podmiot zobowiązany zapewnia możli wość korzystania przez osoby uprawnione z pomocy wybranego tłumacza języka migowego lub tłumacza -przewodnika. Przepisy art. 7 i art. 8 stosuje się odpo wiednio.

2. Przepis, o którym mowa w ust. 1, nie wyklucza możliwości korzystania z innych uprawnień. Art.  11. 

1. Organ administracji publicznej zapew nia, na zasadach określonych w  art.  12, dostęp do świadczenia usług tłumacza PJM, SJM i SKOGN, zwa nych dalej „świadczeniem”.

2. Świadczenie może być realizowane również przez pracownika organu administracji publicznej po sługującego się PJM lub SJM lub z wykorzystaniem środków wspierających komunikowanie się.

3. Świadczenie jest bezpłatne dla osoby uprawnio nej, będącej osobą niepełnosprawną w  rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawo dowej i  społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełno sprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 i Nr 171, poz. 1016).

4. Do świadczenia stosuje się odpowiednio art. 8. Art.  12. 

1. Osoba uprawniona, o  której mowa w art. 11 ust. 3, jest zobowiązana zgłosić chęć skorzy stania ze świadczenia ze wskazaniem wybranej meto dy komunikowania się, do właściwego ze względu na właściwość sprawy organu administracji publicznej, co najmniej na 3 dni robocze przed tym zdarzeniem, z wyłączeniem sytuacji nagłych.

2. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być dokonane w formie określonej przez organ admi nistracji publicznej, w  sposób dostępny dla osób uprawnionych.

3. Po dokonaniu zgłoszenia, o  którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej jest zobowią zany do zapewnienia obsługi osoby uprawnionej, w  terminie przez nią wyznaczonym lub z  nią uzgod nionym, na zasadach określonych w ustawie.

4. Organ administracji publicznej, w  przypadku braku możliwości realizacji świadczenia zawiadamia wraz z uzasadnieniem osobę uprawnioną, wyznacza jąc możliwy termin realizacji świadczenia lub wskazu jąc na inną formę realizacji uprawnień określonych w niniejszej ustawie. Art. 13. 

1. Osoba realizująca świadczenie jest obo wiązana zachować w  tajemnicy informacje związane z osobą uprawnioną.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku gdy:

1) zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpie czeństwo dla życia lub zdrowia osoby uprawnio nej lub innych osób;

2) osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawo wy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy. Dziennik Ustaw Nr 209 — 12260 — Poz. 1243

Art. 14. 

1. Organ administracji publicznej udostęp nia dokumenty niezbędne do załatwienia sprawy, w  formie dostępnej dla osób uprawnionych, na ich wniosek.

2. Organ administracji publicznej zamieszcza wszystkie niezbędne informacje o  organie i  sposo bach realizacji ustawy, w  miejscach dostępnych dla osób uprawnionych. Rozdział 3 Rejestr tłumaczy Art. 15. 

1. Tworzy się rejestr tłumaczy PJM, SJM i SKOGN, zwany dalej „rejestrem”.

2. Rejestr prowadzi wojewoda.

3. Rejestr jest prowadzony wyłącznie w  formie elektronicznej.

4. Wpis do rejestru i korzystanie z rejestru są bez płatne. Art. 1

6. Minister właściwy do spraw zabezpiecze nia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, za kres oraz zasady funkcjonowania rejestru, o  którym mowa w art. 15, a w szczególności:

1) wzór rejestru,

2) wzór wniosku o wpis do rejestru,

3) wzór wniosku o  zmianę danych podlegających wpisowi do rejestru,

4) wzór zawiadomienia o wpisie do rejestru,

5) wzór zawiadomienia o wykreśleniu z rejestru,

6) wzór oświadczenia potwierdzającego znajomość PJM, SJM i SKOGN,

7) zasady wpisu do rejestru, zmiany danych i skreśle nia na liście,

8) tryb udostępniania informacji, ich zakres, a  także tryb udostępniania wniosków oraz ich składania,

9) zakres danych publikowanych w rejestrze — mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawne go funkcjonowania rejestru. Art.  17. 

1. Koszt wynagrodzenia tłumacza PJM, SJM i  SKOGN wpisanego do rejestru, w  ramach świadczenia, nie może być wyższy niż 2% przeciętne go wynagrodzenia w  poprzednim kwartale, począw szy od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogło szeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystyczne go w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na podstawie art.  20 pkt  2 ustawy z  dnia 17 grudnia 1998  r. o  emeryturach i  rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.4)) za godzinę świadcze nia.

