Dz.U. 2011 nr 69 poz. 366

Dziennik Ustaw Nr 69 — 4318 — Poz. 366

Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 93

5) zarządza się, co następuje:

§1. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla silników spalinowych w zakresie ogra niczenia emisji zanieczyszczeń gazowych i cząstek sta łych przez te silniki (Dz. U. Nr 202, poz. 168

1) wprowa dza się następujące zmiany:

1) w § 20 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu: „

3. Producent urządzenia oryginalnego, na żąda nie jednostki, która dokonała badań zgodności typu silnika lub rodziny silników, przekazuje tej jednostce wszelkie informacje dotyczące wdro żenia formuły elastycznej.

4. Producent urządzenia oryginalnego przekazuje jednostce, która dokonała badań zgodności ty pu silnika lub rodziny silników, wszelkie infor macje, których jednostka ta wymaga w celu potwierdzenia, że dla każdego silnika informa cje lub oznakowanie dotyczące wprowadzenia do obrotu według formuły elastycznej są zgod ne z prawdą.”;

2) w § 25 dodaje się ust. 3—5 w brzmieniu: „

3. Okres, o którym mowa w ust. 1 i 2, ulega prze dłużeniu do dnia 31 lipca 2013 r. dla silników klasy SH:3 montowanych w:

1) piłach łańcuchowych do cięcia drewna, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b;

2) przycinarkach do żywopłotów trzymanych w ręku, wymienionych w ust. 1 pkt 3 lit. d.

4. Do dnia 31 lipca 2013 r. nie stosuje się wartości granicznych, o których mowa w § 26 pkt 2, dla silników klasy SH:2 montowanych w:

1) piłach łańcuchowych do cięcia drewna, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b;

2) przycinarkach do żywopłotów trzymanych w ręku, wymienionych w ust. 1 pkt 3 lit. d.

5. Do dnia 31 lipca 2013 r. do silników montowa nych w maszynach, o których mowa w ust. 3 i 4, stosuje się wartości graniczne emisji zanie czyszczeń gazowych, określone w § 26 pkt 1.”;

3) w załączniku nr 1.1: a) pkt 2 otrzymuje brzmienie: „

2. Środki przeciw emisjom. 2.

1. Układ recyrkulacji gazów ze skrzyni korbo wej: tak/nie(2) 2.

2. Dodatkowe urządzenia przeciw zanieczysz czeniom (jeżeli dotyczy). 2.2.

1. Reaktor katalityczny: tak/nie(2) 2.2.1.

1. Marka(-i): . ………………………………………… 2.2.1.

2. Typ(-y): …………………………………………….. 2.2.1.

3. Liczba reaktorów katalitycznych i ich części: ………………………………………………. 2.2.1.

4. Wymiary i pojemność reaktora(-ów) katalitycznego(-ych): ………………………….. 2.2.1.

5. Rodzaj działania katalitycznego: …………. 2.2.1.

6. Całkowita zawartość metali szlachet nych: ………………………………………………… 2.2.1.

7. Stężenie względne: ……………………………. 2.2.1.

8. Nośnik (struktura i materiał): ……………… 2.2.1.

9. Gęstość komórek: ……………………………… 2.2.1.

10. Typ obudowy reaktora(-ów) kata litycznego(-ych): ……………………………… 2.2.1.1

1. Położenie reaktora(-ów) katalitycznego (-ych) (miejsce i największa/najmniej sza odległość od silnika): ………………….. 2.2.1.1

2. Normalny zakres temperatur roboczych (K): ………………………………………………….. 2.2.1.1

3. Reagent ulegający zużyciu (jeżeli doty czy): ………………………………………………… 2.2.1.13.

1. Typ i stężenie reagentu niezbędnego do reakcji katalitycznej: …………………. 2.2.1.13.

2. Normalny zakres temperatur robo czych reagentu: …………………………….. 2.2.1.13.

3. Norma międzynarodowa (jeżeli doty czy): ……………………………………………… 2.2.1.1

4. Czujnik NOx: tak/nie (2) 2.2.

2. Czujnik tlenu: tak/nie(2) 2.2.2.

1. Marka(-i): ………………………………………….. 2.2.2.

2. Typ: ………………………………………………….. 2.2.2.

3. Położenie: …………………………………………. 2.2.

3. Wtrysk powietrza: tak/nie(2) 2.2.3.

1. Typ (pulsacyjny, pompa powietrza itp.): …………………………………………………………. 366 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 29 marca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla silników spalinowych w zakresie ograniczenia emisji zanieczyszczeń gazowych i cząstek stałych przez te silniki2)

1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządo wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządze nia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 216, poz. 1593).

2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postano wienia dyrektywy 2010/26/UE Komisji z dnia 31 marca 2010 r. zmieniającej dyrektywę 97/68/WE w sprawie zbli żenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do środków dotyczących ograniczenia emisji zanie czyszczeń gazowych i pyłowych z silników spalinowych montowanych w maszynach samojezdnych nieporuszają cych się po drogach (Dz. Urz. UE L 86 z 01.04.2010, str. 29). Dziennik Ustaw Nr 69 — 4319 — Poz. 366

2.2.

4. EGR: tak/nie(2) 2.2.4.

1. Właściwości (np. chłodzony/niechłodzo ny, wysoko-/niskoprężny itp.) …………….. 2.2.

5. Wychwytywacz cząstek stałych: tak/nie(2) 2.2.5.

1. Wymiary i pojemność wychwytywacza cząstek stałych: …………………………………. 2.2.5.

2. Typ i konstrukcja wychwytywacza czą stek stałych: ……………………………………… 2.2.5.

3. Położenie (miejsce i największa/naj mniejsza odległość od silnika): ………….. 2.2.5.

4. Metoda lub układ regeneracji, opis lub rysunek: ……………………………………………. 2.2.5.

5. Normalny zakres temperatur roboczych (K) i ciśnienia (kPa): …………………………… 2.2.

6. Inne układy: tak/nie(2) 2.2.6.

1. Opis i działanie: ……………………………….”, b) dodaje się pkt 3 i 4 w brzmieniu: „

3. Zasilanie paliwem. 3.

1. Pompa podająca. 3.1.

1. Ciśnienie zasilania(

3) lub wykres charakte rystyki (kPa)………………………………………….. 3.

2. Układ wtryskowy. 3.2.

1. Pompa:

1) marka ………………………………………………

2) typ …………………………………………………..

3) wydatek: ……………i …………..mm3(

3) na skok lub cykl przy maksymalnej dawce prędkości obrotowej pompy …………………obr/min znamionowej prędkości obrotowej i odpowiednio ……………………obr/min (prędkości obro towej momentu maksymalnego) lub wykres charakterystyki (podać metodę pomiaru: na silniku/na stanowisku pro bierczym(1)). 3.

3. Wyprzedzenie wtrysku:

1) krzywa wyprzedzenia wtrysku(

3) ……………

2) ustawienie początku wtrysku(

3) ……………. 3.

4. Przewody wtryskowe:

1) długość (mm) ………………………………………

2) średnica wewnętrzna (mm) ………………….. 3.

5. Wtryskiwacz:

1) marka ………………………………………………….

2) typ ………………………………………………………

3) ciśnienie otwarcia wtryskiwacza lub wy kres charakterystyki(

2) …………………..(kPa) 3.

6. Regulator:

1) marka ………………………………………………….

2) typ ………………………………………………………

3) prędkość obrotowa początku odcinania przy pełnym obciążeniu(

3) (obr/min) ……… ……………………………………………………………

4) maksymalna prędkość obrotowa bez ob ciążenia(

3) (obr/min) ……………………………..

5) prędkość obrotowa biegu jałowego(3) (obr/min) …………………………………………. 3.

7. Układ zimnego rozruchu:

1) marka ………………………………………………….

2) typ ………………………………………………………

3) opis …………………………………………………….

4. Układ rozrządu. 4.

1. Maksymalny wznios oraz kąt otwarcia i zamknięcia w stosunku do położenia zwrot nego lub dane ekwiwalentne ………………… 4.

2. Luzy zaworowe kontrolne lub robo cze(

2) …………………………………………………….”;

4) w załączniku nr 1.3: a) pkt 2 otrzymuje brzmienie: „

2. Środki przeciw emisjom. 2.

1. Układ recyrkulacji gazów ze skrzyni korbo wej: tak/nie(2) 2.

2. Dodatkowe urządzenia przeciw zanieczysz czeniom (jeżeli dotyczy). 2.2.

1. Reaktor katalityczny: tak/nie(2) 2.2.1.

1. Marka(-i): ………………………………………….. 2.2.1.

2. Typ(-y): …………………………………………….. 2.2.1.

3. Liczba reaktorów katalitycznych i ich części: ………………………………………………. 2.2.1.

4. Wymiary i pojemność reaktora(-ów) katalitycznego(-ych): ………………………….. 2.2.1.

5. Rodzaj działania katalitycznego: …………. 2.2.1.

6. Całkowita zawartość metali szlachet nych: ………………………………………………… 2.2.1.

7. Stężenie względne: ……………………………. 2.2.1.

8. Nośnik (struktura i materiał): ……………… 2.2.1.

9. Gęstość komórek: ……………………………… 2.2.1.

10. Typ obudowy reaktora(-ów) kata litycznego(-ych): ……………………………… 2.2.1.1

1. Położenie reaktora(-ów) katalitycznego (-ych) (miejsce i największa/najmniej sza odległość od silnika): ………………….. 2.2.1.1

2. Normalny zakres temperatur robo czych (K): ………………………………………… 2.2.1.1

3. Reagent ulegający zużyciu (jeżeli doty czy): ………………………………………………… 2.2.1.13.

1. Typ i stężenie reagentu niezbędnego do reakcji katalitycznej: …………………. 2.2.1.13.

2. Normalny zakres temperatur robo czych reagentu: …………………………….. 2.2.1.13.

3. Norma międzynarodowa (jeżeli doty czy): ……………………………………………… 2.2.1.1

4. Czujnik NOx: tak/nie (2) 2.2.

2. Czujnik tlenu: tak/nie(2) 2.2.2.

1. Marka(-i): ………………………………………….. 2.2.2.

2. Typ: ………………………………………………….. 2.2.2.

3. Położenie: …………………………………………. 2.2.

3. Wtrysk powietrza: tak/nie(2) Dziennik Ustaw Nr 69 — 4320 — Poz. 366

2.2.3.

1. Typ (pulsacyjny, pompa powietrza itp.): ………………………………………………….. 2.2.

4. EGR: tak/nie(2) 2.2.4.

1. Właściwości (np. chłodzony/niechłodzo ny, wysoko-/niskoprężny itp.) …………….. 2.2.

5. Wychwytywacz cząstek stałych: tak/nie(2) 2.2.5.

1. Wymiary i pojemność wychwytywacza cząstek stałych: …………………………………. 2.2.5.

2. Typ i konstrukcja wychwytywacza czą stek stałych: ……………………………………… 2.2.5.

3. Położenie (miejsce i największa/naj mniejsza odległość od silnika): ………….. 2.2.5.

4. Metoda lub układ regeneracji, opis lub rysunek: ……………………………………………. 2.2.5.

5. Normalny zakres temperatur roboczych (K) i ciśnienia (kPa): …………………………… 2.2.

6. Inne układy: tak/nie(2) 2.2.6.

1. Opis i działanie: ……………………………….”, b) w ppkt 8.3 w tabeli „Paliwo wzorcowe do silni ków o zapłonie samoczynnym niedrogowych maszyn ruchomych homologowanych według wartości granicznych dla etapu IIIB i IV” rubryka rozpoczynająca się od wyrazów „Gęstość przy 15°C” otrzymuje brzmienie: Gęstość przy 15°C kg/m3 833 865 EN-ISO 3675

5) po załączniku nr 1.3 dodaje się załącznik nr 1.4 w brzmieniu określonym w załączniku do niniej szego rozporządzenia;

6) w załączniku nr 2: a) pkt 1 otrzymuje brzmienie: „

1. W niniejszym załączniku jest opisana meto da pomiarów emisji zanieczyszczeń gazo wych i cząstek stałych z badanego silnika.”, b) ppkt 1.1 otrzymuje brzmienie: „1.

1. Zastosowanie znajdują następujące cykle testów:

1) cykl NRSC (cykl stacjonarny dla maszyn niedrogowych), który stosuje się w celu pomiaru emisji tlenku węgla, węglowo dorów, tlenków azotu oraz cząstek sta łych w etapach I, II, IIIA, IIIB i IV z silni ków opisanych w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia;

2) cykl NRTC (cykl niestacjonarny dla ma szyn niedrogowych), który stosuje się w celu pomiaru emisji tlenku węgla, węglowodorów, tlenków azotu oraz czą stek stałych w etapach IIIB i IV z silników opisanych w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a rozpo rządzenia;

3) procedura badań zgodna z normą ISO 8178-4:2002 (E) i IMO MAR POL 73/78, którą stosuje się do silników przeznaczonych do stosowania w stat kach żeglugi śródlądowej;

4) cykl NRSC, który stosuje się do pomiaru emisji zanieczyszczeń gazowych i czą stek stałych w etapach IIIA i IIIB do silni ków przeznaczonych do napędu wago nów silnikowych;

5) cykl NRSC, który stosuje się do pomiaru emisji zanieczyszczeń gazowych i czą stek stałych w etapach IIIA i IIIB do silni ków przeznaczonych do napędu loko motyw.”, c) ppkt 1.3.2 otrzymuje brzmienie: „1.3.

2. Test NRTC. Ustalony cykl testu niestacjonarnego, bazowa ny ściśle na warunkach pracy silników o zapło nie samoczynnym w niedrogowych maszynach ruchomych, przeprowadza się dwa razy:

1) pierwszy raz (rozruch zimny) po kondycjono waniu silnika w temperaturze laboratorium, gdy temperatury czynnika chłodzącego i ole ju w silniku, urządzeń do dodatkowego oczyszczania spalin i wszystkich urządzeń po mocniczych do ograniczenia emisji z silnika ustabilizowały się w przedziale między 20°C a 30°C;

2) drugi raz (rozruch gorący) po 20 minutach kondycjonowania w stanie nagrzanym, które zaczyna się bezpośrednio po zakończeniu cy klu zimnego rozruchu. Podczas tej sekwencji testu bada się wymienio ne zanieczyszczenia. Sekwencja testu obejmuje cykl zimnego rozruchu po naturalnym lub wy muszonym ochłodzeniu silnika, kondycjonowa nie w stanie nagrzanym oraz cykl gorącego roz ruchu, a wynikiem jest obliczenie całkowitej wielkości emisji. Wykorzystując sygnały sprzę żenia zwrotnego momentu obrotowego i pręd kości obrotowej hamulca dynamometrycznego, całkuje się moc względem czasu cyklu i w ten sposób określa pracę wytworzoną przez silnik w całym cyklu. Stężenia składników gazowych określa się dla całego cyklu bądź w spalinach nierozcieńczonych przez całkowanie sygnału analizatora spalin zgodnie z pkt 11, bądź w spa linach rozcieńczonych w układzie CVS rozcień czenia przepływu całkowitego przez całkowanie lub pobór próbki do worków zgodnie z pkt 11. W przypadku cząstek stałych pobiera się na od powiednim filtrze proporcjonalną próbkę ze spalin rozcieńczonych metodą rozcieńczenia całkowitego lub częściowego przepływu. W za leżności od stosowanej metody określa się na tężenie przepływu spalin rozcieńczonych lub nierozcieńczonych w całym cyklu, w celu obli czenia wartości emisji masowej zanieczyszczeń. Wartości emisji masowej odnosi się do pracy silnika, w celu określenia liczby gramów każde go wydalanego zanieczyszczenia w przeliczeniu na kilowatogodzinę. Emisję (g/kWh) mierzy się zarówno podczas cy klu zimnego, jak i gorącego rozruchu. Całkowitą emisję ważoną określa się przez zastosowanie wagi równej 10% dla wyników cyklu zimnego rozruchu i 90% dla wyników cyklu gorącego rozruchu. Wyniki emisji całkowitej nie powinny przekraczać wartości granicznych.”, Dziennik Ustaw Nr 69 — 4321 — Poz. 366

d) ppkt 3.7.1 otrzymuje brzmienie: „3.7.