2. Tłumaczowi przysługuje wynagrodzenie za świadczenie wyłącznie w przypadku wybrania go do świadczenia i jego realizowania.

3. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 2, jest wypłacane przez organ administracji publicznej, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Rozdział 4 Dofinansowanie kosztów szkolenia PJM, SJM, SKOGN lub tłumacza-przewodnika Art. 18. 

1. Osoby, o których mowa w art. 2 ust. 1, mogą korzystać z wybranej przez siebie formy szkole nia PJM, SJM, SKOGN lub tłumacza-przewodnika.

2. Koszt szkolenia, o którym mowa w ust. 1, może zostać dofinansowany ze środków Państwowego Fun duszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na wniosek osób, o których mowa w ust. 1.

3. Wysokość dofinansowania, o  którym mowa w ust. 2, nie może być wyższa niż 20% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1.

4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia spo łecznego określi w drodze rozporządzenia:

1) tryb składania i  rozpatrywania wniosków o  do finansowanie kosztów szkolenia, o którym mowa w  ust.  1, wysokość oraz sposób przyznawania i przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na ten cel,

2) zakres oraz formę dodatkowych informacji i doku mentów składanych wraz z wnioskiem, o którym mowa w pkt 1,

3) wzory wniosków, o których mowa w pkt 1 — mając na uwadze prawidłowe funkcjonowanie mechanizmu dofinansowania kosztów szkolenia PJM, SJM, SKOGN i  tłumacza-przewodnika oraz uwzględnienie potrzeb osób korzystających z  tych szkoleń, a  także uwzględniając różnice w  grupach uprawnionych do dofinansowania.

Rozdział 5 Polska Rada Języka Migowego Art. 19. 

1. Tworzy się Polską Radę Języka Migowe go, zwaną dalej „Radą”.

2. Rada jest organem doradczym ministra właści wego do spraw zabezpieczenia społecznego.

3. Do zakresu działania Rady należy:

1) ustalanie rekomendacji w celu prawidłowego sto sowania komunikacji migowej;

2) upowszechnianie i  promowanie wiedzy o  języku migowym poprzez wspieranie inicjatyw promują cych rozwiązania na rzecz osób uprawnionych i upowszechniających rozwiązania wspierające ko munikowanie się;

3) sporządzanie opinii o  funkcjonowaniu przepisów ustawy, opiniowanie projektów dokumentów rzą dowych w  zakresie dotyczącym funkcjonowania osób uprawnionych;

4) wskazywanie propozycji rozwiązań wpływających na funkcjonowanie osób uprawnionych, w  tym związanych ze stosowaniem PJM, SJM i SKOGN.

4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z  2010  r. Nr  40, poz.  224, Nr  134, poz. 903, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112 i Nr 205, poz. 1203. Dziennik Ustaw Nr 209 — 12261 — Poz. 1243

Art. 20. 

1. Rada składa się z 17 członków, w  tym z  Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełno sprawnych.

2. Członkiem Rady może zostać osoba znająca PJM, SJM lub SKOGN lub zajmująca się zawodowo tą problematyką.

3. W skład Rady powołuje się po jednym przedsta wicielu ministra właściwego do spraw: sprawiedliwo ści, oświaty i wychowania, nauki i szkolnictwa wyższe go, kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, spraw wewnętrznych i  administracji oraz przedstawiciela Krajowej Rady Radiofonii i  Telewizji. Przepisu ust.  2 nie stosuje się.

4. Członków Rady powołuje i  odwołuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

5. Kandydatów na członków Rady zgłaszają zainte resowane środowiska, organizacje, stowarzyszenia lub instytucje oraz organy, o których mowa w ust. 3. Art. 21. 

1. Rada dokonuje wyboru przewodniczące go spośród członków.

2. Przewodniczącym Rady może być wyłącznie osoba uprawniona, posiadająca wykształcenie lub do świadczenie jednocześnie w  zakresie PJM, SJM i SKOGN.

3. Wiceprzewodniczącym Rady jest Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych.

4. Wiceprzewodniczącemu Rady przysługują kom petencje Przewodniczącego w razie niedokonania wy boru Przewodniczącego, do czasu jego wyboru. Art. 22. 