1. Wykaz niedrogowych urządzeń rucho mych, w których jest zamontowany sil nik o zapłonie samoczynnym, określa § 3 ust. 1 rozporządzenia. 3.7.1.

1. Charakterystyka A. Dla niedrogowych urządzeń ruchomych, o któ rych mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a i d rozporzą dzenia, należy przeprowadzić następujący 8-fa zowy cykl pracy(

1) badanego silnika połączone go z hamulcem dynamometrycznym: Numer fazy Prędkość obrotowa silnika (obr/min) Obciążenie (%) Współczynnik wagowy 1 znamionowa lub odnie sienia (*) 100 0,15 2 znamionowa lub odnie sienia (*) 75 0,15 3 znamionowa lub odnie sienia (*) 50 0,15 4 znamionowa lub odnie sienia (*) 10 0,1 5 pośrednia 100 0,1 6 pośrednia 75 0,1 7 pośrednia 50 0,1 8 biegu jałowego — 0,15 (*) Prędkość obrotowa odniesienia jest określona w ppkt 4.3.1. (

1) Identyczny z cyklem C1 podanym w pkt 8.3.1.1 normy ISO 8178-4: 2007 (wersja poprawiona 2008-07-01). 3.7.1.

2. Charakterystyka B. Dla niedrogowych urządzeń ruchomych, o któ rych mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządze nia, należy przeprowadzić następujący 5-fazowy cykl pracy(

1) badanego silnika połączonego z hamulcem dynamometrycznym: Numer fazy Prędkość obrotowa silnika (obr/min) Obciążenie (%) Współczynnik wagowy 1 znamionowa 100 0,05 2 znamionowa 75 0,25 3 znamionowa 50 0,3 4 znamionowa 25 0,3 5 znamionowa 10 0,1 (

1) Identyczny z cyklem D2 podanym w pkt 8.4.1 normy ISO 8178-4: 2002(E). Wartości obciążenia są wyrażone jako procen towe wartości momentu obrotowego odpowia dające podstawowej mocy znamionowej zdefi niowanej jako maksymalna moc możliwa do uzyskania podczas sekwencji zmiennych mocy, które mogą być wykonywane w czasie nielimi towanej liczby godzin pracy silnika w ciągu ro ku, między ustalonymi okresami obsługowymi i w podanych warunkach otoczenia, przy ob słudze prowadzonej według instrukcji wytwór cy. 3.7.1.

3. Charakterystyka C. W przypadku silników napędowych(

1) przezna czonych do stosowania w statkach żeglugi śród lądowej stosuje się procedurę badań ISO zgod ną z normą ISO 8178-4:2002 i IMO MARPOL 73/78. Silniki napędowe pracujące według charaktery styki śruby o stałym skoku bada się na hamulcu dynamometrycznym, stosując podany niżej 4-fazowy cykl stacjonarny(

2) opracowany w celu odwzorowania pracy w eksploatacji silników o zapłonie samoczynnym żeglugi morskiej: Numer fazy Prędkość obrotowa silnika Obciążenie (%) Współczynnik wagowy 1 100% (znamionowa) 100 0,2 2 91% 75 0,5 3 80% 50 0,15 4 63% 25 0,15 Dziennik Ustaw Nr 69 — 4322 — Poz. 366

Próby silników napędowych o stałej prędkości obrotowej statków żeglugi śródlądowej mają cych śruby napędowe o zmiennym skoku lub sprzęgane elektrycznie przeprowadza się na ha mulcu dynamometrycznym, stosując następu jący 4-fazowy cykl stacjonarny(

3) charakteryzu jący się takim samym obciążeniem i takimi sa mymi współczynnikami wagowymi jak cykl po dany wyżej, lecz różniący się tym, że w każdej fazie praca odbywa się przy znamionowej pręd kości obrotowej: Numer fazy Prędkość obrotowa silnika Obciążenie (%) Współczynnik wagowy 1 znamionowa 100 0,2 2 znamionowa 75 0,5 3 znamionowa 50 0,15 4 znamionowa 25 0,15 (

1) Silniki pomocnicze o stałej prędkości obrotowej homologuje się według cyklu pracy ISO D2, tzn. 5-fazowego cyklu stacjo narnego podanego w ppkt 3.7.1.2, zaś silniki pomocnicze o zmiennej prędkości obrotowej homologuje się według cyklu pracy ISO C1, tzn. 8-fazowego cyklu stacjonarnego podanego w ppkt 3.7.1.1. (

2) Identyczny z cyklem E3 opisanym w pkt 8.5.1, 8.5.2 i 8.5.3 normy ISO 8178-4: 2002(E). Cztery fazy znajdują się na średniej charakterystyce śruby napędowej określonej na podstawie pomiarów w eksploatacji. (

3) Identyczny z cyklem E2 opisanym w pkt 8.5.1, 8.5.2 i 8.5.3 normy ISO 8178-4: 2002(E). 3.7.1.

4. Charakterystyka D. W przypadku silników, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia, próbę silnika na hamulcu dynamometrycznym należy prze prowadzić według następującego cyklu 3-fazo wego(1): Numer fazy Prędkość obrotowa silnika Obciążenie (%) Współczynnik wagowy 1 znamionowa 100 0,25 2 pośrednia 50 0,15 3 bieg jałowy — 0,6 (

1) Identyczny z cyklem F podanym w normie ISO 8178-4: 2002(E).”, e) ppkt 4.3.1 otrzymuje brzmienie: „4.3.

1. Prędkość obrotowa odniesienia. Prędkość obrotowa odniesienia (nref) odpowia da 100% wartości prędkości znormalizowanej podanej w programie cyklu na stanowisku ha mulcowym w ppkt 12.

3. Rzeczywisty cykl wyni kający z denormalizacji prędkości obrotowej odniesienia zależy w dużym stopniu od właści wego wyboru prędkości odniesienia. Prędkość odniesienia określa się w podany niżej sposób: nref = prędkość mała + 0,95 × × (prędkość duża – prędkość mała) (prędkość duża stanowi największą prędkość obrotową, przy której silnik wytwarza 70% mo cy znamionowej, a prędkość mała jest najmniej szą prędkością obrotową, przy której silnik wy twarza 50% mocy znamionowej). Jeżeli zmierzona prędkość odniesienia mieści się w granicach +/– 3% prędkości odniesienia podanej przez producenta, deklarowana pręd kość odniesienia może być wykorzystana do badania poziomu emisji. Jeżeli tolerancja zosta nie przekroczona, do badania poziomu emisji wykorzystuje się zmierzoną prędkość odniesie nia(1). ___________ (

1) Jest to zgodne z normą ISO 8178-11:2006.”, f) ppkt 4.5 otrzymuje brzmienie: „4.

5. Przebieg badania poziomu emisji. Podany niżej schemat blokowy przedstawia ko lejność badań: Dziennik Ustaw Nr 69 — 4323 — Poz. 366

Przygotowanie silnika, pomiary wstępne i przeprowadzenie kalibracji ↓ NRTC ↓ Wyznaczenie charakterystyki silnika (krzywa maksymalnego momentu obrotowego). Tworzenie cyklu odniesienia badania ↓ Wykonanie jednego lub więcej, według potrzeb, cykli próbnych w celu sprawdzenia silnika/stanowiska pomiarowego/układów emisji ↓ Ochłodzenie naturalne lub wymuszone ↓ Przygotowanie wszystkich układów (włącznie z kalibracją analizatora) do pobierania próbek i danych ↓ Faza emisji spalin podczas cyklu zimnego rozruchu ↓ Kondycjonowanie w stanie nagrzanym ↓ Faza emisji spalin podczas cyklu gorącego rozruchu W celu sprawdzenia silnika, stanowiska badaw czego i układów emisji przed cyklem pomiaro wym może być odtwarzany, jeżeli jest to nie zbędne, jeden lub więcej cykli próbnych. 4.5.

1. Przygotowanie filtrów do pobierania pró bek. Każdy filtr powinien być umieszczony na co naj mniej 1 godzinę przed badaniem w szalce Pe triego, która jest zabezpieczona przed zanie czyszczeniem pyłem i pozwala na wymianę po wietrza, oraz umieszczony w komorze wagowej w celu stabilizacji. Po zakończeniu okresu stabi lizacji należy zważyć każdy filtr i zarejestrować masę. Następnie filtr należy przechowywać w zamkniętej szalce Petriego lub w obudowie filtru aż do momentu użycia go w teście. Należy użyć filtru w ciągu 8 h od jego wyjęcia z komo ry. Masa filtru (tara) powinna być zarejestrowa na. 4.5.

2. Instalowanie wyposażenia pomiarowego. Przyrządy i sondy do pobierania próbek powin ny być zainstalowane zgodnie z wymaganiami. W przypadku zastosowania układu rozcieńcza nia spalin przepływu całkowitego należy do nie go podłączyć przewód wylotowy. 4.5.

3. Uruchomienie układu rozcieńczania spa lin. Należy uruchomić układ rozcieńczania. Całkowi ty przepływ rozcieńczonych spalin w układzie rozcieńczenia przepływu całkowitego lub prze pływ rozcieńczonych spalin przez układ rozcień czenia przepływu częściowego powinien być tak wyregulowany, aby wyeliminować kondensację wody w układzie i uzyskać temperaturę po wierzchni filtru w przedziale między 315 K (42°C) a 325 K (52°C). 4.5.

4. Uruchomienie układu poboru cząstek sta łych. Układ poboru cząstek stałych powinien zostać uruchomiony i pracować w obiegu boczniko wym. Zawartość cząstek stałych w powietrzu rozcieńczającym (tle) należy określić przez jego pobór przed wejściem spalin do tunelu rozcień czającego. Jest pożądane, aby próbka cząstek stałych zawartych w tle została zebrana podczas badania niestacjonarnego, jeżeli inny układ po boru cząstek jest dostępny. W przeciwnym przy padku układ stosowany do poboru cząstek sta łych w teście niestacjonarnym może być użyty. Jeżeli powietrze rozcieńczające jest filtrowane, jeden pomiar może być przeprowadzony przed lub po teście. Jeżeli powietrze to nie jest filtro wane, pomiary należy przeprowadzić przed po czątkiem i po zakończeniu cyklu, a wartości na leży uśrednić. 4.5.

5. Sprawdzenie analizatorów. Należy sprawdzić punkt zerowy i punkt końco wy zakresu pomiarowego analizatorów emisji. Jeżeli stosuje się worki do poboru próbki, nale ży je opróżnić. 4.5.

6. Wymagania dotyczące procedury ochła dzania. Może być zastosowana procedura naturalnego lub wymuszonego ochłodzenia silnika. W przy Dziennik Ustaw Nr 69 — 4324 — Poz. 366

padku wymuszonego ochłodzenia, należy opie rać się na dobrej praktyce inżynierskiej, w celu przygotowania systemu nawiewającego chło dzące powietrze w stronę silnika, wysyłającego zimny olej przez układ smarowania silnika, ob niżającego temperaturę czynnika chłodzącego w systemie chłodzenia oraz obniżającego tem peraturę układu dodatkowego oczyszczania spalin. W przypadku wymuszonego chłodzenia układu dodatkowego oczyszczania spalin, po wietrze chłodzące powinno zostać zastosowane dopiero w chwili, gdy układ ochłodził się poni żej swojej temperatury aktywacji katalizatora. Niedozwolone są wszelkie procedury chłodze nia, w wyniku których silnik wydziela nierepre zentatywny poziom emisji. Badanie emisji spalin podczas cyklu zimnego rozruchu może się rozpocząć po ochłodzeniu dopiero wtedy, gdy temperatura oleju silniko wego, czynnika chłodzącego i układu dodatko wego oczyszczania spalin ustabilizowała się w przedziale między 20°C a 30°C przez co naj mniej piętnaście minut. 4.5.

7. Przebieg cyklu. 4.5.7.

1. Cykl zimnego rozruchu. Badania rozpoczyna się cyklem zimnego rozru chu po zakończeniu ochładzania, kiedy są speł nione wszystkie wymagania przedstawione w ppkt 4.5.6. Silnik należy uruchomić zgodnie z zaleceniami wytwórcy podanymi w instrukcji użytkowania, stosując rozrusznik produkcyjny lub hamulec. Niezwłocznie po stwierdzeniu uruchomienia sil nika należy uruchomić czasomierz pracy na bie gu jałowym. Silnik powinien pracować na biegu jałowym bez obciążenia przez 23 ± 1 s. Następ nie należy rozpocząć cykl niestacjonarny w taki sposób, aby pierwszy zapis dotyczący pracy sil nika pod obciążeniem pojawił się po 23 ± 1 s. Czas pracy na biegu jałowym jest zawarty w przedziale czasu 23 ± 1 s. Badanie należy realizować zgodnie z cyklem od niesienia ustalonym w ppkt 12.

3. Nastawy pręd kości obrotowej i momentu obrotowego silnika ustala się na 5 Hz (zaleca się 10 Hz) lub więcej. Nastawy oblicza się metodą interpolacji linio wej między nastawami o częstotliwości 1 Hz w cyklu odniesienia. Sygnały sprzężenia zwrot nego prędkości obrotowej i momentu obroto wego silnika należy rejestrować podczas cyklu testu co najmniej jeden raz na sekundę, przy czym sygnały te mogą być filtrowane elektro nicznie. 4.5.7.

2. Reakcja analizatora. W momencie uruchomienia silnika należy uru chomić urządzenia pomiarowe i jednocześnie rozpocząć:

1) gromadzenie lub analizę powietrza rozcień czającego, jeżeli jest stosowany układ roz cieńczenia przepływu całkowitego;

2) gromadzenie lub analizę rozcieńczonych lub nierozcieńczonych spalin, zależnie od stoso wanej metody;

3) pomiar ilości rozcieńczonych spalin oraz wy maganych temperatur i ciśnień;

4) rejestrację masowego natężenia przepływu spalin, jeżeli jest stosowana analiza spalin nierozcieńczonych;

5) rejestrację danych sprzężenia zwrotnego dla prędkości obrotowej i momentu obrotowego hamulca. Jeżeli stosuje się pomiar spalin nierozcieńczo nych, to stężenie zanieczyszczeń (HC, CO i NOx) i masowe natężenie przepływu spalin powinny być mierzone w sposób ciągły i wprowadzane do pamięci układu komputerowego z częstotli wością co najmniej 2 Hz. Wszystkie pozostałe dane powinny być rejestrowane z częstotliwoś cią próbkowania co najmniej 1 Hz. W przypadku analizatorów analogowych odpowiedź powinna być rejestrowana, a dane wzorcowania powin ny być stosowane bezpośrednio (online) lub pośrednio (offline) podczas oceny danych. Jeżeli stosuje się układ rozcieńczenia przepływu całkowitego, to stężenia HC i NOx w tunelu roz cieńczającym powinny być mierzone w sposób ciągły z częstotliwością co najmniej 2 Hz. Stęże nia średnie powinny być określone przez całko wanie sygnału analizatorów w całym cyklu te stu. Czas odpowiedzi układu nie powinien prze kraczać 20 s i, w razie potrzeby, powinien być zsynchronizowany z wahaniami przepływu w CVS i przesunięciami czasu próbkowania względem cyklu testu. Stężenia CO i CO2 po winny być określone przez całkowanie lub ana lizę próbki zgromadzonej w worku w czasie ca łego cyklu. Stężenia zanieczyszczeń gazowych w powietrzu rozcieńczającym powinny być określone przez całkowanie lub zgromadzenie w worku tła. Wszystkie pozostałe parametry po winny być rejestrowane z częstotliwością co najmniej jednego pomiaru na sekundę (1 Hz). 4.5.7.