1. Posiedzenia Rady są zwoływane przez Przewodniczącego Rady lub przez Pełnomocnika Rzą du do spraw Osób Niepełnosprawnych.

2. Posiedzenia Rady odbywają się co najmniej raz na pół roku. Art. 23. 

1. Kadencja Rady trwa 4 lata.

2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia spo łecznego może odwołać członka Rady przed upływem jej kadencji:

1) na jego wniosek;

2) na wniosek reprezentowanego przez niego pod miotu, o którym mowa w art. 20 ust. 5;

3) na wniosek Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych, po zasięgnięciu opinii Rady oraz podmiotu, o  którym mowa w art.  20 ust.  5, który członek Rady reprezentuje.

3. Wygaśnięcie kadencji członka Rady następuje z chwilą zakończenia kadencji Rady lub z chwilą jego śmierci. Art. 2

4. W przypadku odwołania członka Rady lub wygaśnięcia jego kadencji, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, powołuje nowego członka Rady na zasadach określonych w art. 20. Art.  25. 

1. Wydatki związane z  obsługą Rady są finansowane ze środków urzędu obsługującego mini stra właściwego do spraw zabezpieczenia społeczne go.

2. Pracodawca jest obowiązany zwolnić pracowni ka od pracy, aby umożliwić mu wzięcie udziału w po siedzeniach Rady. Za czas zwolnienia pracownik za chowuje prawo do wynagrodzenia, ustalonego we dług zasad obowiązujących przy obliczaniu ekwiwa lentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

3. Członkom Rady oraz ich tłumaczom-przewodni kom przysługuje zwrot kosztów podróży w  związku z  realizacją zadań Rady, na zasadach określonych w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalenia należności przysługujących pracownikom zatrudnionym w państwowej lub samorządowej jed nostce sfery budżetowej z  tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

4. Zwrot kosztów podróży, o  którym mowa w ust. 3, będzie przysługiwał tylko w przypadku obec ności członka Rady na posiedzeniu.

5. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do tłuma czy-przewodników członków Rady, pod warunkiem świadczenia usługi na posiedzeniu Rady.

6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia spo łecznego określi, w drodze zarządzenia, sposób i tryb działania Rady, w tym jej organizację, mając na wzglę dzie zapewnienie sprawnego funkcjonowania Rady. Rozdział 6 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe Art. 2

6. W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o re habilitacji zawodowej i  społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z  2011  r. Nr  127, poz. 721 i Nr 171, poz. 101

6) wprowadza się następu jące zmiany:

1) w art. 35a w ust. 1 w pkt 7 w lit. e średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. f w brzmieniu: „f) usług tłumacza języka migowego lub tłumacza -przewodnika;”;

2) w art. 47 w ust. 1 w pkt 4 w lit. b kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. c w brzmieniu: „c) szkolenia, o  których mowa w  art.  18 ustawy z  dnia 19 sierpnia 2011  r. o  języku migowym i  innych środkach komunikowania się (Dz. U. Nr 209, poz. 1243).”. Art. 27. 

1. Rada Ministrów przedstawia, w ramach informacji Rządu Rzeczypospolitej Polskiej o  działa niach podejmowanych w danym roku na rzecz realiza cji postanowień uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Pol skiej z dnia 1 sierpnia 1997 r. — Karta Praw Osób Nie pełnosprawnych (M. P. Nr  50, poz.  475), informację o funkcjonowaniu ustawy w roku poprzednim.

2. Pierwsza informacja, o której mowa w ust. 1, zo stanie przedstawiona za rok następujący po dniu wej ścia w życie ustawy. Art. 2

8. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z  dnia 14 czerwca 1960  r. — Kodeks postępowania admini stracyjnego. Art. 2

9. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwiet nia 2012 r., z wyjątkiem art. 7 i art. 8, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: B. Komorowski

Status prawny: obowiązujący
Data ogłoszenia: 2011-10-03
Data wydania: 2011-08-19
Data wejścia w życie: 2012-04-01
Data obowiązywania: 2012-04-01
Uwagi: art. 7 i art. 8 wchodzą w życie z dniem 18 października 2011 r.
Organ wydający: SEJM
Organ zobowiązany: MIN. WŁAŚCIWY DS ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO
Dziennik Ustaw: Dz.U. 2011 nr 209 poz. 1243