3. Pobieranie próbki cząstek stałych. W momencie uruchomienia silnika układ pobie rania próbek cząstek stałych powinien być prze łączony z trybu bocznikowego do trybu pobie rania cząstek stałych. Jeżeli stosuje się układ rozcieńczenia przepływu częściowego, to pompę(-y) pobierającą(-e) próbki należy wyregulować w ten sposób, aby natężenie przepływu przez sondę do poboru próbki cząstek stałych lub przewód przesyłający było proporcjonalne do masowego natężenia przepływu spalin. Jeżeli stosuje się układ rozcieńczenia przepływu całkowitego, to pompę(-y) pobierającą(-e) prób ki należy wyregulować w ten sposób, aby natę żenie przepływu przez sondę do poboru próbki cząstek stałych lub przewód przesyłający było utrzymywane w granicach ± 5% ustawionego natężenia przepływu. Jeżeli stosuje się kompen sację przepływu (tzn. regulację proporcjonalną przepływu próbki), należy wykazać, że stosunek głównego przepływu w tunelu do przepływu próbki poboru cząstek stałych nie zmienia się o więcej niż ± 5% ustawionej wartości (z wyjąt kiem pierwszych 10 sekund pobierania próbki). Dziennik Ustaw Nr 69 — 4325 — Poz. 366

Uwaga: W przypadku podwójnego rozcieńcze nia przepływ próbki jest równy różnicy netto między natężeniem przepływu przez filtry do pobierania cząstek i natężeniem przepływu wtórnego powietrza rozcieńczającego. Temperatura średnia i ciśnienie średnie na wlo cie do gazomierza(-y) lub na wlocie do przyrzą dów mierzących przepływ powinny być reje strowane. Jeżeli ustalone natężenie przepływu nie może być utrzymane przez cały cykl (w gra nicach ± 5%) ze względu na duże obciążenie fil tru cząstkami stałymi, to badanie należy unie ważnić. Należy powtórnie wykonać badanie, stosując mniejsze natężenie przepływu i/lub filtr o większej średnicy. 4.5.7.

4. Unieruchomienie silnika podczas cyklu testu zimnego rozruchu. Jeżeli silnik zatrzymał się w czasie cyklu testu zimnego rozruchu, to silnik należy poddać kon dycjonowaniu wstępnemu, ponownie go ochło dzić, a następnie uruchomić oraz powtórzyć ba danie. Jeżeli pojawiają się nieprawidłowości w działaniu któregokolwiek stosowanego urzą dzenia badawczego podczas cyklu testu, to ba danie powinno zostać unieważnione. 4.5.7.

5. Czynności wykonywane po cyklu zimne go rozruchu. Po zakończeniu badania obejmującego cykl zimnego rozruchu należy zatrzymać pomiar ma sowego natężenia przepływu spalin i objętości rozcieńczonych spalin, przepływ gazów do wor ków poboru próbek i pompę poboru próbki czą stek stałych. Układ całkowania w analizatorach powinien pracować do upływu czasu odpowie dzi układu. Analizę stężeń w workach poboru próbek, jeżeli są stosowane, należy przeprowadzić możliwie jak najwcześniej, lecz w żadnym przypadku nie później niż 20 minut po zakończeniu cyklu testu. Po badaniu emisji należy stosować gaz zerowy i ten sam gaz wzorcowy ustawiania zakresu po miarowego do powtórnego sprawdzenia anali zatorów. Badanie uważa się za ważne, jeżeli różnica między wartościami przed i po badaniu jest mniejsza niż 2% wartości tego gazu wzor cowego. Filtry cząstek stałych powinny być wstawione do komory wagowej nie później niż w ciągu go dziny po zakończeniu badania. Powinny być one kondycjonowane przez co najmniej jedną godzinę w szalce Petriego, która jest zabezpie czona przed zanieczyszczeniem pyłem i umożli wia wymianę powietrza, a następnie — zważo ne. Należy zarejestrować masę brutto filtrów. 4.5.7.

6. Kondycjonowanie w stanie nagrzanym. Jeżeli stosowano wentylator(-y) chłodzący(-e) oraz dmuchawę CVS, należy je wyłączyć (lub odłączyć układ CVS od układu wydechowego) natychmiast po wyłączeniu silnika. Silnik kondycjonuje się przez 20 ± 1 minut. Sil nik i hamulec dynamometryczny przygotowuje się do cyklu gorącego rozruchu. Do układu roz cieńczania spalin i układu pobierania próbek powietrza rozcieńczającego podłącza się opróż nione worki do pobierania próbek. Układ CVS uruchamia się (jeżeli jest stosowany i nie został już włączony) lub układ wydechowy podłącza się do układu CVS (jeżeli jest rozłączony). Włą cza się pompy do pobierania próbek (z wyjąt kiem pomp(-y) poboru próbki cząstek stałych, wentylatora(-ów) chłodzącego(-ych) silnik i sys tem zbierania danych). Wymiennik ciepła układu CVS (jeśli jest stoso wany) i ogrzewane elementy układu(-ów) ciąg łego pobierania próbek (jeżeli dotyczy) powinny być wstępnie podgrzane do obliczeniowej tem peratury roboczej przed rozpoczęciem badania. Natężenie przepływu próbki należy ustawić tak, aby odpowiadało pożądanemu poziomowi na tężenia przepływu i wyzerować urządzenia CVS do pomiaru przepływu gazu. Należy ostrożnie zamocować czysty filtr cząstek stałych w każdej obsadce filtra i zainstalować zmontowane ob sadki filtra na linii przepływu próbek. 4.5.7.

7. Cykl gorącego rozruchu. Niezwłocznie po stwierdzeniu uruchomienia sil nika należy uruchomić czasomierz pracy na bie gu jałowym. Silnik powinien pracować na biegu jałowym bez obciążenia przez 23 ± 1 s. Następ nie należy rozpocząć cykl niestacjonarny w taki sposób, aby pierwszy zapis dotyczący pracy sil nika pod obciążeniem pojawił się po 23 ± 1 s. Czas pracy na biegu jałowym jest zawarty w przedziale czasu 23 ± 1 s. Badanie należy realizować zgodnie z cyklem od niesienia ustalonym w ppkt 12.

3. Nastawy pręd kości obrotowej i momentu obrotowego silnika ustala się na 5 Hz (zaleca się 10 Hz) lub więcej. Nastawy oblicza się metodą interpolacji linio wej między nastawami o częstotliwości 1 Hz w cyklu odniesienia. Sygnały sprzężenia zwrot nego prędkości obrotowej i momentu obroto wego silnika należy rejestrować podczas cyklu testu co najmniej jeden raz na sekundę, przy czym sygnały te mogą być filtrowane elektro nicznie. Następnie należy powtórzyć procedurę opisaną w ppkt 4.5.7.2 i 4.5.7.3. 4.5.7.

8. Unieruchomienie silnika podczas cyklu gorącego rozruchu. Jeżeli silnik zatrzymał się w czasie cyklu gorące go rozruchu, to można go wyłączyć i ponownie kondycjonować przez 20 minut. Następnie moż na powtórzyć cykl gorącego rozruchu. Dopusz cza się tylko jedno ponowne kondycjonowanie w stanie nagrzanym i ponowne rozpoczęcie cy klu gorącego rozruchu. 4.5.7.

9. Czynności wykonywane po cyklu gorą cego rozruchu. Po zakończeniu cyklu gorącego rozruchu należy zatrzymać pomiar masowego natężenia prze pływu spalin i objętości rozcieńczonych spalin, przepływ gazów do worków poboru próbek i pompę poboru próbki cząstek stałych. Układ całkowania w analizatorach powinien pracować do upływu czasu odpowiedzi układu. Dziennik Ustaw Nr 69 — 4326 — Poz. 366

Analizę stężeń w workach poboru próbek, jeżeli są stosowane, należy przeprowadzić możliwie jak najwcześniej, lecz w żadnym przypadku nie później niż 20 minut po zakończeniu cyklu te stu. Po badaniu emisji należy stosować gaz zerowy i ten sam gaz wzorcowy ustawiania zakresu po miarowego do powtórnego sprawdzenia anali zatorów. Badanie uważa się za ważne, jeżeli różnica między wartościami przed i po badaniu jest mniejsza niż 2% wartości tego gazu wzor cowego. Filtry cząstek stałych powinny być wstawione do komory wagowej nie później niż w ciągu go dziny po zakończeniu badania. Powinny być one kondycjonowane przez co najmniej jedną godzinę w szalce Petriego, która jest zabezpie czona przed zanieczyszczeniem pyłem i umożli wia wymianę powietrza, a następnie — zważo ne. Należy zarejestrować masę brutto filtrów.”, g) ppkt 11.1.2.4 otrzymuje brzmienie: „11.1.2.

4. Obliczanie emisji jednostkowych. Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się dla każ dego składnika w następujący sposób: gdzie: M gas,cold — całkowita masa zanieczyszczeń ga zowych w cyklu zimnego rozruchu (g), M gas,hot — całkowita masa zanieczyszczeń ga zowych w cyklu gorącego rozruchu (g), W act,cold — praca rzeczywista w cyklu zimne go rozruchu, jak określono w ppkt 4.6.2 (kWh), W act,hot — praca rzeczywista w cyklu gorące go rozruchu, jak określono w ppkt 4.6.2 (kWh).”, h) ppkt 11.1.3.1 otrzymuje brzmienie: „11.1.3.

1. Obliczenie emisji masowej. Masę cząstek stałych M PT,cold i M PT,hot (g/test) oblicza się według jednej z poniższych metod: gdzie: M PT — M PT,cold dla cyklu zimnego rozruchu, M PT — M PT,hot dla cyklu gorącego rozruchu, M f — masa cząstek stałych zebranych w cyklu (mg), M EDFW — masa równoważnych rozcieńczo nych spalin w cyklu (kg), M SAM — masa rozcieńczonych spalin prze chodzących przez filtry cząstek sta łych (kg). Masę całkowitą równoważnych mas rozcieńczo nych spalin określa się w następujący sposób: gdzie: G EDFW,i — chwilowe równoważne masowe na tężenie przepływu rozcieńczonych spalin (kg/s), G EXHW,i — chwilowe masowe natężenie prze pływu spalin (kg/s), q i — chwilowy stopień rozcieńczenia, G TOTW,i — chwilowe masowe natężenie prze pływu rozcieńczonych spalin przez tunel rozcieńczający (kg/s), G DILW,i — chwilowe masowe natężenie prze pływu mokrego powietrza rozcień czającego (kg/s), f — częstotliwość próbkowania (Hz), n — liczba pomiarów, gdzie: M PT — M PT,cold dla cyklu zimnego rozruchu, M PT — M PT,hot dla cyklu gorącego rozruchu, M f — masa cząstek stałych zebranych w cy klu (mg), r s — średni stosunek próbkowania w cyklu testu, gdzie: M SE — masa spalin zebranych w cyklu (kg), M EXHW — całkowity masowy przepływ spalin w cyklu (kg), M SAM — masa rozcieńczonych spalin prze chodzących przez filtry cząstek sta łych (kg), M TOTW — całkowita masa rozcieńczonych mokrych spalin przepływających przez tunel rozcieńczający (kg). U w a g a: W przypadku układu poboru całkowi tego, M SAM i M TOTW są identyczne.”, Dziennik Ustaw Nr 69 — 4327 — Poz. 366

i) ppkt 11.1.3.3 otrzymuje brzmienie: „11.1.3.

3. Obliczanie emisji jednostkowych. Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się w na stępujący sposób: gdzie: M PT,cold — masa cząstek stałych w cyklu zim nego rozruchu (g/test), M PT,hot — masa cząstek stałych w cyklu gorą cego rozruchu (g/test), K p,cold — współczynnik korekcji wilgotności dla cząstek stałych w cyklu zimnego rozruchu, K p, hot — współczynnik korekcji wilgotności dla cząstek stałych w cyklu gorące go rozruchu, W act, cold — praca rzeczywista w cyklu zim nego rozruchu, określona w ppkt 4.6.2 (kWh), W act, hot — praca rzeczywista w cyklu gorą cego rozruchu, określona w ppkt 4.6.2 (kWh).”, j) ppkt 11.2.4 otrzymuje brzmienie: „11.2.

4. Obliczanie emisji jednostkowych. Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się dla każ dego składnika w następujący sposób: gdzie: M gas,cold — całkowita masa zanieczyszczeń ga zowych w cyklu zimnego rozruchu (g), M gas,hot — całkowita masa zanieczyszczeń ga zowych w cyklu gorącego rozru chu (g), W act,cold — praca rzeczywista w cyklu zim nego rozruchu, jak określono w ppkt 4.6.2 (kWh), W act,hot — praca rzeczywista w cyklu gorą cego rozruchu, jak określono w ppkt 4.6.2 (kWh).”, k) ppkt 11.2.5.

1. otrzymuje brzmienie: „11.2.5.

1. Obliczanie emisji masowej. Masę cząstek stałych M PT,cold i M PT,hot (g/test) oblicza się w następujący sposób: gdzie: M PT — M PT,cold dla cyklu zimnego rozruchu, M PT — M PT,hot dla cyklu gorącego rozruchu, M f — masa cząstek stałych zebranych w cyklu (mg), M TOTW — całkowita masa rozcieńczonych spa lin w cyklu, określona w ppkt 11.2.1 (kg), M SAM — masa rozcieńczonych spalin pobra nych z tunelu rozcieńczającego do pobierania cząstek stałych (kg) oraz M f — M f,p + M f,b, jeżeli ważone oddzielnie (mg), M f,p — masa cząstek stałych zebranych na filtrze pierwotnym (mg), M f,b — masa cząstek stałych zebranych na filtrze wtórnym (mg). Jeżeli stosuje się układ podwójnego rozcieńcze nia, masę wtórnego powietrza rozcieńczającego odejmuje się od masy całkowitej podwójnie rozcieńczonych spalin przepływających przez filtry cząstek stałych. M SAM = M TOT – M SEC gdzie: M TOT — całkowita masa podwójnie rozcień czonych spalin przepływających przez filtr cząstek stałych (kg), M SEC — masa wtórnego powietrza rozcieńcza jącego (kg). Jeżeli zawartość cząstek stałych w powietrzu rozcieńczającym (w tle) jest określana zgodnie z ppkt 4.5.4, to masa cząstek stałych może być skorygowana ze względu na tło. W takim przy padku masę cząstek stałych M PT,cold i M PT,hot (g/test) oblicza się następująco: gdzie: M PT — M PT,cold dla cyklu zimne go rozruchu, M PT — M PT,hot dla cyklu gorące go rozruchu, M f, M SAM, M TOTW — patrz powyżej, M DIL — masa pierwotnego po wietrza rozcieńczającego przechodzącego przez układ pobierania cząstek stałych w tle (kg), M d — masa cząstek stałych ze branych z próbki pierwot nego powietrza rozcień czającego (mg), DF — współczynnik rozcieńcze nia określony według ppkt 11.2.3.1.1.”, Dziennik Ustaw Nr 69 — 4328 — Poz. 366

l) ppkt 12.2.5.3 otrzymuje brzmienie: „12.2.5.

3. Obliczanie emisji jednostkowych. Emisję jednostkową (g/kWh) oblicza się w na stępujący sposób: gdzie: M PT,cold — masa cząstek stałych w cyklu zim nego rozruchu NRTC (g/test), M PT,hot — masa cząstek stałych w cyklu gorą cego rozruchu NRTC (g/test), K p, cold — współczynnik korekcji wilgotności dla cząstek stałych w cyklu zimne go rozruchu, K p, hot — współczynnik korekcji wilgotności dla cząstek stałych w cyklu gorące go rozruchu, W act, cold — praca rzeczywista w cyklu zim nego rozruchu, określona w ppkt 4.6.2 (kWh), W act, hot — praca rzeczywista w cyklu gorą cego rozruchu, określona w ppkt 4.6.2 (kWh).”.

§2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 31 marca 2011 r. Minister Gospodarki: W. Pawlak Załącznik do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 29 marca 2011 r. (poz. 366) WYMAGANIA W ZAKRESIE HOMOLOGACJI TYPU DOTYCZĄCE ETAPÓW IIIB I IV

1. Wymagania w zakresie homologacji typu doty czące etapów IIIB i IV. 1.

1. Niniejszy załącznik ma zastosowanie do homolo gacji typu silników sterowanych elektronicznie, w przypadku których do określenia ilości i czasu wtrysku paliwa jest stosowany elektroniczny układ sterujący (silnik), niezależnie od techno logii wykorzystanej w takich silnikach, w celu spełniania granicznych wartości emisji podanych w § 14 ust. 6 pkt 1—3 i ust. 7 rozporządzenia. 1.

2. Definicje. Do celów niniejszego załącznika stosuje się nastę pujące definicje: 1.2.

1. „strategia kontroli emisji” — oznacza połącze nie systemu kontroli emisji z jedną podstawo wą strategią kontroli emisji i z jednym zesta wem strategii pomocniczych kontroli emisji, stanowiących element ogólnej konstrukcji sil nika lub maszyny samojezdnej nieporuszającej się po drogach, w której zamontowany jest sil nik; 1.2.

2. „reagent” — oznacza każdy ulegający zużyciu lub nienadający się do powtórnego użycia czynnik, który jest wymagany i stosowany na potrzeby skutecznego działania układu dodat kowego oczyszczania spalin. 1.

3. Wymagania ogólne. 1.3.

1. Wymagania w zakresie podstawowej strategii kontroli emisji. 1.3.1.

1. Podstawowa strategia kontroli emisji, uru chamiana w całym zakresie roboczym pręd kości obrotowej i momentu obrotowego, jest zaprojektowana w taki sposób, aby silnik mógł spełnić wymogi przepisów niniejszego rozporządzenia. 1.3.1.

2. Nie dopuszcza się takiej podstawowej strate gii kontroli emisji, która dokonuje rozróżnie nia między pracą silnika podczas standardo wego badania homologacji typu a pracą w innych warunkach eksploatacji i może ob niżyć poziom kontroli emisji w warunkach nieujętych zasadniczo w procedurze homolo gacji typu. 1.3.

2. Wymagania w zakresie pomocniczej strategii kontroli emisji. 1.3.2.

1. Pomocnicza strategia kontroli emisji może być stosowana w silniku lub maszynie samo jezdnej nieporuszającej się po drogach, pod warunkiem że pomocnicza strategia kontroli emisji, w przypadku jej uruchomienia, mody fikuje podstawową strategię kontroli emisji w reakcji na określony zestaw warunków oto czenia lub eksploatacji, natomiast nie zmniej sza trwale skuteczności systemu kontroli emisji. 1.3.2.1.

1. W przypadku gdy pomocnicza strategia kontroli emisji jest uruchamiana podczas badania homologacyjnego, ppkt 1.3.2.2. i 1.3.2.

3. nie stosuje się. 1.3.2.1.

2. W przypadku gdy pomocnicza strategia kontroli emisji nie jest uruchamiana pod czas badania homologacyjnego, należy wy kazać, że pomocnicza strategia kontroli emisji działa wyłącznie przez taki czas, jaki jest wymagany do celów określonych w ppkt 1.3.2.3. 1.3.2.

2. Stosuje się następujące warunki kontrolne: 1.3.2.2.

1. wysokość nieprzekraczająca 1000 m n.p.m. (lub równoważne ciśnienie atmosferyczne wynoszą ce 90 kPa); 1.3.2.2.

2. temperatura otoczenia w prze dziale 275 K—303 K (2°C—30°C); Dziennik Ustaw Nr 69 — 4329 — Poz. 366

1.3.2.2.

3. temperatura czynnika chłodzące go silnika powyżej 343 K (70°C). 1.3.2.2.

4. Jeżeli pomocnicza strategia kon troli emisji jest uruchamiana pod czas pracy silnika w warunkach kontrolnych, o których mowa w ppkt 1.3.2.2.1—1.3.2.2.3, wów czas strategię taką uruchamia się jedynie wyjątkowo. 1.3.2.

3. Pomocnicza strategia kontroli emisji może być uruchamiana w szczególności w nastę pujących celach: 1.3.2.3.

1. sygnałami pokładowymi, w celu ochrony przed uszkodzeniem silni ka (wraz z zabezpieczeniem układu obiegu powietrza) lub maszyny samojezdnej nieporuszającej się po drogach, w której jest zamontowa ny silnik; 1.3.2.3.

2. strategii i bezpieczeństwa eksploa tacji; 1.3.2.3.

3. zapobiegania nadmiernej emisji, podczas zimnego rozruchu lub roz grzewania, podczas zatrzymywa nia; 1.3.2.3.

4. konieczności zwiększenia poziomu emisji jednego z regulowanych za nieczyszczeń w określonych warun kach otoczenia lub eksploatacyj nych, w celu utrzymania poziomu kontroli wszystkich pozostałych re gulowanych zanieczyszczeń w ra mach granicznych wartości emisji właściwych dla danego silnika. Ma to na celu kompensację naturalnie występujących zjawisk w sposób zapewniający akceptowalny po ziom kontroli wszystkich składni ków emisji. 1.3.2.

4. Podczas badania homologacyjnego produ cent wykazuje służbie technicznej, że sposób działania pomocniczej strategii kontroli emi sji jest zgodny z przepisami ppkt 1.3.

2. Do te go celu jest niezbędna ocena dokumentacji, o której mowa w ppkt 1.3.3. 1.3.2.

5. Nie dopuszcza się żadnego sposobu działa nia pomocniczej strategii kontroli emisji, któ ry nie byłby zgodny z ppkt 1.3.2. 1.3.

3. Wymagania w zakresie dokumentacji. 1.3.3.

1. Do wniosku o udzielenie homologacji typu producent dołącza teczkę informacyjną, za wierającą objaśnienia na temat każdego ele mentu konstrukcji i strategii kontroli emisji oraz sposobów, jakimi strategia pomocnicza bezpośrednio lub pośrednio steruje zmienny mi wyjściowymi. Teczka informacyjna składa się z: 1.3.3.1.

1. pakietu dokumentacji, który zawie ra pełny opis strategii kontroli emi sji; należy przedstawić dowody na to, że zidentyfikowano wszystkie sygnały wyjściowe dopuszczone przez schemat uwzględniający za kres sterowania poszczególnych sygnałów wejściowych; 1.3.3.1.

2. materiałów dodatkowych, niezałą czonych do wniosku o udzielenie homologacji typu, obejmujących wszelkie parametry zmodyfikowane przez każdą pomocniczą strategię kontroli emisji oraz warunki brze gowe, w jakich działa dana strate gia, w szczególności: — opis logiki sterowania, strategii sterowania czasem oraz punk tów przełączania podczas wszyst kich trybów pracy dla układu pa liwowego i innych podstawo wych układów, skutecznie ogra niczających poziom emisji (np.: układ recyrkulacji spalin (EGR) lub dozowania reagentu), — uzasadnienie dla wszelkich po mocniczych strategii kontroli emisji zastosowanych w odnie sieniu do silnika, wraz z materia łem i danymi testowymi, wyka zujące wpływ na emisję spalin; uzasadnienie takie może opierać się na danych testowych, anali zie zgodnej z zasadami sztuki in żynierskiej lub na obydwu tych wariantach łącznie, — szczegółowy opis algorytmów lub czujników (jeżeli dotyczy) stosowanych do celów identyfi kacji, analizy lub diagnozowania nieprawidłowości w pracy ukła du kontroli emisji NOx, — tolerancje stosowane w celu spełnienia wymagań określo nych w ppkt 1.4.7.2, niezależnie od zastosowanych środków. 1.3.3.

2. Materiały dodatkowe, o których mowa w ppkt 1.3.3.1.2, mają charakter ściśle pouf ny. Materiały takie są udostępniane na żąda nie organowi udzielającemu homologacji ty pu. Organ udzielający homologacji typu prze strzega poufności takich materiałów. 1.

4. Wymagania w zakresie zapewnienia prawidło wego działania systemu kontroli emisji NOx. 1.4.

1. Producent przekazuje informacje w pełni opi sujące parametry pracy systemu kontroli emi sji NOx, korzystając w tym celu z dokumentacji określonej w pkt 2 załącznika nr 1.1 oraz w pkt 2 załącznika nr 1.3 do rozporządzenia. 1.4.

2. Jeżeli system kontroli emisji wymaga użycia reagentu, wówczas producent jest obowiązany do podania parametrów takiego reagentu, w tym jego rodzaju, stężenia, jeżeli reagent wy stępuje w postaci roztworu, temperatury robo czej oraz odniesienia do międzynarodowych norm w zakresie składu i jakości, w ppkt 2.2.1.13 załącznika nr 1.1 oraz w ppkt 2.2.1.13 załącz nika nr 1.3 do rozporządzenia. Dziennik Ustaw Nr 69 — 4330 — Poz. 366

1.4.

3. Zastosowana w silniku strategia kontroli emisji musi funkcjonować w każdych warunkach śro dowiskowych, jakie występują naturalnie na terytorium Wspólnoty, w szczególności zaś w niskich temperaturach otoczenia. 1.4.

4. Producent wykazuje, że wielkość emisji amo niaku podczas obowiązującego cyklu testu emisji w ramach procedury homologacji typu, w przypadku użycia reagentu, nie przekracza średniej wartości wynoszącej 25 ppm. 1.4.

5. Jeżeli do maszyny samojezdnej nieporuszają cej się po drogach są zamontowane lub przyłą czone oddzielne zbiorniki z reagentem, należy dodatkowo zapewnić metodę pobierania pró bek reagentu z wnętrza takich zbiorników. Punkt pobierania próbek powinien być łatwo dostępny bez potrzeby korzystania ze specjali stycznych urządzeń lub narzędzi. 1.4.

6. Wymagania w zakresie eksploatacji i czynności obsługowych. 1.4.6.

1. Udzielenie homologacji typu jest uzależnio ne, zgodnie z § 29 rozporządzenia, od zaopa trzenia każdego operatora maszyny samo jezdnej nieporuszającej się po drogach w pisemne instrukcje, które muszą być napi sane w sposób przejrzysty i nietechniczny, w takim samym języku, jak instrukcja użytko wania maszyny samojezdnej nieporuszającej się po drogach lub silnika. Instrukcje muszą zawierać: 1.4.6.1.

1. szczegółowe ostrzeżenia objaśnia jące usterki, jakie mogą wystąpić wskutek nieprawidłowej eksploata cji lub obsługi technicznej zamon towanego silnika, wraz z informacją o stosownych środkach napraw czych; 1.4.6.1.

2. szczegółowe ostrzeżenia dotyczące nieprawidłowej eksploatacji maszy ny, wskutek której mogą wystąpić usterki silnika, wraz z informacją o stosownych środkach napraw czych; 1.4.6.1.

3. informacje na temat prawidłowego użycia reagentu, wraz z instrukcją uzupełniania reagentu pomiędzy normalnymi przeglądami technicz nymi; 1.4.6.1.

4. wyraźne ostrzeżenie, że świadectwo homologacji typu wydane dla od nośnego typu silnika zachowuje ważność wyłącznie w przypadku spełniania wszystkich poniższych warunków: — eksploatacja i obsługa technicz na silnika przebiega zgodnie z dostarczonymi instrukcjami, — jeżeli doszło do nieprawidłowej eksploatacji lub obsługi technicz nej, podjęto bezzwłocznie działa nia naprawcze zgodne ze środka mi naprawczymi określonymi w ostrzeżeniach, o których mo wa w ppkt 1.4.6.1.1 i 1.4.6.1.2, — nie wystąpił przypadek zamie rzonej nieprawidłowej eksploa tacji silnika, w szczególności roz łączenia lub braku obsługi tech nicznej układu EGR lub układu dozowania reagentu. 1.4.

7. Regulacja reagentu (jeżeli dotyczy). 1.4.7.

1. Udzielenie homologacji typu jest uzależnio ne, zgodnie z § 29 rozporządzenia, od dostar czenia wskaźników lub innych odpowiednich środków, stosownie do konfiguracji maszyny samojezdnej nieporuszającej się po drogach, pozwalających operatorowi uzyskać informa cje na temat: 1.4.7.1.

1. ilości reagentu, jaka pozostała w zbiorniku, oraz specjalnego syg nału dodatkowego, w przypadku gdy poziom reagentu spadnie poni żej 10% całkowitej objętości zbior nika; 1.4.7.1.

2. całkowitego lub prawie całkowitego opróżnienia zbiornika z reagentem; 1.4.7.1.

3. niezgodności reagentu w zbior niku z parametrami określonymi w ppkt 2.2.1.13 załącznika nr 1.1 oraz w ppkt 2.2.1.13 załącznika nr 1.3 do rozporządzenia, według zamontowanego przyrządu pomia rowego; 1.4.7.1.

4. przerwy w dozowaniu reagentu, in nej niż spowodowana przez układ sterowania elektronicznego silnika lub układ regulujący dozowanie w reakcji na warunki eksploatacji silnika, w których nie jest wymaga ne dozowanie, z zastrzeżeniem że informacja o takich warunkach eks ploatacji jest udostępniana organo wi udzielającemu homologacji ty pu. 1.4.7.

2. Wymagania w zakresie zgodności reagentu z deklarowanymi parametrami oraz tolerancji emisji NOx są spełniane w jeden z poniższych sposobów za pomocą: 1.4.7.2.

1. środków bezpośrednich, takich jak czujnik jakości reagentu; 1.4.7.2.

2. środków pośrednich, takich jak za stosowanie czujnika NOx na wylo cie spalin, pozwalającego określić skuteczność reagentu; 1.4.7.2.

3. innych środków, pod warunkiem że ich skuteczność jest co najmniej ta ka jak w przypadku środków, o któ rych mowa w ppkt 1.4.7.2.1 i 1.4.7.2.2, i są spełnione najważ niejsze wymagania określone w ni niejszym punkcie.

Status prawny: obowiązujący
Data ogłoszenia: 2011-03-31
Data wydania: 2011-03-29
Data wejścia w życie: 2011-03-31
Data obowiązywania: 2011-03-31
Organ wydający: MIN. GOSPODARKI
Dziennik Ustaw: Dz.U. 2011 nr 69 poz. 366